ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 2026: ਤਾਰੀਖ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ

Start Chat

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਮਿਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਾਂ ਪਰਮਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦਾ ਰਾਹ ਪ੍ਰਸਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?

ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ 26 ਮਈ 2026 ਸਵੇਰੇ 5:10 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 27 ਮਈ 2026 ਸਵੇਰੇ 6:21 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਦੈ ਤਿਥੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਵਰਤ ਬੁੱਧਵਾਰ, 27 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਜਾਂ ਪਦਮਿਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਨੂੰ “ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਮਾਸ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ “ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ” ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨੂੰ ਪਦਮਿਨੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸੁਭਾਗ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਸਭ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਦਿਵਿਆ ਮੌਕਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਮਨ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਦਿਨ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ, ਠਹਿਰਾਉ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਪ, ਤਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ

ਸਵੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ।
ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ।
ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਨੈਵੇਦਿਆ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਪੰਚੋਪਚਾਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ।
ਵਿਸ਼ਣੁ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ, ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਸਤੋਤਰ ਜਾਂ “ਓਮ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ” ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ।
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣੋ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੋ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਸਾਤਵਿਕ ਆਚਰਨ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਕਰੋ।

ਇਕਾਦਸ਼ੀ ’ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ

ਸਨਾਤਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ:

ਤੀਰਥੇ ਨਦੀਤਟੇ ਵਾਪੀ ਦੇਵਾਲੇਏ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ।
ਜਪਿਆਮ ਦਾਨਮ ਤਪਾਹ ਕਰਮਾ ਸਰਵਮ ਅਕਸ਼ਯਾਮ ਅਸ਼ਨੂਤੇ॥

ਅਰਥਾਤ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ, ਨਦੀ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਪ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ’ਤੇ ਕੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ’ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ
ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਬਤ ਵੰਡਣਾ
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਦਾਨ
ਫਲ, ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਵੰਡਣਾ
ਬਿਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆੰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ

ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ, ਸੁਖ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ’ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬ, ਅਸਹਾਇ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਲ ਰਹੀ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੋ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।