- +91-7023509999
- 0294-6622222
- info@narayanseva.org
सनातन धर्मात अमावस्या (नवचंद्र तिथी) ही आत्मशुद्धी, पितृस्मरण आणि आध्यात्मिक साधनेसाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. जेव्हा ही अमावस्या अधिक मासात येते, तेव्हा तिचे महत्त्व अनेक पटींनी वाढते. वर्ष 2026 मध्ये ज्येष्ठ अधिक अमावस्येचा पवित्र दिवस सोमवारी येत आहे. सोमवारी येणाऱ्या अमावस्येला सोमवती अमावस्या असेही म्हटले जाते.
धार्मिक मान्यतानुसार हा दुर्मिळ योग साधारणतः दर तीन वर्षांनी एकदा येतो. या दिवशी पवित्र स्नान, दान, जप, तप आणि निःस्वार्थ सेवेने मिळणारे पुण्य अनेकपटींनी वाढते.
ज्येष्ठ अधिक मासाला पुरुषोत्तम मास असेही म्हणतात आणि तो भगवान श्रीहरि विष्णूंना समर्पित आहे. हा संपूर्ण महिना भक्ती, आध्यात्मिक शिस्त आणि पुण्यकर्मांसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो. त्यामुळे या महिन्यात येणारी अमावस्या भक्तांसाठी विशेष आध्यात्मिक लाभ देणारी ठरते.
द्रिक पंचांगानुसार, वर्ष 2026 मध्ये ज्येष्ठ अधिक अमावस्या 15 जून 2026, सोमवार या दिवशी साजरी केली जाईल.
15 जून रोजी सूर्योदयाच्या वेळी अमावस्या तिथी अस्तित्वात असल्यामुळे, या दिवशी पवित्र स्नान, पितृ तर्पण, दान आणि भगवान विष्णूंची पूजा करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.
हिंदू पंचांग चंद्राच्या गतीवर आधारित आहे, तर ग्रेगोरियन कॅलेंडर सूर्याच्या गतीवर आधारित आहे.
हा फरक भरून काढण्यासाठी दर तीन वर्षांनी एक अतिरिक्त महिना जोडला जातो, ज्याला अधिक मास म्हणतात. त्यामुळे अधिक मास आणि त्यातील अमावस्या साधारणतः दर तीन वर्षांनी एकदा येते.
हा कालखंड आध्यात्मिक प्रगती आणि पुण्य संचयासाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.
अधिक मास हा भगवान श्रीहरि विष्णूंना समर्पित असल्यामुळे अधिक अमावस्या सनातन धर्मात अत्यंत पुण्यदायी मानली जाते.
धार्मिक मान्यतानुसार, या दिवशी केलेले:
अक्षय पुण्य प्रदान करतात.
हा दिवस भगवान विष्णूंची कृपा मिळवण्यासाठी आणि जीवनातील दुःख दूर करण्यासाठी विशेष शुभ मानला जातो.
हिंदू परंपरेनुसार, भगवान विष्णू या दिवशी भक्तांच्या मनोकामना पूर्ण करतात.
1. ब्रह्ममुहूर्तात स्नान: सकाळी ब्रह्ममुहूर्तात उठून स्नान करा. शक्य असल्यास पवित्र नदीत स्नान करा. अन्यथा स्नानाच्या पाण्यात गंगाजल मिसळून स्नान करणे शुभ मानले जाते.
2. सूर्यदेवांना अर्घ्य अर्पण करा: स्नानानंतर सूर्यदेवांना जल अर्पण करून व्रताचा संकल्प घ्या.
3. भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची पूजा: पूजेच्या वेळी:
4. मंत्रजप करा: “ॐ नमो भगवते वासुदेवाय”
5. तुळशी पूजन: या दिवशी तुळशी पूजनाचे विशेष महत्त्व आहे. सकाळी आणि संध्याकाळी तुळशीसमोर तुपाचा दिवा लावा.
6. पितृ तर्पण: दुपारी दक्षिण दिशेकडे तोंड करून पितरांना तर्पण आणि प्रार्थना अर्पण करा.
7. पिंपळ वृक्षाची पूजा: संध्याकाळी:
असे केल्याने भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीचे आशीर्वाद प्राप्त होतात.
सनातन धर्मात दानाला सर्वोच्च मानवी गुण मानले जाते. ज्येष्ठ अधिक अमावस्येसारख्या पवित्र दिवशी केलेल्या दानाचे फळ अनेकपटींनी मिळते.
