सनातन धर्मात, भगवान विष्णूच्या प्रत्येक अवताराचे स्वतःचे वेगळे महत्त्व आहे. या सर्व दिव्य अवतारांमध्ये भगवान परशुराम हे अत्यंत तेजस्वी, उग्र आणि धर्माचे रक्षक मानले जातात.
भगवान परशुराम हे भगवान विष्णूंचे सहावे अवतार मानले जातात, ज्यांनी पृथ्वीवरील वाढता अधर्म, अन्याय आणि दुष्ट शक्तींचा नाश करण्यासाठी अवतार घेतला होता. त्यांच्या हातातील परशू (कुऱ्हाड) हे त्यांच्या शौर्याचे, पराक्रमाचे आणि धर्मरक्षणाच्या संकल्पाचे प्रतीक आहे.
हा पवित्र उत्सव अक्षय्य तृतीयेच्या शुभ मुहूर्तावर येतो. असे मानले जाते की, या दिवशी भगवान परशुरामांचे स्मरण केल्याने आणि भगवान विष्णूंची उपासना केल्याने अफाट आत्मविश्वास, धैर्य आणि नकारात्मक शक्तींपासून संरक्षण मिळते.
भगवान परशुरामांचा जन्मोत्सव वैशाख महिन्याच्या शुद्ध (शुक्ल) पक्षातील तृतीयेला साजरा केला जातो. त्यानुसार, २०२६ मध्ये परशुराम जयंती रविवार, १९ एप्रिल रोजी साजरी केली जाईल.
तृतीया तिथी प्रारंभ: १९ एप्रिल २०२६, सकाळी १०:४९ वाजता
तृतीया तिथी समाप्ती: २० एप्रिल २०२६, सकाळी ०७:२७ वाजता
पूजेचा शुभ मुहूर्त:
सकाळची पूजा: सकाळी ०७:२९ ते दुपारी १२:२० पर्यंत
संध्याकाळची पूजा: संध्याकाळी ०६:४९ ते रात्री १०:५७ पर्यंत
पुराणांनुसार, भगवान परशुरामांचा जन्म महर्षी जमदग्नी यांच्या कुळात माता रेणुका यांच्या पोटी झाला. स्कंद पुराणात असा उल्लेख आहे की, वैशाख शुद्ध तृतीयेच्या पवित्र दिवशी त्यांनी पृथ्वीवर अवतार घेतला. याच कारणामुळे, अक्षय्य तृतीयेला परशुराम जयंती अत्यंत आदर आणि भक्तीभावाने साजरी केली जाते.
धर्माची पुनर्स्थापना करण्यासाठी आणि अन्यायाचा अंत करण्यासाठी भगवान परशुरामांचा जन्म झाला. जेव्हा पृथ्वीवर अन्याय आणि अधर्म शिगेला पोहोचला होता, तेव्हा भगवान विष्णूंनी आपल्या उग्र रूपाने पृथ्वीवरील दुष्ट शक्तींचा नाश केला.
त्यांच्या जन्मस्थानाबाबत विद्वानांमध्ये मतभेद असले तरी, बहुतेक लोक मध्य प्रदेशातील इंदूरजवळील जानापाव पर्वताला त्यांचे जन्मस्थान मानतात.
भगवान परशुराम हे सात चिरंजीवांपैकी एक मानले जातात. धार्मिक मान्यतेनुसार, ते आजही दिव्य रूपात अस्तित्वात आहेत आणि धर्माच्या रक्षणासाठी सदैव तत्पर आहेत.
त्यांचे रूप अत्यंत उग्र आणि तेजस्वी आहे. त्यामुळे सामान्य व्यक्तीला त्यांच्या मूर्तीची थेट पूजा करणे कठीण जाते. असे मानले जाते की त्यांची ऊर्जा अत्यंत शक्तिशाली आहे, जी सामान्य भक्तांच्या आवाक्याबाहेर आहे. म्हणूनच, सामान्यतः भगवान परशुरामांची मंदिरे किंवा नियमित पूजा प्रचलित नाही. तथापि, विशेष प्रसंगी योग्य विधी आणि नियमांचे पालन करून भगवान परशुरामांची पूजा करणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते.
जे लोक साहस, शिस्त आणि जोखमीच्या कामात गुंतलेले आहेत, त्यांच्यासाठी भगवान परशुरामांची पूजा करणे विशेष फलदायी मानले जाते. अशा व्यक्तींनी परशुराम जयंतीच्या दिवशी त्यांची पूजा नक्कीच करावी. जे लोक सुरक्षा दलात, पोलीस आणि सैन्यात कार्यरत आहेत, किंवा जे विद्यार्थी आहेत किंवा नेतृत्व भूमिकेत आहेत, त्यांनी भगवान परशुरामांची उपासना अवश्य करावी.
परशुराम जयंतीला भगवान परशुरामांची पूजा केल्याने धैर्य, स्पष्ट विचारसरणी आणि संकटांवर मात करण्याची शक्ती विकसित होते.
या शुभ दिवशी ब्रह्म मुहूर्तावर उठावे, स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. पूजेच्या ठिकाणाची गंगाजलाने शुद्धी करावी. एका पाटावर किंवा चौरंगावर भगवान परशुरामांची प्रतिमा स्थापित करावी. भगवान परशुरामांचे ध्यान करावे. ध्यान करताना भगवान विष्णूंची पूजा करावी आणि त्यांना पिवळी फुले, चंदन, तुळशीची पाने, धूप, दीप आणि मिठाई अर्पण करावी.
पूजेच्या वेळी खालील मंत्रांचे भक्तीभावाने पठण करावे:
ॐ परशुरामाय नमः
ॐ ब्रह्मक्षत्राय विद्महे क्षत्रियान्ताय धीमहि तन्नो रामः प्रचोदयात्
ॐ जमदग्न्याय विद्महे महावीराय धीमहि तन्नो परशुराम प्रचोदयात्
अक्षय्य तृतीया आणि परशुराम जयंतीच्या दिवशी दानाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. या दिवशी प्रत्येकाने आपल्या क्षमतेनुसार दान आवर्जून करावे.
या दिवशी खालील वस्तूंचे दान करणे विशेषतः शुभ मानले जाते:
असे मानले जाते की, या दिवशी केलेल्या दानामुळे अक्षय पुण्याची प्राप्ती होते.
भगवान परशुरामांची पूजा केल्याने भक्ताला अनेक आध्यात्मिक आणि मानसिक लाभ मिळतात.
धैर्य आणि आत्मविश्वास वाढतो.
अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची शक्ती मिळते.
शत्रूंवर विजय मिळवण्याची क्षमता वाढते.
करिअर आणि जीवनातील अडचणींवर मात करण्याची ताकद मिळते.
मनाला संयम, स्पष्टता आणि स्थिरता प्राप्त होते.
नकारात्मक ऊर्जेपासून संरक्षण मिळते.
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न: २०२६ मध्ये परशुराम जयंती कधी आहे?
उत्तर: परशुराम जयंती रविवार, १९ एप्रिल २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.
प्रश्न: परशुराम जयंती कोणत्या देवाशी संबंधित आहे?
उत्तर: परशुराम जयंती भगवान परशुराम यांच्याशी संबंधित आहे, ज्यांना भगवान विष्णूंचा सहावा अवतार मानले जाते.
प्रश्न: परशुराम जयंतीला काय दान करावे?
उत्तर: या दिवशी मातीचा माठ, पाणी, अन्न, सत्तू, गूळ, खरबूज, कलिंगड आणि इतर थंड फळांचे दान करणे अत्यंत पुण्यकारक मानले जाते.