- +91-7023509999
- 0294-6622222
- info@narayanseva.org
सनातन धर्मात वर्षभरातील प्रत्येक एकादशीला विशेष महत्त्व आहे. पण, पुरुषोत्तमी एकादशी ही अधिक आध्यात्मिक शक्ती देणारी आणि शुभ मानली जाते. ही पवित्र एकादशी भगवान श्री विष्णूंना समर्पित आहे. ही एकादशी ‘अधिक महिन्यात’ येत असल्याने ती अत्यंत दुर्मिळ आणि मोठे पुण्य देणारी मानली जाते. यालाच ‘पद्मिनी एकादशी’ किंवा ‘परमा एकादशी’ असेही म्हणतात.
असे मानले जाते की, ही एकादशी पूर्ण भक्ती आणि शिस्तीने पाळल्यास माणसाची सर्व पापांतून सुटका होते आणि त्याला सुख, शांती लाभते. तसेच त्याचा मोक्षाचा मार्ग मोकळा होतो.
वर्ष २०२६ मध्ये पुरुषोत्तमी एकादशी अधिक मासाच्या शुक्ल पक्षात येईल. हिंदू पंचांगानुसार, या एकादशी तिथीची सुरुवात २६ मे २०२६ रोजी पहाटे ५:१० वाजता होईल आणि त्याची सांगता २७ मे २०२६ रोजी सकाळी ६:२१ वाजता होईल. तसेच उदय तिथीनुसार, या एकादशीचा उपवास बुधवार, २७ मे २०२६ रोजी करावा.
अधिक मास हा भगवान विष्णूंच्या ‘पुरुषोत्तम’ रूपाला समर्पित असल्याने या महिन्याला ‘पुरुषोत्तम मास’ म्हणतात. म्हणूनच या महिन्यात येणाऱ्या एकादशीला ‘पुरुषोत्तमी एकादशी’ असे नाव पडले आहे.
तसेच याला पद्मिनी एकादशी देखील म्हणतात, कारण असे मानले जाते की, ज्याप्रमाणे कमळ (पद्म) उमलते, तसेच हे व्रत भाविकांच्या जीवनात शुद्धता, सौभाग्य आणि आध्यात्मिक प्रकाश घेऊन येते.
पौराणिक मान्यतेनुसार, हे व्रत केल्याने माणसाची सर्व दुःखांतून सुटका होते आणि अंतिमतः विष्णू लोकाची प्राप्ती होते. तसेच सर्व एकादशींमध्ये ही एकादशी अत्यंत श्रेष्ठ मानली जाते.
पुरुषोत्तमी एकादशी ही स्वतःला शुद्ध करण्याची आणि ईश्वराची भक्ती करण्याची एक दैवी संधी आहे. या दिवशी भक्त आपल्या विचारांत, बोलण्यात आणि वागण्यात शुद्धता ठेवण्यावर विशेष भर देतात.
शास्त्रात असे सांगितले आहे की, या दिवशी जो कोणी मनापासून भगवान विष्णूंचे स्मरण करतो, त्याची अनेक जन्मांच्या पापांतून मुक्तता होते.
हे पवित्र व्रत माणसाला सकारात्मक ऊर्जा, शिस्त आणि सेवेची प्रेरणा देते. विशेषतः अधिक महिन्यात केलेले नामस्मरण, तप, दानधर्म आणि भक्तीचे फळ अक्षय म्हणजेच कधीही न संपणारे असते, असे मानले जाते.
सनातन संस्कृतीत दान हे धर्माचे सर्वात मोठे रूप मानले जाते. पुरुषोत्तमी एकादशीला केलेल्या दानामुळे खूप मोठे पुण्य मिळते, अशी श्रद्धा आहे.
धार्मिक ग्रंथ सांगतात की, या दिवशी गरजूंना मदत केल्याने भगवान विष्णू प्रसन्न होतात आणि भक्ताच्या जीवनात सुख-समृद्धी येते.
