अपरा एकादशी २०२६: अपरा एकादशी कधी आहे? जाणून घ्या तारीख, पूजा विधी आणि पारणाची वेळ 

सनातनी धर्मात एकादशीच्या तिथीला विशेष महत्त्व आहे आणि त्यामध्ये ‘अपरा एकादशी’ अत्यंत पुण्यदायी आणि श्रेष्ठ मानली जाते. हा पवित्र दिवस ज्येष्ठ महिन्याच्या कृष्ण पक्षातील एकादशीला येतो. नावाप्रमाणेच ही एकादशी भक्तांना ‘अपार’ म्हणजेच अमर्याद पुण्य देणारी ठरते. भगवान श्रीहरी विष्णूंची पूजा करण्यासाठी आणि दानधर्म करण्यासाठी हा दिवस अतिशय शुभ मानला जातो.

२०२६ मध्ये अपरा एकादशी कधी आहे?

२०२६ मध्ये, अपरा एकादशी बुधवारी, १३ मे रोजी साजरी केली जाईल.

पंचांगानुसार वेळ :

• एकादशी तिथी सुरू : १२ मे, दुपारी २:५२ वाजता
• एकादशी तिथी संपते : १३ मे, दुपारी १:२९ वाजता

हिंदू परंपरेनुसार, उदय तिथी (सूर्योदयाच्या वेळची तिथी) महत्त्वाची मानली जाते, त्यामुळे हा उपवास १३ मे रोजी धरला जाईल.

• पारणाची (उपवास सोडण्याची) वेळ: १४ मे, सकाळी ५:३१ ते ८:१४ च्या दरम्यान.

अपरा एकादशीचे आध्यात्मिक महत्त्व

‘अपरा’ या शब्दाचा अर्थ आहे अनंत किंवा अपार. या दिवशी केलेले कोणतेही आध्यात्मिक कार्य जसे की, नामस्मरण, तप, उपवास किंवा दान यांचे फळ अनेक पटींनी आणि अमर्याद मिळते.

शास्त्रांमध्ये असे सांगितले आहे की, जे भक्त मनोभावे आणि शिस्त पाळून हा उपवास करतात, त्यांची सर्व पापांतून सुटका होते आणि त्यांना जीवनात सुख-शांती लाभते.

जाणूनबुजून किंवा नकळत झालेल्या पापांतून मुक्ती मिळवण्यासाठी ही एकादशी विशेष फलदायी आहे. असे मानले जाते की, हा उपवास केल्याने हिंसा, निंदा, असत्य बोलणे यांसारख्या गंभीर दोषांतूनही मुक्ती मिळते आणि भक्ताला मोक्षाचा मार्ग सापडतो.

व्रत आणि पूजा विधी

• ब्रह्म मुहूर्तावर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ कपडे घालावेत.
• भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मीची विधिवत पूजा करावी.
• पूजेमध्ये तुळशीची पाने, चंदन, अगरबत्ती, दिवा आणि गंगाजलाचा वापर करावा.

या दिवशी ‘ओम नमो भगवते वासुदेवाय’ या मंत्राचा जप करणे अत्यंत लाभदायी मानले जाते.

भक्त दिवसभर उपवास करतात. काही लोक ‘निर्जला’ (पाण्याशिवाय) उपवासही करतात, जो अत्यंत शुभ मानला जातो.

संध्याकाळी :

• दीपदान करावे.

• पिंपळाच्या झाडाखाली दिवा लावावा, यामुळे चांगले फळ मिळते, अशी श्रद्धा आहे.

काय करावे आणि काय करू नये?

काय करावे :

• पवित्रता राखा आणि सात्विक जीवनशैलीचे पालन करा.
• गरज असल्यास फलाहार घ्यावा.
• शांत राहा आणि भक्तीमध्ये मन रमवा.
• गरजू लोकांना पाणी, अन्न, फळे किंवा कपडे दान करा.

