- +91-7023509999
- 0294-6622222
- info@narayanseva.org
સનાતન ધર્મમાં અમાવસ્યા (નવા ચંદ્રની તિથિ) ને આત્મશુદ્ધિ, પિતૃ સ્મરણ અને આધ્યાત્મિક સાધના માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જ્યારે આ અમાવસ્યા અધિક માસ દરમિયાન આવે છે ત્યારે તેનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે. વર્ષ 2026માં જ્યેષ્ઠા અધિક અમાવસ્યાનો પવિત્ર પ્રસંગ સોમવારના દિવસે આવી રહ્યો છે. સોમવારે આવતી અમાવસ્યાને સોમવતી અમાવસ્યા પણ કહેવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દુર્લભ સંયોગ લગભગ દર ત્રણ વર્ષે એક વખત બને છે. આ દિવસે પવિત્ર સ્નાન, દાન, જપ, તપ અને નિઃસ્વાર્થ સેવાથી પ્રાપ્ત થતું પુણ્ય અનેકગણું વધે છે.
જ્યેષ્ઠ અધિક માસને પુરુષોત્તમ માસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને તે ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુને સમર્પિત છે. આ સમગ્ર મહિનો ભક્તિ, આધ્યાત્મિક અનુશાસન અને પુણ્ય કાર્યો માટે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. તેથી આ મહિનામાં આવતી અમાવસ્યા ભક્તો માટે વિશેષ આધ્યાત્મિક ફળદાયી અવસર બની રહે છે.
ડ્રિક પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026માં જ્યેષ્ઠા અધિક અમાવસ્યા 15 જૂન 2026, સોમવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
15 જૂનના રોજ સૂર્યોદય સમયે અમાવસ્યા તિથિ પ્રવર્તમાન હોવાથી, આ દિવસે પવિત્ર સ્નાન, પિતૃ તર્પણ, દાન અને ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
હિન્દુ પંચાંગ ચંદ્રની ગતિ પર આધારિત છે, જ્યારે ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર સૂર્યની ગતિને અનુસરે છે.
આ તફાવતને સંતુલિત કરવા માટે દર ત્રણ વર્ષે લગભગ એક વખત એક વધારાનો મહિનો ઉમેરવામાં આવે છે, જેને અધિક માસ કહેવામાં આવે છે. આ કારણે અધિક માસ અને તેની સાથે આવતી અમાવસ્યા લગભગ દર ત્રણ વર્ષે એક વખત આવે છે.
આ સમયગાળો આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને પુણ્ય સંચય માટે અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
અધિક માસ ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુને સમર્પિત હોવાથી અધિક અમાવસ્યાને સનાતન ધર્મમાં અત્યંત પુણ્યદાયક દિવસ માનવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે કરાયેલા:
અક્ષય પુણ્ય પ્રદાન કરે છે.
આ દિવસ ભગવાન વિષ્ણુની કૃપા પ્રાપ્ત કરવા અને જીવનના દુઃખો દૂર કરવા માટે વિશેષ શુભ માનવામાં આવે છે.
હિન્દુ પરંપરા અનુસાર, ભગવાન વિષ્ણુ આ દિવસે પોતાના ભક્તોની મનોકામનાઓ પૂર્ણ કરે છે.
1. બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં સ્નાન: સવારે બ્રહ્મ મુહૂર્તમાં ઉઠીને સ્નાન કરો. શક્ય હોય તો પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરો. અન્યથા સ્નાનના પાણીમાં ગંગાજળ મિશ્રિત કરીને સ્નાન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
2. સૂર્ય દેવને અર્ઘ્ય અર્પણ કરો : સ્નાન પછી સૂર્ય દેવને જળ અર્પણ કરીને વ્રતનો સંકલ્પ લો.
3. ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીની પૂજા: પૂજા દરમિયાન:
4. મંત્ર જપ કરો: “ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય”
5 . તુલસી પૂજન: આ દિવસે તુલસી પૂજનનું વિશેષ મહત્વ છે. સવારે અને સાંજે તુલસી પાસે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો.
6 . પિતૃ તર્પણ: બપોરના સમયે દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને પિતૃઓને તર્પણ અને પ્રાર્થના અર્પણ કરો.
