વર્ષની પહેલી શનિ અમાવસ્યા ક્યારે છે? જાણો તિથિ, શુભ મુહૂર્ત અને દાનનું મહત્વ

સનાતન ધર્મમાં અમાવસ્યા તિથિને આત્મચિંતન, સાધના અને પિતૃ તર્પણ માટે વિશેષ દિવસ માનવામાં આવે છે.  જ્યારે આ અમાવસ્યા શનિવારે આવે છે, ત્યારે તેનું મહત્વ અનેક ગણું વધી જાય છે અને તેને શનિ અમાવસ્યા કહેવામાં આવે છે. વર્ષ 2026ની પહેલી શનિ અમાવસ્યા જેઠ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષમાં આવી રહી છે, જે તેને વધુ પવિત્ર અને ફળદાયી બનાવે છે. આ દિવસ શનિદેવની કૃપા પ્રાપ્ત કરવા, પિતૃઓની તૃપ્તિ માટે અને જીવનના કષ્ટોમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. 

શનિદેવને ન્યાયના દેવતા અને કર્મોના ફળ આપનાર ગ્રહ માનવામાં આવે છે. તેઓ મનુષ્યના સારા અને ખરાબ કર્મો મુજબ ફળ આપે છે. તેથી જ શનિ અમાવસ્યાના દિવસે ખાસ કરીને પૂજા, વ્રત અને દાન કરવાનો વિધાન જણાવવામાં આવ્યો છે, જેથી જીવનમાં સંતુલન, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય. 

શનિ અમાવસ્યા 2026 ક્યારે છે?

હિંદુ પંચાંગ મુજબ જેઠ મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની અમાવસ્યા તિથિ 16 મે 2026ના રોજ સવારે 5:11 વાગ્યે શરૂ થશે અને તેનો સમાપન 17 મે 2026ના રોજ રાત્રે 1:30 વાગ્યે થશે. ઉદયતિથિ અનુસાર શનિ અમાવસ્યા શનિવાર, 16 મે 2026ના રોજ ઉજવાશે. ।

જેઠ મહિનામાં શનિ અમાવસ્યાનો વિશેષ સંયોગ

આ વર્ષે શનિ અમાવસ્યા જેઠ અમાસના દિવસે આવી રહી છે, જેના કારણે તેનું મહત્વ વધુ વધી ગયું છે. જેઠ મહિનો પોતે જ તપ, સંયમ અને દાનનો મહિનો માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં આ સમય દરમિયાન તાપમાનની તીવ્રતા વચ્ચે જળદાન, અન્નદાન અને સેવા કરવાનો વિશેષ મહિમા જણાવાયો છે. ।

જ્યારે આ સમયમાં શનિ અમાવસ્યાનો સંયોગ બને છે, ત્યારે તે દાન-પુણ્ય અને કર્મ સુધાર માટે અત્યંત શુભ અવસર બની જાય છે. માન્યતા છે કે આ દિવસે કરેલાં સારાં કાર્યો માત્ર શનિ દોષને શાંત નથી કરતા, પરંતુ પિતૃ દોષ દૂર કરવામાં પણ સહાયક બને છે. આ વખતે શનિ અમાવસ્યાના દિવસે શનિ જયંતિનો પણ સંયોગ છે, જે આ દિવસની આધ્યાત્મિક શક્તિને વધુ પ્રભાવશાળી બનાવે છે. 

શનિ અમાવસ્યાનું ધાર્મિક મહત્વ

શનિ અમાવસ્યાનો દિવસ પૂજા, વ્રત, સ્નાન અને દાન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે શ્રદ્ધા અને વિધિપૂર્વક શનિદેવની ઉપાસના કરવાથી જીવનમાં આવતી અડચણો ધીમે ધીમે દૂર થવા લાગે છે. 

જેઓની કુંડળીમાં શનિની સાડાસાતી અથવા ઢૈયા ચાલી રહી હોય, તેમના માટે આ દિવસ ખાસ લાભદાયી છે.  માન્યતા છે કે આ દિવસે કરેલા ઉપાય અને દાનથી શનિના અશુભ પ્રભાવ ઓછા થાય છે અને જીવનમાં સ્થિરતા, સમૃદ્ધિ અને માનસિક શાંતિ મળે છે. 

આ સાથે જ આ દિવસ પિતૃઓની શાંતિ માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. તર્પણ, પિંડદાન અને શ્રાદ્ધ જેવા કર્મો કરવાથી પિતૃ પ્રસન્ન થાય છે અને પોતાના વંશજોને આશીર્વાદ આપે છે. 

શનિ અમાવસ્યાની પૂજા વિધિ

આ દિવસે પ્રાતઃકાળે બ્રહ્મમુહૂર્તમાં ઊઠીને સ્નાન કરવું જોઈએ. શક્ય હોય તો પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરો, નહીં તો ઘરે ગંગાજળ મેળવી સ્નાન કરી શકાય છે. 