धार्मिक मान्यतानुसार अधिक मासात केलेले:
अक्षय पुण्य प्रदान करतात.
ज्येष्ठ महिना वर्षातील सर्वात उष्ण काळ मानला जात असल्यामुळे पाणी आणि अन्नदान विशेष पुण्यदायी मानले जाते.
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥
जे दान कोणत्याही अपेक्षेशिवाय, दिखाऊपणाशिवाय किंवा स्वार्थाशिवाय योग्य व्यक्तीला, योग्य वेळी आणि केवळ कर्तव्यभावनेने दिले जाते, त्याला सात्त्विक दान म्हणतात.
ज्येष्ठ अधिक अमावस्या हा आध्यात्मिक पुण्य संचयासाठी अत्यंत शुभ दिवस मानला जातो. शास्त्रानुसार या दिवशी गरजूंना मदत करणे, अन्नदान करणे आणि निःस्वार्थ सेवा करणे यामुळे भगवान विष्णूंची विशेष कृपा प्राप्त होते.
या पवित्र प्रसंगी नारायण सेवा संस्थान सोबत जोडून गरीब, निराधार, दिव्यांग आणि गरजू मुलांना भोजन पुरविण्याच्या सेवाकार्यात योगदान द्या आणि दैवी कृपा प्राप्त करा. गरजू मुलांच्या भोजन आणि कल्याणासाठी आपले योगदान अर्पण करा.
1. 2026 मध्ये ज्येष्ठ अधिक अमावस्या कधी आहे?
ज्येष्ठ अधिक अमावस्या 15 जून 2026, सोमवारी साजरी केली जाईल. सोमवारी येत असल्यामुळे तिला सोमवती अमावस्या असेही म्हटले जाते.
2. ज्येष्ठ अधिक अमावस्येला कोणते दान सर्वश्रेष्ठ मानले जाते?
अन्नदान, जलदान, वस्त्रदान आणि गरजूंना मदत करणे हे या दिवशी सर्वाधिक पुण्यदायी मानले जाते.
3. ज्येष्ठ अधिक अमावस्येला कोणत्या देवतेची पूजा करावी?
या दिवशी भगवान श्रीहरि विष्णू आणि माता लक्ष्मी यांच्या पूजेचे विशेष महत्त्व आहे.
4. अधिक मासाचे महत्त्व काय आहे?
अधिक मासाला पुरुषोत्तम मास म्हणतात आणि तो भगवान विष्णूंना समर्पित असतो. हा महिना भक्ती, जप, तप आणि दानासाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.
5. ज्येष्ठ अधिक अमावस्येला पितृ तर्पणाचे महत्त्व काय आहे?
या दिवशी पितृ तर्पण केल्याने पितरांची कृपा प्राप्त होते आणि कुटुंबात सुख, शांती व समृद्धी वाढते.
सनातन धर्मामध्ये, ‘एकादशी तिथी’ ही भगवान श्रीहरी विष्णूच्या पूजनासाठी अत्यंत पवित्र आणि पुण्यप्रद मानली जाते. दर महिन्याला येणारी एकादशी. ती भक्तांना आत्मशुद्धी आणि भक्तीचा संदेश देते. तथापि, जेव्हा अधिकमासात येणाऱ्या ‘परमा एकादशी’चा प्रसंग येतो, तेव्हा तिचे महत्त्व आणखीच वाढते.
पुरुषोत्तम महिन्याच्या पवित्र प्रसंगी, येथे पुरुषोत्तम महिना महात्म्य कथेचे अध्याय २१ ते ३१ सादर केले आहेत, जे केवळ भक्तीची रहस्येच प्रकट करत नाहीत, तर साधकाला धर्म, श्रद्धा आणि मोक्षाच्या मार्गावर जीवन जगण्याची प्रेरणाही देतात.
सनातन धर्माच्या पवित्र परंपरेत पुरुषोत्तम महिन्याला अत्यंत उच्च आणि शुभ स्थान आहे. हा महिना भगवान हरींचा विशेष आशीर्वाद प्राप्त करण्याची एक दुर्मिळ संधी आहे. या दिव्य काळात नामजप, तपश्चर्या, दानधर्म आणि उपवास केल्याने भक्ताचे जीवन शुद्ध होते आणि त्यांना भौतिक व आध्यात्मिक प्रगतीकडे नेले जाते.
