भाद्रपद अमावस्या २०२६ : श्री हरीचा (विष्णूचा) आशीर्वाद मिळवण्यासाठी करा ‘ही’ कामे; जाणून घ्या तारीख आणि शुभ मुहूर्त

हिंदू पंचांगानुसार अमावस्या तिथीला विशेष धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व आहे. आत्मपरीक्षण, पूर्वजांचे स्मरण, तर्पण, पवित्र स्नान आणि दानधर्म करण्यासाठी हा दिवस अतिशय शुभ मानला जातो. या पवित्र दिवसांपैकी भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षात येणाऱ्या या अमावस्येला विशेष महत्त्व आहे. या अमावस्येला भाद्रपद अमावस्या, कुशग्रहणी अमावस्या आणि कुशोत्पाटिनी अमावस्या असेही म्हटले जाते.

या दिवशी मनापासून पूर्वजांना तर्पण अर्पण करणे, गरजू व्यक्तींना दान देणे आणि भगवान विष्णूंचे स्मरण करणे यामुळे पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळतात आणि जीवनात सुख-शांती येते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे.

२०२६ मध्ये भाद्रपद अमावस्या कधी आहे?

२०२६ मध्ये भाद्रपद अमावस्या ११ सप्टेंबर रोजी साजरी केली जाईल. अमावस्या तिथी १० सप्टेंबर रोजी सकाळी १०:३३ वाजता सुरू होईल आणि ११ सप्टेंबर रोजी सकाळी ८:५६ वाजता समाप्त होईल. सनातन परंपरेनुसार, उदया तिथी (सूर्योदयाच्या वेळी असणारी तिथी) महत्त्वाची मानली जाते. त्यामुळे भाद्रपद अमावस्या ११ सप्टेंबर रोजीच साजरी केली जाईल.

या दिवशी पवित्र स्नान करणे, पूर्वजांना तर्पण अर्पण करणे, श्राद्धविधी करणे, गरजू व्यक्तींना दान देणे आणि देवाचे स्मरण करणे विशेष फलदायी मानले जाते.

भाद्रपद अमावस्या २०२६ कधी आहे?

भाद्रपद अमावस्येला कुश ग्रहणी अमावस्या असेही म्हटले जाते. या दिवशी धार्मिक विधींमध्ये वापरण्यासाठी पवित्र कुश गवत गोळा करण्याची परंपरा आहे.

धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी योग्य पद्धतीने गोळा केलेले कुश गवत वर्षभर पूजा, हवन, तर्पण आणि इतर धार्मिक विधींमध्ये वापरता येते. तसेच या दिवशी गरजू व्यक्तींना दान केल्याने भगवान विष्णू आणि पूर्वजांचे आशीर्वाद मिळतात, असेही मानले जाते.

भाद्रपद अमावस्येला काय करावे?

भाद्रपद अमावस्येला भाविकांनी आपल्या क्षमतेनुसार खालील धार्मिक कार्ये केली पाहिजेत :

• पवित्र स्नान करा : सकाळी लवकर उठून पवित्र नदीत स्नान करावे. नदीत स्नान करणे शक्य नसेल, तर घरीच अंघोळीच्या पाण्यात गंगाजलाचे काही थेंब टाकून स्नान करू शकता.
• सूर्यदेवाला अर्घ्य द्या : स्नान केल्यानंतर तांब्याच्या भांड्यातून सूर्यदेवाला पाणी अर्पण करा आणि चांगले आरोग्य, सुख आणि समृद्धीसाठी प्रार्थना करा.
• पिंपळाच्या झाडाची पूजा करा : पिंपळाच्या झाडाखाली मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावा, श्रद्धेने पूजा करा आणि झाडाला प्रदक्षिणा घाला.
• प्राणी आणि पक्ष्यांना अन्न द्या : गायीला हिरवा चारा, कावळे आणि कुत्र्यांना अन्न तसेच मुंग्यांना पीठ किंवा इतर खाद्यपदार्थ देणे पुण्याचे मानले जाते.
• कुश गवत गोळा करा : धार्मिक विधींमध्ये वापरण्यासाठी या दिवशी योग्य पद्धतीने कुश गवत गोळा करण्याची परंपरा आहे.