7. પીપળા વૃક્ષની પૂજા: સાંજે:
આમ કરવાથી ભગવાન વિષ્ણુ અને માતા લક્ષ્મીના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે.
સનાતન ધર્મમાં દાનને સર્વોચ્ચ માનવ ગુણ ગણવામાં આવ્યો છે. જ્યેષ્ઠા અધિક અમાવસ્યા જેવા પવિત્ર દિવસે કરવામાં આવેલા દાનનું ફળ અનેકગણું પ્રાપ્ત થાય છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર અધિક માસ દરમિયાન કરાયેલા:
અક્ષય પુણ્ય પ્રદાન કરે છે.
જ્યેષ્ઠ મહિનો વર્ષનો સૌથી ગરમ સમયગાળો માનવામાં આવે છે, તેથી પાણી અને ભોજનનું દાન વિશેષ પુણ્યદાયક ગણાય છે.
શ્રીમદ ભગવદ ગીતા અનુસાર સાત્વિક દાન
દાતવ્યમિતિ યદ્દાનં દીયતેऽનુપકારિણે ।
દેશે કાલે ચ પાત્રે ચ તદ્દાનં સાત્વિકં સ્મૃતમ્ ॥
અર્થ
જે દાન કોઈ પણ પ્રકારની અપેક્ષા, દેખાડા અથવા સ્વાર્થ વિના યોગ્ય વ્યક્તિને, યોગ્ય સમયે અને માત્ર કર્તવ્યભાવથી આપવામાં આવે છે તેને સાત્વિક દાન કહેવાય છે.
જ્યેષ્ઠા અધિક અમાવસ્યા આધ્યાત્મિક પુણ્ય સંચય માટે અત્યંત શુભ પ્રસંગ છે. શાસ્ત્રો અનુસાર આ દિવસે જરૂરિયાતમંદોની સેવા, અન્નદાન અને નિઃસ્વાર્થ સહાય ભગવાન વિષ્ણુના વિશેષ આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરાવે છે.
આ પવિત્ર અવસર પર નારાયણ સેવા સંસ્થાન સાથે જોડાઈને ગરીબ, અસહાય, દિવ્યાંગ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકોને ભોજન પૂરું પાડવાની સેવામાં યોગદાન આપો અને દૈવી કૃપા પ્રાપ્ત કરો. ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકોના ભોજન અને કલ્યાણ માટે આપનું યોગદાન અર્પણ કરો.
સનાતન ધર્મમાં, એકાદશી તિથિ (ચંદ્ર દિવસ) ને ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુની પૂજા માટે અત્યંત પવિત્ર અને પુણ્યશાળી પ્રસંગ માનવામાં આવે છે. દર મહિને આવતી એકાદશી. તે ભક્તોને આત્મશુદ્ધિ અને ભક્તિનો સંદેશ આપે છે. જોકે, જ્યારે પરમા એકાદશીનો પ્રસંગ – જે અધિકમાસ દરમિયાન આવે છે – આવે છે, ત્યારે તેનું મહત્વ વધુ વધી જાય છે.
પુરુષોત્તમ મહિનાના દિવ્ય પ્રસંગે, અહીં પુરુષોત્તમ મહિનાની માહાત્મ્ય કથાના અધ્યાય 21 થી 31 પ્રસ્તુત છે, જે ફક્ત ભક્તિના રહસ્યો જ પ્રગટ કરતા નથી પણ સાધકને ધર્મ, શ્રદ્ધા અને મુક્તિના માર્ગ પર પોતાનું જીવન જીવવા માટે પ્રેરણા આપે છે.
સનાતન ધર્મની પવિત્ર પરંપરાઓમાં, પુરુષોત્તમ મહિનો ખૂબ જ ઉચ્ચ અને શુભ સ્થાન ધરાવે છે. આ મહિનો ભગવાન હરિના વિશેષ આશીર્વાદ મેળવવાનો એક દુર્લભ અવસર છે. આ દિવ્ય સમયગાળા દરમિયાન જપ, તપ, દાન અને ઉપવાસ ભક્તના જીવનને શુદ્ધ કરે છે અને તેમને ભૌતિક અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ તરફ દોરી જાય છે.
