ષટતિલા એકાદશી 2026: તિલના પ્રયોગથી દરિદ્રતાથી આ પ્રકારે મળશે છુટકારો

સનાતન ધર્મમાં એકાદશી વ્રતને અત્યંત પુણ્યદાયી અને કલ્યાણકારી માનવામાં આવ્યું છે. આ તિથિ ભગવાન શ્રીહરિ વિષ્ણુને સમર્પિત છે, જેમની કૃપાથી જીવના તમામ પાપ નાશ પામે છે, જીવનના કષ્ટો દૂર થાય છે અને સાધક મોક્ષની દિશામાં આગળ વધે છે. માઘ કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશીને આવતી ષટતિલા એકાદશી વિશેષ રૂપે દાન, તપ અને કરુણાનો પર્વ છે. વર્ષ 2026માં આ પાવન વ્રત ભક્તો માટે આધ્યાત્મિક ઉન્નતિનો એક અનુપમ અવસર લાવી રહ્યું છે.

ષટતિલા એકાદશી 2026 ક્યારે છે?

વૈદિક પંચાંગ અનુસાર, ષટતિલા એકાદશી તિથિનો આરંભ 13 જાન્યુઆરી 2026ના બપોરે 03 વાગ્યે 17 મિનિટથી થશે અને તેનો સમાપન 14 જાન્યુઆરી 2026ના સાંજે 05 વાગ્યે 52 મિનિટે થશે. હિન્દુ ધર્મમાં ઉદયતિથિને માન્યતા આપવામાં આવે છે, તેથી ષટતિલા એકાદશીનું વ્રત 14 જાન્યુઆરી 2026, બુધવારે રાખવામાં આવશે.

ષટતિલા એકાદશીનું આધ્યાત્મિક મહત્વ

ષટતિલા એકાદશીનું નામ જ તેના વિશેષ મહત્વને પ્રગટ કરે છે. ‘ષટ’ એટલે છ અને ‘તિલા’ એટલે તિલ. આ દિવસે તિલનો છ પ્રકારે પ્રયોગ કરવાનો વિધાન છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, તિલ ભગવાન વિષ્ણુને અત્યંત પ્રિય છે અને તેના પ્રયોગથી દરિદ્રતાનો નાશ, પાપોનો ક્ષય તથા સુખ-સમૃદ્ધિની પ્રાપ્તિ થાય છે.

પુરાણોમાં વર્ણન મળે છે કે જે વ્યક્તિ આ દિવસે શ્રદ્ધાપૂર્વક વ્રત રાખે છે, તિલનું દાન કરે છે અને શ્રીહરિનું સ્મરણ કરે છે, તેના પૂર્વ જન્મોના દોષ પણ સમાપ્ત થઈ જાય છે. ષટતિલા એકાદશી મન, વચન અને કર્મ – ત્રણેય સ્તરે શુદ્ધિનો પર્વ છે.

ષટતિલા એકાદશી પર તિલના છ પ્રકારના પ્રયોગ

ધર્મગ્રંથોમાં ષટતિલા એકાદશી પર તિલના છ પ્રયોગ કહેવામાં આવ્યા છે, જેનું પાલન કરવાથી વ્રત પૂર્ણ ફલદાયી થાય છે—

• તિલ મિશ્રિત જળથી સ્નાન – સ્નાનના જળમાં કાળા તિલ મેળવીને સ્નાન કરવાથી શારીરિક અને માનસિક શુદ્ધિ થાય છે.
• તિલનો ઉબટન લગાવવું – આ શરીરને પવિત્ર કરે છે અને નકારાત્મકતા દૂર કરે છે.
• હવનમાં તિલનો પ્રયોગ – અગ્નિમાં તિલ અર્પણ કરવાથી દેવતાઓની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
• તિલથી તર્પણ કરવું – પિતૃઓને તિલયુક્ત જળ અર્પણ કરવાથી પિતૃ દોષ શાંત થાય છે.
• ભોજનમાં તિલનું સેવન – તિલયુક્ત ભોજન પ્રસાદ રૂપે ગ્રહણ કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
• તિલનું દાન – પોતાની સામર્થ્ય અનુસાર તિલનું દાન કરવું આ વ્રતનો મુખ્ય અંગ છે.

ષટતિલા એકાદશી પર શું દાન કરવું?

આ પાવન દિવસે અન્ન દાનને સર્વશ્રેષ્ઠ માનવામાં આવ્યું છે. અન્ન દાનથી માત્ર ભૂખ્યાનું પેટ ભરાતું નથી, પરંતુ દાતાના જીવનમાં પણ સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિનો વાસ થાય છે. આ શુભ અવસરે તમે નારાયણ સેવા સંસ્થાના માધ્યમથી દીન-દુઃખી અને નિર્ધન બાળકોને ભોજન કરાવવાના સેવા પ્રકલ્પમાં સહયોગ કરીને પુણ્યના ભાગીદાર બનો.

ષટતિલા એકાદશી ત્યાગ અને સેવાના માર્ગ પર ચાલવાની પ્રેરણા આપે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની આરાધના કરો, વ્રત રાખો, તિલનો પ્રયોગ કરો અને જરૂરિયાતમંદોની સહાય કરીને પોતાના જીવનને સાર્થક બનાવો. આ પર્વ માત્ર ભૌતિક સુખ-સંપદા જ નહીં, પરંતુ આધ્યાત્મિક ઉન્નતિ અને મોક્ષનો માર્ગ પણ પ્રશસ્ત કરે છે.

યથા દીપો ઘૃતૈર્ધૃતઃ। તથા દાનં પવિત્રં ચ સફલં ચ ભવેત્॥

અર્થાત્, જેમ દીવો ઘીથી પ્રજ્વલિત થઈને પ્રકાશ ફેલાવે છે, તેમ દાનથી જીવન પવિત્ર થાય છે અને સફળતા પ્રાપ્ત થાય છે.

આ ષટતિલા એકાદશી પર દાન અને ધર્મના પ્રકાશથી પોતાના જીવનને આલોકિત કરો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)

પ્રશ્ન: ષટતિલા એકાદશી 2026 ક્યારે છે?

ઉત્તર: વર્ષ 2026માં ષટતિલા એકાદશી 14 જાન્યુઆરીએ ઉજવવામાં આવશે.

પ્રશ્ન: ષટતિલા એકાદશી કયા ભગવાન માટે સમર્પિત છે?

ઉત્તર: ષટતિલા એકાદશી ભગવાન વિષ્ણુ માટે સમર્પિત છે.

પ્રશ્ન: ષટતિલા એકાદશી પર કયા વસ્તુઓનું દાન કરવું જોઈએ?

ઉત્તર: ષટતિલા એકાદશી પર જરૂરિયાતમંદોને અન્ન, તિલ, વસ્ત્ર અને ભોજનનું દાન કરવું જોઈએ.