कधीकधी निसर्ग अशी काही खेळी खेळतो की माणूस पूर्णपणे खचून जातो. अशा कठीण प्रसंगात, जे लोक निराश होऊनही जिद्दीने काम करत राहतात, त्यांना कुठून तरी आधार मिळतोच. उत्तर प्रदेशातील मुझफ्फरनगर जिल्ह्यातील राकेश पटेल यांच्या बाबतीतही असेच काहीसे घडले. २०१९ मध्ये, त्यांच्या डाव्या पायाच्या गुडघ्याखाली अचानक वेदना सुरू झाल्या, ज्यामुळे ते खूप अस्वस्थ झाले.
तीन-चार महिने उलटले, तरी वेदना कमी होईना. २० मार्च २०१९ रोजी जवळच्या एका खासगी रुग्णालयात तपासणी केली असता, पायातील रक्तवाहिनी बंद असल्याचे निदान झाले. त्यानंतर डॉक्टरांनी उपचार केले आणि पायात इंजेक्शन दिले. मात्र, एका महिन्यानंतर पायाची अवस्था अत्यंत बिकट झाली; पाय काळा पडला आणि आतून सडू लागला. ही स्थिती पाहून त्यांनी अनेक रुग्णालयांत दाखवले, पण सर्वच डॉक्टरांनी एकच सल्ला दिला की, पाय कापावा (ॲम्प्युटेशन) लागेल. पाय न कापल्यास भविष्यात अधिक गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात. हे ऐकून त्यांना मोठा धक्का बसला, जणू त्यांचे संपूर्ण आयुष्यच संपले आहे असे त्यांना वाटले.
ऑक्टोबर २०२० मध्ये, ते उपचारासाठी मेरठमधील ‘विश्वभारती’ रुग्णालयात गेले. तिथे डॉक्टरांनी शस्त्रक्रिया करून त्यांच्या पायावर उपचार केले. दोन महिन्यांनंतर, ड्रेसिंगसाठी पुन्हा बोलावले असता, नर्सिंग स्टाफकडून तपासणीदरम्यान काही टाके दाबले गेले, ज्यामुळे पायाची स्थिती अधिकच बिघडली. त्यानंतर दोन महिन्यांनी, फेब्रुवारी २०२१ मध्ये, मुझफ्फरनगरच्या सरकारी रुग्णालयात त्यांना गुडघ्याच्या वरून पाय कापावा लागला. जणू त्यांच्या कुटुंबावर दुःखाचा डोंगरच कोसळला होता. राकेश मजुरी करून आपल्या आठ जणांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करत असत, परंतु आता त्यांच्या कुटुंबाची परिस्थिती अधिकच बिकट झाली आहे.
यानंतर, २०२१ मध्ये त्यांना हरियाणातील अंबाला येथून एक कृत्रिम पाय (प्रोस्थेटिक लेग) मिळाला. मात्र, त्याचे वजन आठ ते दहा किलो होते आणि आतून खूप उष्णता निर्माण होत असे, ज्यामुळे चालताना त्यांना प्रचंड त्रास होऊ लागला. या कारणामुळे ते तो कृत्रिम पाय फारसा वापरू शकले नाहीत. काही काळापूर्वी गावातील काही लोकांनी उदयपूर, राजस्थान येथील ‘नारायण सेवा संस्थे’बद्दल सांगितले की, तिथे पोलिओवर मोफत शस्त्रक्रिया केली जाते आणि कृत्रिम अवयव बसवून दिले जातात. ही माहिती मिळताच, १९ जुलै २०२२ रोजी ते या संस्थेत पोहोचले. २० जुलै रोजी त्यांच्या पायाची तपासणी करून मापे घेण्यात आली आणि २३ जुलै रोजी त्यांना मोफत कृत्रिम पाय बसवून देण्यात आला.
राकेश सांगतो की, या कृत्रिम पायाचे वजन कमी असल्यामुळे आता तो आरामात चालू शकतो आणि खूप आनंदी आहे. संस्थेच्या संपूर्ण परिवाराचे खूप खूप आभार!