आषाढ़ पूर्णिमा २०२६: तारीख, शुभ मुहूर्त आणि धार्मिक महत्त्व

धार्मिक मान्यतेनुसार ही तिथी अत्यंत पवित्र आणि शुभ मानली जाते. प्रत्येक महिन्याच्या पूर्णिमेला स्वतःचे विशेष धार्मिक महत्त्व असते, परंतु आषाढ़ पूर्णिमेचे स्थान अत्यंत विशिष्ट आहे. ही पावन तिथी गुरु पूर्णिमा म्हणूनही प्रसिद्ध आहे आणि ज्ञान, भक्ती, सेवा तसेच गुरूंबद्दलच्या श्रद्धेचे दिव्य पर्व मानले जाते.

या दिवशी भगवान श्रीहरी विष्णूची आराधना, गुरु पूजन, जप, तप, सत्संग आणि दान केल्याने साधकाला पुण्यफळ प्राप्त होते. शास्त्रांमध्ये म्हटले आहे की, आषाढ़ पूर्णिमेला केलेले सत्कर्म व्यक्तीच्या जीवनात सुख, शांती, समृद्धी आणि आध्यात्मिक उन्नतीचा मार्ग प्रशस्त करतात. म्हणून या दिवशी भक्तजन सकाळी पवित्र स्नान करून भगवान विष्णू आणि आपल्या गुरूंचे पूजन करतात तसेच दीन-दु:खी, असहाय आणि गरजू लोकांची सेवा करून पुण्य कमावतात.

आषाढ़ पूर्णिमा २०२६ तिथी व शुभ मुहूर्त

वर्ष २०२६ मध्ये आषाढ़ पूर्णिमा तिथीचा आरंभ २८ जुलै, मंगळवार रोजी संध्याकाळी ६:१८ वाजता होईल आणि समाप्ती २९ जुलै, बुधवार रोजी रात्री ८:०५ वाजता होईल.

उदयातिथीनुसार आषाढ़ पूर्णिमा (गुरु पूर्णिमा) हा पर्व २९ जुलै २०२६, बुधवार रोजी साजरा केला जाईल.

आषाढ़ पूर्णिमेचे धार्मिक महत्त्व

आषाढ़ पूर्णिमा परमात्म्याच्या उपासनेसोबतच गुरु-शिष्य परंपरेचे सर्वात महत्त्वाचे उत्सव आहे. त्यामुळे याला गुरु पूर्णिमा म्हणतात. महर्षी वेदव्यासजींच्या जन्मोत्सवाच्या रूपानेही या दिवसाचे विशेष महत्त्व आहे. त्यांनी वेदांचे विभाजन केले आणि महाभारत व अनेक पुराणांची रचना करून सनातन ज्ञान जन-जनापर्यंत पोहोचवले. म्हणून या दिवशी त्यांना आदिगुरु म्हणून स्मरण केले जाते.

शास्त्रांनुसार गुरु हा प्रकाश आहे जो अज्ञानरूपी अंधकार दूर करून ज्ञानाचा दिवा प्रज्वलित करतो. या दिवशी गुरुचे पूजन, त्यांचा आशीर्वाद घेणे आणि त्यांच्या सांगितलेल्या मार्गावर चालण्याचा संकल्प करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.

आषाढ़ पूर्णिमा भगवान श्रीहरी विष्णूच्या उपासनेसाठीही विशेष फलदायी मानली जाते. श्रद्धाळू या दिवशी भगवान सत्यनारायणाची पूजा, विष्णुसहस्रनाम पाठ, श्रीमद् भागवत श्रवण आणि भजन-कीर्तन करतात. धार्मिक मान्यतेनुसार असे केल्याने जीवनातील कष्ट दूर होतात आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी नांदते.

आषाढ़ पूर्णिमेला काय करावे?

या पावन तिथीवर श्रद्धाळू अनेक धार्मिक अनुष्ठान करतात. त्यातील प्रमुख आहेत:

• ब्रह्म मुहूर्तात उठून स्नान करणे.
• शक्य असल्यास गंगेत किंवा कोणत्याही पवित्र नदीत स्नान करणे, अन्यथा घरातच स्नान करणे.
• भगवान विष्णूचे विधिवत पूजन करणे.
• आपल्या गुरूंचे पूजन करून त्यांचा आशीर्वाद घेणे.
• जप, तप, ध्यान आणि सत्संगात वेळ घालवणे.
• श्रीमद् भागवत, विष्णुसहस्रनाम किंवा इतर धार्मिक ग्रंथांचा पाठ करणे.
• दीन-दु:खी, गरीब आणि गरजू लोकांना दान देणे.

