સનાતન પરંપરામાં અશ્વિન માસના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીને ઈન્દિરા એકાદશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એકાદશી પિતૃપક્ષના પવિત્ર સમયગાળા દરમિયાન આવતી હોવાથી તેનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. આ પાવન અવસર ભગવાન વિષ્ણુની ઉપાસના કરવાની સાથે પોતાના પૂર્વજો પ્રત્યે આદર અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાની તક આપે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ઈન્દિરા એકાદશીના દિવસે ભક્તિપૂર્વક વ્રત રાખવું, ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા કરવી, હરિના નામનું સ્મરણ કરવું, પૂર્વજો માટે તર્પણ કરવું તથા દાન અને સદ્કર્મોમાં જોડાવાથી પૂર્વજોના આત્માને શાંતિ મળે છે અને ભક્તને આધ્યાત્મિક શાંતિ તથા પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

ઈન્દિરા એકાદશીનું ધાર્મિક મહત્વ

ભગવાન વિષ્ણુને સૃષ્ટિના પાલનહાર અને ભક્તોના રક્ષક તરીકે પૂજવામાં આવે છે. એકાદશીનો દિવસ ભગવાન વિષ્ણુની ઉપાસના માટે વિશેષ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું ધ્યાન ધરતાં પૂર્વજો માટે ધાર્મિક વિધિ, તર્પણ, દાન અને સેવા કરવાથી આધ્યાત્મિક પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે. આ પવિત્ર અવસર આપણને યાદ અપાવે છે કે પૂર્વજો પ્રત્યેનો આદર માત્ર તેમને યાદ કરવા પૂરતો નથી; તેમના સ્મરણમાં કરવામાં આવતા સદ્કર્મો અને કરુણાભર્યા સેવાકાર્યો દ્વારા પણ તેમના પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરી શકાય છે.

દાન અને સેવાનું મહત્વ

પિતૃપક્ષનો સમય દાન, પુણ્યકર્મ અને નિઃસ્વાર્થ સેવાના કાર્ય માટે વિશેષ પવિત્ર માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરવી, ભૂખ્યાને ભોજન કરાવવું અને અસહાય લોકોને સહારો આપવો એ સનાતન સંસ્કૃતિમાં પુણ્યપૂર્ણ સેવા કાર્યો માનવામાં આવે છે.

ગરુડ પુરાણમાં પિતૃપક્ષના પવિત્ર સમયગાળા દરમિયાન કરવામાં આવતા દાન વિશે કહેવામાં આવ્યું છે—

દાતા ચ લભતે સ્વર્ગમ્, પૂજાકઃ સુખમશ્નુતે.

પિતૃનામ પિંડદાનેન સર્વં તરતિ માનવઃ।

અર્થાત્, જે વ્યક્તિ પોતાના પૂર્વજોના હિતાર્થે દાન કરે છે, તેને સ્વર્ગીય આશીર્વાદ પ્રાપ્ત થાય છે અને તે સંસારિક જીવનની મુશ્કેલીઓમાંથી પાર ઉતરે છે.

ગરીબ, જરૂરિયાતમંદ, અસહાય અને દિવ્યાંગ બાળકોને ભોજન કરાવો

ઈન્દિરા એકાદશીના આ પાવન અવસરે નારાયણ સેવા સંસ્થાન દ્વારા ગરીબ, જરૂરિયાતમંદ, અસહાય અને દિવ્યાંગ બાળકો માટે અન્ન સેવા કરવામાં આવી રહી છે. આ ઈન્દિરા એકાદશીએ તમારી ભક્તિ અને પૂર્વજો પ્રત્યેની કૃતજ્ઞતાને સેવાની ભાવના સાથે જોડો અને જરૂરિયાતમંદ બાળકને પૌષ્ટિક તથા મીઠું ભોજન કરાવવાની સેવામાં ભાગીદાર બનો.

ઈન્દિરા એકાદશીના દિવસે ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કરો, હરિના નામનો જાપ કરો, પોતાના પૂર્વજો પ્રત્યે ભક્તિ અને કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરો અને દાન તથા સેવાનો પવિત્ર સંકલ્પ લો. તમારા સદ્કર્મો દ્વારા જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિના જીવનમાં ખુશીઓ લાવો અને સેવાની પવિત્ર ભાવના દ્વારા પોતાના પૂર્વજોની સ્મૃતિને શ્રદ્ધાપૂર્વક નમન કરો.