સ્નાન પછી સ્વચ્છ નીલા અથવા કાળા રંગનાં વસ્ત્ર ધારણ કરો. પીપળાના વૃક્ષમાં શનિદેવનો વાસ માનવામાં આવે છે, તેથી પીપળાના વૃક્ષને જળ અર્પણ કરી તેની પરિક્રમા કરો. 

શનિદેવના મંદિરમાં જઈ તેમની પ્રતિમા અથવા શિલા પર સરસવનું તેલ અર્પિત કરો.  પૂજા દરમિયાન “ૐ શં શનૈશ્ચરાય નમઃ” મંત્રનો જાપ કરો. 

શનિ ચાલીસા, શનિ સ્તોત્ર અને કથા પાઠ કરવો પણ ખૂબ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. 

સાંજે પીપળાના વૃક્ષ નીચે અને ઘરના મુખ્ય દ્વાર પર સરસવના તેલનો દીવો પ્રગટાવો, જેમાં કાળા તલ નાખવાને  શુભ માનવામાં આવે છે. અંતમાં આરતી કરીને પોતાની ભૂલો માટે ક્ષમા યાચના કરો. 

શનિ અમાવસ્યા પર દાનનું મહત્વ

સનાતન પરંપરામાં દાનને સર્વોચ્ચ પુણ્ય કર્મોમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે અને શનિ અમાવસ્યાના દિવસે તેનું મહત્વ અનેકગણું વધી જાય છે. ખાસ કરીને જેઠ મહિનામાં આવતી આ અમાવસ્યામાં અન્નદાન અને જળદાનને અત્યંત પુણ્યકારી માનવામાં આવ્યું છે. 

શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે—

“અન્નદાન મહાદાન”
અર્થાત્ તમામ દાનોમાં અન્નદાન સર્વોત્તમ છે. 

આ દિવસે ગરીબ, નિરાધાર અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવવું અત્યંત પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે.  કાળાં કપડાં, કાળી અડદ દાળ, તલ, ચપ્પલ-જૂતાં અને છત્રીનું દાન કરવાથી શનિદેવ પ્રસન્ન થાય છે. 

ઉનાળાના સમયમાં તરસ્યા લોકોને પાણી પીવડાવવું, મુસાફરો માટે પરબની વ્યવસ્થા કરવી અને જરૂરિયાતમંદોની મદદ કરવી વિશેષ ફળ આપે છે. આનાથી માત્ર શનિ દોષ શાંત નથી થતો, પરંતુ જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ પણ આવે છે. 

શનિ અમાવસ્યા પર સેવા કરો અને આશીર્વાદ મેળવો

આ પવિત્ર શનિ અમાવસ્યા, જે આ વર્ષે જેઠ અમાસના દિવસે આવી રહી છે, તે સેવા અને દાનનો સંકલ્પ લઈને જીવનને સાર્થક બનાવવાનો ઉત્તમ અવસર છે. 

આ શુભ અવસર પર નારાયણ સેવા સંસ્થાનના સેવા પ્રકલ્પ સાથે જોડાઈ ગરીબ, નિરાધાર, દિવ્યાંગ અને જરૂરિયાતમંદ બાળકોને ભોજન કરાવવામાં સહયોગ આપો અને શનિદેવ તથા પિતૃઓના આશીર્વાદ મેળવો. 

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન: વર્ષ 2026ની પહેલી શનિ અમાવસ્યા ક્યારે છે?
ઉત્તર: વર્ષ 2026ની પહેલી શનિ અમાવસ્યા 16 મે, શનિવારે ઉજવાશે. 

પ્રશ્ન: શનિ અમાવસ્યા શું છે?
ઉત્તર: જ્યારે અમાવસ્યા તિથિ શનિવારે આવે છે, ત્યારે તેને શનિ અમાવસ્યા કહેવામાં આવે છે. આ દિવસ શનિદેવની કૃપા મેળવવા અને પિતૃઓની શાંતિ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. 

પ્રશ્ન: આ વખતે શનિ અમાવસ્યા ખાસ કેમ છે?
ઉત્તર: આ વખતે શનિ અમાવસ્યા જેઠ અમાસના દિવસે આવી રહી છે અને શનિ જયંતિનો સંયોગ પણ છે, જેના કારણે તેનું ધાર્મિક અને આધ્યાત્મિક મહત્વ અનેક ગણું વધી ગયું છે. 

પ્રશ્ન: શનિ અમાવસ્યા પર કયો મંત્ર જપવો જોઈએ?
ઉત્તર: “ૐ શં શનૈશ્ચરાય નમઃ” મંત્રનો 108 વાર જપ કરવો અત્યંત લાભદાયી માનવામાં આવે છે. 

પ્રશ્ન: શું શનિ અમાવસ્યા પર વ્રત રાખવું જોઈએ?
ઉત્તર: ઘણા લોકો આ દિવસે વ્રત રાખે છે અને શનિદેવની પૂજા કરે છે. વ્રત રાખવાથી મન અને શરીરની શુદ્ધિ થાય છે અને પૂજાનું ફળ વધુ મળે છે.