શારદીય નવરાત્રી 2026ની શરૂઆત 11 ઓક્ટોબરના રોજ ઘટસ્થાપના સાથે થશે અને 20 ઓક્ટોબરના રોજ દશેરા સાથે તેનું સમાપન થશે. ભક્તજનો આ દિવસોમાં માતાના ચરણોમાં પોતાની શ્રદ્ધા અર્પણ કરીને વ્રત, પૂજન, જપ, પાઠ, હવન અને સેવા દ્વારા જીવનને સાત્ત્વિક બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે.
પિતૃ પક્ષનો છેલ્લો દિવસ સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા તરીકે ઓળખાય છે. આ અમાવસ્યા ખાસ કરીને એવા તમામ જાણીતા અને અજાણ્યા પૂર્વજોને યાદ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, જેમની શ્રાદ્ધ તિથિ જાણીતું ન હોય અથવા કોઈ કારણસર નિર્ધારિત તિથિએ તેમનું શ્રાદ્ધ ન થઈ શક્યું હોય.
પિતૃ પક્ષનો સમય આપણા દિવંગત પિતરોનું શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્મરણ કરવા, તેમના નિમિત્તે તર્પણ અને શ્રાદ્ધ કરવા તેમજ દાન-પુણ્ય દ્વારા પોતાની કૃતજ્ઞતા અર્પણ કરવાની તક આપે છે. સનાતન પરંપરામાં પિતરોના નિમિત્તે કરવામાં આવતાં કર્મોને અત્યંત શ્રદ્ધા અને વિધિ-વિધાનપૂર્વક કરવાની પરંપરા રહી છે.
આષાઢ માસના કૃષ્ણ પક્ષમાં આવતી ઇન્દિરા એકાદશી પણ આવી જ પુણ્યદાયિની તિથિ છે. પિતૃ પક્ષ દરમિયાન આવતી હોવાથી આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની ઉપાસના સાથે શ્રદ્ધા અને સત્કર્મનો વિશેષ ભાવ જોડાયેલો છે.
દ્રિક પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026માં પરિવર્તિની એકાદશીનું વ્રત 22 સપ્ટેમ્બરે રાખવામાં આવશે. એકાદશી વ્રતનું પારણું બીજા દિવસે દ્વાદશી તિથિમાં કરવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં પારણું 23 સપ્ટેમ્બરે સવારે 06:24થી 08:49 વાગ્યાની વચ્ચે કરવામાં આવશે.
વર્ષ 2026માં શ્રાદ્ધ પક્ષની શરૂઆત 26 સપ્ટેમ્બર, 2026થી થશે અને 10 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ સર્વ પિતૃ અમાવસ્યા સાથે તેનું સમાપન થશે. આ 16 દિવસો પૂર્વજોના સ્મરણ, તેમની શાંતિ અને સંતોષ માટે પ્રાર્થના કરવા માટે વિશેષ સમર્પિત માનવામાં આવે છે. જે લોકોને પોતાના પૂર્વજના અવસાનની ચોક્કસ તિથિની જાણ ન હોય, તેઓ તમામ પૂર્વજોના સન્માન માટે અમાવસ્યાના દિવસે શ્રાદ્ધ કરી શકે છે.
પંચાંગ અનુસાર વર્ષ 2026માં ભાદરવા પૂર્ણિમા 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ મનાવવામાં આવશે. પૂર્ણિમા તિથિનો પ્રારંભ 25 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 11:06 વાગ્યે થશે અને તેનો અંત 26 સપ્ટેમ્બર 2026ની રાત્રે 10:18 વાગ્યે થશે. ઉદયતિથિની માન્યતા અનુસાર વ્રત, પૂજા અને ધાર્મિક અનુષ્ઠાન 26 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ કરવું શુભ રહેશે.
વર્ષ 2026માં ભાદ્રપદ અમાવસ્યા 11 સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવશે. અમાવસ્યા તિથિ 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ સવારે 10:33 વાગ્યે શરૂ થશે અને 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ સવારે 8:56 વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
દ્રિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં અજા એકાદશીનું વ્રત 7 સપ્ટેમ્બરે રાખવામાં આવશે. એકાદશી તિથિ 6 સપ્ટેમ્બરે સાંજે 7:29 વાગ્યે શરૂ થશે અને 7 સપ્ટેમ્બરે સાંજે 5:03 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. હિંદુ પરંપરામાં ઉદયતિથિ એટલે કે સૂર્યોદય સમયે રહેલી તિથિને મહત્વ આપવામાં આવે છે, તેથી અજા એકાદશીનું વ્રત 7 સપ્ટેમ્બરે રાખવામાં આવશે.
શ્રીકૃષ્ણ જન્માષ્ટમી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણના જન્મોત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. તેને શ્રીકૃષ્ણ જન્મોત્સવ અને ગોકુલાષ્ટમી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે મથુરા, વૃંદાવન, ગોકુળ અને દ્વારકા સહિત દેશભરના કૃષ્ણ મંદિરોમાં વિશેષ પૂજા, ભજન, કીર્તન અને ધાર્મિક કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
શ્રાવણ માસની પૂર્ણિમાના દિવસે ઉજવાતો આ તહેવાર ભાઈ-બહેનના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને પરસ્પર સમર્પણનું પ્રતીક છે. જ્યારે બહેન પોતાના ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધે છે, ત્યારે એ નાનકડા દોરામાં પ્રેમ, આશીર્વાદ અને શુભકામનાઓની ભાવના સમાયેલી હોય છે.
શ્રાવણ પૂર્ણિમા, જે આ પવિત્ર મહિનાના સમાપનનું પ્રતીક છે, તે એક ખાસ તહેવાર છે જે ભક્તિ, શ્રદ્ધા, પારિવારિક પ્રેમ અને સેવાની ભાવનાને એક કરે છે. આ દિવસે, ભગવાન શિવ અને દેવી પાર્વતીની પૂજા કરવાનું ખાસ મહત્વનું માનવામાં આવે છે.
