- +91-7023509999
- 0294-6622222
- info@narayanseva.org
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਮੰਗਲਵਾਰ, 14 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਦਯ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 14 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਬੰਧ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ, ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਜਾਂ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਟ ਦੇਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਵੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਦਾ ਪਾਠ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਸਤਸੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਉਹ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਧਨ ਦਾ ਅਸਲ ਮੁੱਲ ਤਦੋਂ ਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਸਦਾ ਉਪਯੋਗ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—
ਦਾਨਮ ਭੋਗੋ ਨਸ਼ਸਤੀਸਤ੍ਰੋ ਗਤਯੋ ਭਵੰਤੀ ਵਿੱਤਸਯ।
ਯੋ ਨ ਦਾਦਾਤੀ ਨ ਭੁੜਕਤੇ ਤਸਿਆ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਗਤਿਰਭਵਤੀ॥
ਅਰਥ: ਧਨ ਦੀਆਂ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਹੀ ਗਤੀਆਂ ਹਨ—ਦਾਨ, ਸਦੁਪਯੋਗ (ਭੋਗ) ਅਤੇ ਨਾਸ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾ ਆਪਣੇ ਧਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਸਹੀ ਉਪਯੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਨ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੰਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਵਰਗੇ ਪੁੰਨਮਈ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦਿਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹਨ—
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੁੱਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਅੰਨ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਅੰਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਨੰਤ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਪੂਜਾ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤਦੋਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ। ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਲਿਆਈਏ।
ਦੀਨ-ਹੀਣ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਦਿਵਿਆਂਗ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹੀ ਸੇਵਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੱਜੀ ਪੂਜਾ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਾ ਰੱਖੋ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣਾਓ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀ ‘ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੋ।
ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦੀਨ-ਹੀਣ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਸੰਸਥਾਨ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਸ ਪੁੰਨਮਈ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਮੰਗਲਵਾਰ, 14 ਜੁਲਾਈ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਆਸਾੜ੍ਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤਿਥੀ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾੜ੍ਹ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਆਨ, ਭਗਤੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਾਵਣ ਮਾਸ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਦੋਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹਰਿਆਲੀ, ਰਿਮਝਿਮ ਵਰਖਾ ਅਤੇ ਹਰ-ਹਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਜੈਘੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਾਧਨਾ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਈਸ਼ਵਰ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਹੈ। […]
ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੂਜਾ, ਤੁਲਸੀ ਪੂਜਨ, ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ, ਸਤਸੰਗ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲਈ ਆਦਰਸ਼ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇਸ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਮੰਗਲਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਟਾਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਭਗਤੀ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