आषाढ़ पूर्णिमेवर दानाचे महत्त्व

सनातन धर्मात दानाला सर्वोच्च धर्म मानले जाते. दान केवळ धनाचा त्याग नाही तर करुणा, सेवा आणि परोपकाराची भावना आहे. शास्त्रांमध्ये म्हटले आहे की, मृत्यूनंतर मनुष्यासोबत पुण्य जाते ते केवळ सत्कर्म आणि दानच असते.

कूर्मपुराणात दानाच्या महत्त्वाचे वर्णन करताना म्हटले आहे:

स्वर्गायुर्भूतिकामेन तथा पापोपशान्तये। मुमुक्षुणा च दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथाऽवहम्॥

अर्थ: जो स्वर्ग, दीर्घायु, ऐश्वर्य, पापांची शांती आणि मोक्षाची इच्छा करतो, त्याने आपल्या क्षमतेनुसार योग्य आणि पात्र व्यक्तींना श्रद्धापूर्वक दान अवश्य करावे.

आषाढ़ पूर्णिमा सारख्या पुण्य पर्वावर केलेले दान अनेक गुणांनी फलदायी मानले जाते. या दिवशी निष्काम भावनेने केलेले अन्नदान आणि सेवा कार्य भगवान विष्णू आणि सद्गुरूंच्या विशेष कृपेचे कारण बनते.

आषाढ़ पूर्णिमेवर अन्नदानाचे विशेष महत्त्व

सनातन धर्मात “अन्नदान महादान” म्हटले जाते. भूकबळ्याला भोजन देणे हे सर्वात मोठे पुण्य मानले जाते, कारण त्यामुळे एखाद्या प्राण्याचे जीवन चालते. आषाढ़ पूर्णिमेला अनेक ठिकाणी भंडारे भरवली जातात आणि साधू-संत, गरजू आणि गरीबांना भोजन दिले जाते. धार्मिक मान्यतेनुसार या दिवशी श्रद्धापूर्वक केलेले अन्नदान भगवत्कृपा प्रदान करते आणि कुटुंबात सुख, शांती व समृद्धी नांदते.

दिव्यांग आणि गरजू मुलांना भोजन घाला

नारायण सेवा संस्थान गेल्या चार दशकांपासून दीन-दु:खी, गरीब, असहाय, दिव्यांग मुलांना आणि गरजू लोकांच्या सेवेसाठी समर्पित आहे. आपल्या सहकार्याने रोज हजारो गरजूंना भोजन आणि आवश्यक मदत पोहोचवली जाते.

या आषाढ़ पूर्णिमेला अन्नदानाच्या या पवित्र संकल्पात सहभागी व्हा. या पुण्य तिथीवर नारायण सेवा संस्थानच्या दीन-दु:खी, गरीब आणि गरजू मुलांसाठी भोजन सेवेच्या प्रकल्पात योगदान द्या आणि सेवा, दान व धर्माच्या या दिव्य संधीत प्रभू आणि सद्गुरूंच्या कृपेने आपले जीवन प्रकाशित करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न: गुरु पूर्णिमा २०२६ कधी आहे? उत्तर: गुरु पूर्णिमा २९ जुलै २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.

प्रश्न: आषाढ़ पूर्णिमेला कोणाची पूजा केली जाते? उत्तर: या दिवशी मुख्यतः भगवान श्रीहरी विष्णू आणि आपल्या गुरूंची पूजा केली जाते.

प्रश्न: आषाढ़ पूर्णिमेला गुरु पूर्णिमा का म्हटले जाते? उत्तर: या दिवशी महर्षी वेदव्यासजींचा जन्मोत्सव साजरा केला जातो. ते वेदांच्या संकलनकर्ते आणि महान ऋषी मानले जातात, म्हणून हा दिवस गुरूंबद्दल श्रद्धा आणि आदर व्यक्त करण्यासाठी समर्पित आहे.

प्रश्न: आषाढ़ पूर्णिमेला काय दान करावे? उत्तर: आषाढ़ पूर्णिमेला अन्नदान करावे.