ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ, ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਗਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਸਥਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਇਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਵੀ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਦੇਵ ਦੀਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ‘ਤੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਉਮੀਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵੀ ਹੈ।
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਨ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਭੋਜਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ, ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆਉਣਾ ਵੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਦਾਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਯੱਦਾਨੰ ਦੀਯਤੇऽਨੁਪਕਾਰਿਣੇ।
ਦੇਸ਼ੇ ਕਾਲੇ ਚ ਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤੱਦਾਨੰ ਸਾਤ੍ਤਵਿਕੰ ਸਮ੍ਰਿਤਮ੍॥
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਦਾਨ ਆਪਣਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਸਮਝ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਹੀ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਦਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਦਾਨ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਵਾਂਝੇ, ਲੋੜਵੰਦ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਥਾਲੀਆਂ ਤੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੋ।
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਦੀਵੇ ਜਗਾਓ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।