काय करू नये :

• भात आणि तामसी अन्न खाणे टाळावे.
• राग, कोणाची निंदा करणे आणि खोटे बोलणे टाळावे.
• केस किंवा नखे कापू नयेत.
• दिवसा झोपणे टाळावे.
• या दिवशी तुळशीची पाने तोडू नयेत.

या नियमांचे पालन केल्याने उपवासाचे पूर्ण फळ मिळते आणि भगवान विष्णूंचा निश्चित आशीर्वाद होतो.

अपरा एकादशीला असणारे दानधर्माचे महत्त्व

सनातनी परंपरेत दान करणे हा सर्वोच्च गुण मानला जातो. अपरा एकादशीसारख्या पवित्र दिवशी तर याचे महत्त्व कितीतरी पटीने वाढते.

शास्त्रांनुसार, या दिवशी केलेले दान ‘अक्षय पुण्य’ देते आणि जीवनातील अडचणी दूर करण्यास मदत करते.

ब्राह्मण, गरीब आणि गरजू लोकांना अन्न, वस्त्र, धान्य आणि पैसे दान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. तसेच भुकेल्यांना अन्न देणे हे सर्वात मोठे पुण्य मानले गेले आहे.

गोस्वामी तुलसीदासजींनी दानधर्माचे महत्त्व खूप सुंदर शब्दांत सांगितले आहे : 

“ज्याप्रमाणे पक्ष्यांनी पाणी पिल्याने नदीचे पाणी कधीच कमी होत नाही, अगदी तसेच प्रभू रामाच्या कृपेने दानधर्म केल्यामुळे तुमची संपत्ती कधीही घटत नाही.”

सेवेद्वारे पुण्य कमवा

अपरा एकादशी म्हणजे केवळ उपवास आणि पूजा नाही, तर ती करुणा आणि सेवेची ही एक संधी आहे.

या दिवशी गरजूंची मदत करणे, दिव्यांग व्यक्तींना आधार देणे आणि अनाथ मुलांना जेऊ घालणे हे पुण्याचे काम मानले जाते.

या पवित्र मुहूर्तावर, आपण विविध सेवाकार्यांच्या माध्यमातून गरीब आणि गरजू मुलांच्या अन्नदान मोहिमेत सहभागी होऊन भगवान विष्णूंचा आशीर्वाद मिळवू शकता.

अपार एकादशी हा भक्ती, आत्मशुद्धी आणि दानधर्माचा एक सुंदर संगम आहे. त्यामुळे या दिवशी उपवास करून, विष्णूंची पूजा करून आणि गरजूंची मदत करून आपले जीवन सार्थकी लावा.

लक्षात ठेवा, या दिवशी केलेले एक छोटेसे मदतीचे कार्य देखील तुमच्या आयुष्यात प्रचंड सुख, शांती आणि समृद्धी आणू शकते.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १. २०२६ मध्ये अपरा एकादशी कधी आहे?

उत्तर : अपरा एकादशी बुधवारी, १३ मे २०२६ रोजी आहे.

प्रश्न २ : अपरा एकादशीला कोणत्या देवतेची पूजा केली जाते?

उत्तर : अपरा एकादशीला भगवान श्रीहरी विष्णूंची पूजा केली जाते.

प्रश्न ३. अपरा एकादशीच्या दिवशी कशाचे दान करावे? 

उत्तर : अपरा एकादशीच्या दिवशी अन्न, पाणी दान करणे आणि गरजूंना जेवण देणे हे सर्वश्रेष्ठ दान मानले जाते.

प्रश्न ४. अपरा एकादशीला दान करणे महत्त्वाचे आहे का?

उत्तर : हो, या दिवशी केलेले दान विशेष आध्यात्मिक पुण्य देते आणि विष्णूंचा आशीर्वाद मिळवून देते.

प्रश्न ५. वृद्ध व्यक्ती हा उपवास करू शकतात का?

उत्तर : हो, वृद्ध व्यक्ती आपल्या शक्तीनुसार उपवास करू शकतात. आरोग्याचा विचार करून ते फलाहार घेऊन उपवास करू शकतात.