पद्म पुराणासारख्या हिंदू ग्रंथात दानधर्माचे महत्त्व पुढीलप्रमाणे सांगितले आहे :
“तीर्थे नदीतटे वापी देवालये विशेषतः।
जप्यं दानं तपः कर्म सर्वं अक्षयम् अश्नुते॥”
अर्थ: तीर्थक्षेत्री, नदीकाठी किंवा मंदिरात केलेले नामस्मरण, दान आणि तप याचे फळ अनंत काळ टिकणारे असते.
या पवित्र दिवशी खालील गोष्टींचे दान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते :
असे मानले जाते की, निस्वार्थ भावनेने केलेले दान भगवान विष्णूंना खूप प्रिय आहे आणि यामुळे आपल्याला पुण्य, आनंद आणि मानसिक शांती मिळते.
या पुरुषोत्तमी एकादशीला ‘नारायण सेवा संस्थान’च्या माध्यमातून गरीब, गरजू आणि दिव्यांग मुलांच्या अन्नसेवा कार्यात सहभागी व्हा आणि भगवान विष्णूंचा आशीर्वाद मिळवा.
पुरुषोत्तमी एकादशी ही भगवान विष्णूंचा आशीर्वाद मिळवण्याची एक दुर्मिळ आणि दैवी संधी आहे. हा पवित्र दिवस आपल्याला आत्मचिंतन, सेवा, दान आणि भक्तीची प्रेरणा देतो.
जे भक्त या दिवशी मनापासून उपवास, पूजा आणि दान करतात, त्यांना त्यांच्या जीवनात सकारात्मकता, आध्यात्मिक
त्यामुळे या शुभ मुहूर्तावर भगवान श्री हरींचे स्मरण करा, गरजूंना मदत करा आणि माणुसकी व धर्माच्या मार्गावर चालण्याचा संकल्प करा.
प्र. १. पुरुषोत्तमी एकादशी २०२६ कधी आहे?
उत्तर : पुरुषोत्तमी एकादशी बुधवार, २७ मे २०२६ रोजी आहे.
प्र. २. पुरुषोत्तमी एकादशी किती वर्षांनी येते?
उत्तर: ही एकादशी दर तीन वर्षांनी एकदा म्हणजेच फक्त अधिक महिन्यात येते.
प्र. ३. पुरुषोत्तमी एकादशीला कोणते दान करणे शुभ मानले जाते?
उत्तर: अन्न, धान्य, पाणी आणि गरजू लोकांना केलेली मदत या दिवशी अत्यंत शुभ मानली जाते.
भारतीय सनातन संस्कृती आणि आध्यात्मिक परंपरांमध्ये, गुरूला ईश्वरापेक्षाही उच्च स्थान दिले गेले आहे. गुरु पौर्णिमा हा गुरुंचा सन्मान करण्याचा, त्यांचे अनन्यसाधारण महत्त्व अधोरेखित करण्याचा आणि त्यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा एक पवित्र सण आहे.
धार्मिक मान्यतेनुसार ही तिथी अत्यंत पवित्र आणि शुभ मानली जाते. प्रत्येक महिन्याच्या पूर्णिमेला स्वतःचे विशेष धार्मिक महत्त्व असते, परंतु आषाढ़ पूर्णिमेचे स्थान अत्यंत विशिष्ट आहे. ही पावन तिथी गुरु पूर्णिमा म्हणूनही प्रसिद्ध आहे आणि ज्ञान, भक्ती, सेवा तसेच गुरूंबद्दलच्या श्रद्धेचे दिव्य पर्व मानले जाते.
श्रावण मास हा आध्यात्मिक जागृतीचा तो पवित्र काळ आहे जेव्हा निसर्ग आणि चेतना दोन्ही भगवान शिवाच्या भक्तीत लीन होतात. सर्वत्र हिरवळ, हलकी पावसाची सर आणि हर-हर महादेवच्या जयघोषाने गुंजणारे वातावरण स्वतःच सूचित करते की हा काळ साधना, संयम आणि सेवेद्वारे ईश्वराशी जोडण्याचा आहे.
