આષાઢ પૂર્ણિમા 2026: તારીખ, સમય, પૂજા વિધિ અને મહત્ત્વ

હિંદુ ધર્મમાં આષાઢ પૂર્ણિમાને વર્ષના સૌથી પવિત્ર અને શુભ પૂર્ણિમા તહેવારોમાંનું એક માનવામાં આવે છે. દરેક પૂર્ણિમાનું પોતાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ હોય છે, પરંતુ આષાઢ પૂર્ણિમાનું સ્થાન વિશિષ્ટ છે. આ દિવસ ગુરુ પૂર્ણિમા તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે, જે જ્ઞાન, ભક્તિ, નિઃસ્વાર્થ સેવા અને પોતાના ગુરુ પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર અવસર છે.

આ શુભ દિવસે ભક્તો ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરે છે, પોતાના ગુરુનું પૂજન કરે છે અને જપ, તપ, ધ્યાન, સત્સંગ તથા દાન-પુણ્ય જેવા ધાર્મિક કાર્યોમાં જોડાય છે. શાસ્ત્રો અનુસાર આ દિવસે કરેલા સારા કર્મો સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ પ્રદાન કરે છે. તેથી ભક્તો વહેલી સવારે પવિત્ર સ્નાન કરીને ભગવાન વિષ્ણુ અને પોતાના ગુરુની પૂજા કરે છે તેમજ ગરીબ, નિરાધાર, દિવ્યાંગ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોની સેવા કરીને પુણ્ય પ્રાપ્ત કરે છે.

આષાઢ પૂર્ણિમા 2026: તારીખ અને શુભ મુહૂર્ત

વર્ષ 2026માં આષાઢ પૂર્ણિમાની તિથિ 28 જુલાઈ, મંગળવાર સાંજે 6:18 વાગ્યે શરૂ થશે અને 29 જુલાઈ, બુધવાર રાત્રે 8:05 વાગ્યે પૂર્ણ થશે.

ઉદયા તિથિ અનુસાર આષાઢ પૂર્ણિમા બુધવાર, 29 જુલાઈ 2026ના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

આષાઢ પૂર્ણિમાનું ધાર્મિક મહત્ત્વ

આષાઢ પૂર્ણિમા માત્ર ભગવાનની ઉપાસના માટે જ નહીં પરંતુ ગુરુ-શિષ્ય પરંપરાના મહાપર્વ તરીકે પણ જાણીતી છે. તેથી જ આ દિવસને ગુરુ પૂર્ણિમા કહેવામાં આવે છે.

આ દિવસે મહર્ષિ વેદવ્યાસજીની જન્મજયંતિ પણ ઉજવવામાં આવે છે. તેમણે વેદોનું સંકલન કર્યું, મહાભારતની રચના કરી અને અનેક પુરાણોની રચના કરીને સનાતન ધર્મના જ્ઞાનને સમગ્ર માનવજાત સુધી પહોંચાડ્યું. તેથી તેમને આદિ ગુરુ તરીકે પૂજવામાં આવે છે.

હિંદુ ધર્મગ્રંથો અનુસાર ગુરુ એ એવા દિવ્ય માર્ગદર્શક છે, જે અજ્ઞાનના અંધકારને દૂર કરીને જ્ઞાનનો પ્રકાશ આપે છે. આ દિવસે ગુરુનું પૂજન, તેમના આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવું અને તેમના ઉપદેશોનું પાલન કરવાનો સંકલ્પ લેવો અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.

આષાઢ પૂર્ણિમા ભગવાન વિષ્ણુની ઉપાસના માટે પણ અત્યંત શુભ દિવસ છે. ભક્તો સત્યનારાયણ કથા કરે છે, વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામનો પાઠ કરે છે, શ્રીમદ્ ભાગવતનું શ્રવણ કરે છે અને ભજન-કીર્તનમાં ભાગ લે છે. માન્યતા છે કે આ ઉપાસનાઓથી જીવનના અવરોધો દૂર થાય છે અને પરિવારને સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.

આષાઢ પૂર્ણિમાના દિવસે શું કરવું?

આ પવિત્ર દિવસે ભક્તોએ નીચે મુજબના ધાર્મિક કાર્યો કરવા જોઈએ:

• બ્રહ્મમુહૂર્તમાં જાગીને પવિત્ર સ્નાન કરવું.
• શક્ય હોય તો ગંગા અથવા અન્ય પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરવું, નહીંતર ઘરે શ્રદ્ધાપૂર્વક સ્નાન કરવું.
• ભગવાન વિષ્ણુની વિધિપૂર્વક પૂજા કરવી.
• પોતાના ગુરુને વંદન કરીને તેમના આશીર્વાદ મેળવવા.
• જપ, ધ્યાન, તપ અને સત્સંગમાં સમય પસાર કરવો.
• શ્રીમદ્ ભાગવત, વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ અથવા અન્ય પવિત્ર ગ્રંથોનું પાઠ અથવા શ્રવણ કરવું.
• ગરીબ, જરૂરિયાતમંદ અને વંચિત લોકોને અન્ન, વસ્ત્ર અથવા અન્ય આવશ્યક વસ્તુઓનું દાન કરવું.

