ही सनातन परंपरेतील अत्यंत पवित्र आणि शुभ मानली जाणारी तिथी आहे. या दिवशी भगवान विष्णू आणि भगवान शिव यांची उपासना करणे, दिवे लावणे (दीपदान), पवित्र स्नान करणे, जप, तप, दान आणि सेवाकार्याला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी श्रद्धेने प्रार्थना करणे, दिवे लावणे आणि गरजू लोकांना मदत केल्याने आध्यात्मिक पुण्य लाभते आणि मन भक्ती, शांतता व सकारात्मकतेने भरून जाते.
कार्तिक पौर्णिमेला भाविक पारंपारिकपणे पवित्र नद्यांमध्ये पवित्र स्नान करतात, भगवान विष्णूची पूजा करतात, भगवान हरीच्या नामाचे स्मरण करतात, दिवे लावतात (दीपदान) आणि दानधर्म करतात. कार्तिक महिन्यातील ही पौर्णिमा आपल्याला आपल्या जीवनात श्रद्धा आणि भक्तीसोबतच करुणा, दान आणि सेवाभाव अंगीकारण्याची आठवण करून देते.
हा उत्सव ‘देव दिवाळी’ म्हणूनही साजरा केला जातो. धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी सर्व देव पृथ्वीवर अवतरतात आणि पवित्र नद्यांच्या घाटांवर दिवे लावतात. त्यामुळे या प्रसंगी दीपप्रज्वलन करण्याला विशेष महत्त्व आहे. अंधारात दिवा लावणे हा केवळ एक धार्मिक विधी नाही; तर तो जीवनात ज्ञान, समजूतदारपणा (सुसंवाद) आणि आशेचा प्रकाश पसरवण्याचे प्रतीक आहे.
सनातन परंपरेत, कार्तिक पौर्णिमेच्या दिवशी केलेले दान आणि परोपकाराची कार्ये विशेष पुण्यदायी मानली जातात. या शुभ प्रसंगी अन्न, भोजन आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे दान करणे आणि गरजू लोकांना मदत करणे ही अर्थपूर्ण मानवी सेवा मानली जाते. भुकेलेल्याला अन्न देणे, गरजू व्यक्तीला आधार देणे आणि कोणाच्या तरी चेहऱ्यावर हसू आणणे ही देखील ईश्वरी पूजेचाच एक भाग मानली जाते.
श्रीमद्भागवत महापुराणात, भगवान श्रीकृष्णांनी दानाचा संबंध श्रद्धा आणि धर्माशी जोडताना म्हटले आहे:
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्।।
याचा अर्थ असा की, कोणतेही दान हे आपले कर्तव्य समजून, बदल्यात कोणत्याही अपेक्षेविना, योग्य ठिकाणी, योग्य वेळी आणि योग्य (पात्र) व्यक्तीला दिले जाते, त्याला ‘सात्त्विक दान’ (शुद्ध हेतूने केलेले दान) म्हटले जाते.
कार्तिक पौर्णिमेच्या या पावन पर्वावर, नारायण सेवा संस्थान वंचित, गरजू, असहाय्य आणि दिव्यांग मुलांसाठी अन्नदान सेवा चालवत आहे. या शुभ दिवशी तुमच्या भक्तीला सेवेची जोड द्या आणि गरजू मुलांच्या पानात पौष्टिक आणि गोड भोजन पोहोचवण्याच्या या प्रयत्नाचा एक भाग व्हा.
कार्तिक पौर्णिमेला भगवान विष्णूंचे स्मरण करा, दीपप्रज्वलन करा, दान करण्याचा संकल्प करा आणि सेवाकार्याद्वारे मानवतेबद्दलची आपली करुणा व्यक्त करा. तुमचे एक छोटेसे योगदानही एखाद्या गरजूच्या जीवनात अन्न, आनंद आणि आपुलकीची भावना निर्माण करू शकते.