कुश गवत गोळा करण्याची धार्मिक पद्धत

सनातन धर्मात कुश गवत अत्यंत पवित्र मानले जाते. कुश गवत गोळा करण्यापूर्वी श्रद्धेने पुढील प्रार्थना करावी :

कुशाग्रे वसते रुद्रः कुशमध्ये तु केशवः।

कुशमूले वसेद् ब्रह्मा कुशान् मे देहि मेदिनी॥

यानंतर ‘ॐ हुं फट्’ या मंत्राचा जप करत कुश गवत त्याच्या मुळासह काळजीपूर्वक उपटावे. कुश गवत हिरवे, स्वच्छ आणि अखंड असावे. घाण असलेल्या ठिकाणी, स्मशानभूमीत किंवा रस्त्यावर पडलेले कुश धार्मिक विधींसाठी वापरू नये.

धार्मिक मान्यतेनुसार, जर अमावस्या सोमवारी आली, तर त्या दिवशी गोळा केलेला कुश तब्बल १२ वर्षांपर्यंत धार्मिक विधींसाठी वापरता येतो.

भाद्रपद अमावस्येला दान करण्याचे महत्त्व

सनातन धर्मात दान करणे हे पुण्य मिळवण्याच्या श्रेष्ठ मार्गांपैकी एक मानले जाते. विशेष धार्मिक प्रसंगी केलेले दान हे फक्त गरजू व्यक्तीला मदत करण्याचे साधन नसून देवाची सेवा करण्याचा एक मार्ग मानला जातो.

धार्मिक ग्रंथांमध्ये दानाचे महत्त्व खालीलप्रमाणे सांगितले आहे :

स्वर्गायुर्भूतिकामेन तथा पापोपशान्तये।

मुमुक्षुणा च दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथाहवम्॥

याचा अर्थ असा की, स्वर्ग, दीर्घायुष्य आणि समृद्धीची इच्छा असणाऱ्या किंवा पापांपासून मुक्ती मिळवून मोक्ष प्राप्त करू इच्छिणाऱ्या व्यक्तीने योग्य व्यक्तीला मनापासून दान करावे.

भाद्रपद अमावस्येला अन्नदानाचा संकल्प करा

असे म्हटले जाते की, जेव्हा अन्न एखाद्या भुकेलेल्याची भूक भागवते, तेव्हा ते केवळ अन्न राहत नाही — तर ती सेवा बनते आणि पुण्याचे साधन बनते.

भाद्रपद अमावस्येच्या पवित्र प्रसंगी एखाद्या गरजू, असहाय्य किंवा दिव्यांग मुलाला अन्न देणे म्हणजे मानवसेवेसोबतच ईश्वरसेवा करण्यासारखे आहे. या अमावस्येला ‘नारायण सेवा संस्थान’च्या अन्नसेवा उपक्रमाला पाठिंबा देण्याचा संकल्प करा, जे गरजू, गरीब आणि दिव्यांग मुलांना अन्न पुरवतात. तुमची एक छोटीशी मदत एका लहान मुलाच्या चेहऱ्यावर हसू आणू शकते.

या भाद्रपद अमावस्येला फक्त स्वतःसाठीच नाही, तर एखाद्या गरजू व्यक्तीसाठीही प्रार्थना करा. आपल्या पितरांचे स्मरण करा, श्री हरीच्या नामाचा जप करा आणि अन्नदान करून मानवसेवा करा. कारण जिथे सेवेची भावना असते, तिथेच देवाचा वास असतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न : २०२६ मध्ये भाद्रपद अमावस्या कधी साजरी केली जाईल?

उत्तर : भाद्रपद अमावस्या ११ सप्टेंबर २०२६ रोजी साजरी केली जाईल.

प्रश्न : भाद्रपद अमावस्येला कुशग्रहणी अमावस्या का म्हटले जाते?

उत्तर : भाद्रपद अमावस्येच्या दिवशी वर्षभर धार्मिक विधींमध्ये वापरण्यासाठी पवित्र कुश गवत गोळा केले जाते. त्यामुळे या अमावस्येला कुशग्रहणी अमावस्या आणि कुशोत्पाटिनी अमावस्या असेही म्हटले जाते.

प्रश्न : भाद्रपद अमावस्येला कुश गवत गोळा करावे का?

उत्तर : होय, धार्मिक विधींसाठी या दिवशी योग्य पद्धतीने कुश गवत गोळा करता येते.

प्रश्न : भाद्रपद अमावस्येला काय दान करावे?

उत्तर : भाद्रपद अमावस्येला ‘अन्नदान’ करणे हे सर्वात शुभ आणि उत्तम दान मानले जाते.