આષાઢ પૂર્ણિમા પર દાનનું મહત્ત્વ

સનાતન ધર્મમાં દાનને સર્વોત્તમ પુણ્યકર્મ માનવામાં આવે છે. દાન માત્ર સંપત્તિ આપવાનું નામ નથી, પરંતુ તે કરુણા, દયા અને નિઃસ્વાર્થ સેવાનું પ્રતિક છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે મૃત્યુ પછી મનુષ્ય સાથે માત્ર તેના સારા કર્મો અને દાનનું પુણ્ય જ જાય છે.

કૂર્મ પુરાણમાં દાનનું મહત્ત્વ આ રીતે વર્ણવાયું છે:

સ્વર્ગાયુર્ભૂતિકામેન તથા પાપોપશાંતયે।
મુમુક્ષુણા ચ દાતવ્યં બ્રાહ્મણેભ્યસ્તથાવહમ્॥

અર્થ: જે વ્યક્તિ સ્વર્ગ, દીર્ઘ આયુષ્ય, સમૃદ્ધિ, પાપોથી મુક્તિ અને મોક્ષની ઇચ્છા રાખે છે, તેણે પોતાની શક્તિ મુજબ યોગ્ય અને પાત્ર વ્યક્તિને શ્રદ્ધાપૂર્વક દાન કરવું જોઈએ.

આષાઢ પૂર્ણિમા જેવા પવિત્ર દિવસે કરેલું દાન અનેકગણું પુણ્ય આપે છે. ખાસ કરીને અન્નદાન અને નિઃસ્વાર્થ સેવા ભગવાન વિષ્ણુ અને ગુરુની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત કરાવે છે.આષાઢ પૂર્ણિમા પર અન્નદાનનું મહત્ત્વ

હિંદુ પરંપરામાં “અન્નદાન મહાદાન”ને સૌથી શ્રેષ્ઠ દાન માનવામાં આવે છે. ભૂખ્યા વ્યક્તિને ભોજન કરાવવું સર્વોત્તમ પુણ્ય ગણાય છે, કારણ કે તે જીવનનું પોષણ કરે છે.

આષાઢ પૂર્ણિમાના દિવસે અનેક સ્થળોએ સંતો, સાધુઓ, ગરીબ પરિવારો અને જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે ભોજનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. માન્યતા છે કે આ દિવસે શ્રદ્ધાપૂર્વક અન્નદાન કરવાથી ભગવાનની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે અને જીવનમાં સુખ, શાંતિ તથા સમૃદ્ધિ આવે છે.

દિવ્યાંગ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકોને ભોજન કરાવવામાં સહભાગી બનો

છેલ્લા ચાર દાયકાથી વધુ સમયથી નારાયણ સેવા સંસ્થાન ગરીબ, નિરાધાર, જરૂરિયાતમંદ અને દિવ્યાંગ બાળકો તેમજ અન્ય વંચિત લોકોની સેવા કરી રહ્યું છે. આપના સહયોગથી દરરોજ હજારો લોકોને પૌષ્ટિક ભોજન અને જરૂરી સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે.

આ આષાઢ પૂર્ણિમાના પવિત્ર અવસર પર અન્નદાનના આ મહાયજ્ઞમાં સહભાગી બનો. નારાયણ સેવા સંસ્થાનની ભોજન સેવા પહેલમાં આપનું યોગદાન આપો અને જરૂરિયાતમંદ તથા દિવ્યાંગ બાળકોના જીવનમાં આશા, કરુણા અને ખુશીઓનો પ્રકાશ ફેલાવો. આપનું દાન સેવા, શ્રદ્ધા અને માનવતાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ બની શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્ર: ગુરુ પૂર્ણિમા 2026 ક્યારે છે?
ઉ: ગુરુ પૂર્ણિમા 29 જુલાઈ 2026, બુધવારના રોજ ઉજવવામાં આવશે.

પ્ર: આષાઢ પૂર્ણિમાના દિવસે કોની પૂજા કરવામાં આવે છે?
ઉ: આ દિવસે મુખ્યત્વે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવામાં આવે છે તેમજ પોતાના ગુરુને વંદન કરીને તેમના આશીર્વાદ લેવામાં આવે છે.

પ્ર: આષાઢ પૂર્ણિમાને ગુરુ પૂર્ણિમા કેમ કહેવામાં આવે છે?
ઉ: આ દિવસ મહર્ષિ વેદવ્યાસજીની જન્મજયંતિ તરીકે ઉજવાય છે. તેઓ વેદોના સંકલનકાર અને મહાન ઋષિ હોવાથી તેમને આદિ ગુરુ માનવામાં આવે છે. તેથી આ દિવસ ગુરુ પૂર્ણિમા તરીકે ઉજવાય છે.

પ્ર: આષાઢ પૂર્ણિમાના દિવસે શું દાન કરવું જોઈએ?
ઉ: આ દિવસે અન્નદાનને સર્વોત્તમ દાન માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદોને ભોજન, વસ્ત્ર અને આવશ્યક વસ્તુઓનું દાન કરવાથી વિશેષ પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.