ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਰੀਹਰਿ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੀਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਮੋਕਸ਼ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਾਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਪਰਵ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਪਮ ਮੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੈਦਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਦਾ ਆਰੰਭ 13 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 03 ਵਜ ਕੇ 17 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ 14 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 05 ਵਜ ਕੇ 52 ਮਿੰਟ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਦਯਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ 14 ਜਨਵਰੀ 2026, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਸ਼ਟ’ ਅਰਥਾਤ ਛੇ ਅਤੇ ‘ਤਿਲਾ’ ਅਰਥਾਤ ਤਿਲ। ਇਸ ਦਿਨ ਤਿਲ ਦਾ ਛੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰੀਏ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਕਸ਼ੈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਹਰਿ ਦਾ ਸਮਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮਨ, ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ – ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪਰਵ ਹੈ।
ਧਰਮਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਛੇ ਵਰਤੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਨ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਅੰਨ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਨ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖੇ ਦਾ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਾਤਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਦੀਨ-ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਧਨ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੋ।
ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੋ, ਵ੍ਰਤ ਰੱਖੋ, ਤਿਲ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਓ। ਇਹ ਪਰਵ ਸਿਰਫ਼ ਭੌਤਿਕ ਸੁਖ-ਸੰਪਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੀਪੋ ਘਤੈਰ੍ਧਤਃ।
ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਚ ਸਫਲਂ ਚ ਭਵੇਤ्॥
ਅਰਥਾਤ, ਜਿਵੇਂ ਦੀਪਕ ਘੀ ਨਾਲ ਜਗਾਇਆ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰੋ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)
ਸਵਾਲ: ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਵਾਲ: ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਸ ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ: ਸ਼ਟਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤਮੰਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਤਿਲ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।