ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ, ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਲਈ ਖਾਸ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੂਜਾ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ।
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਤਿਥੀ 16 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 5:11 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਸਮਾਪਨ 17 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਰਾਤ 1:30 ਵਜੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਦਯ ਤਿਥੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਸ਼ਨੀਵਾਰ, 16 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਇਸ ਸਾਲ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਜੇਠ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਠ ਮਹੀਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਿੱਖੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਦਾਨ, ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਤਕਰਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨੀ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪਿੱਤਰ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਦਿਨ ਪੂਜਾ, ਵਰਤ, ਸਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੁੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਸਾੜੇ ਸਾਤੀ ਜਾਂ ਢੈਯਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਖਾਸ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵ ਘਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਦਿਨ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਤਰਪਣ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਵਰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਜਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਫ਼ ਨੀਲੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ। ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦਾ ਵਾਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੋ।
ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਲਾ ‘ਤੇ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ “ਓਮ ਸ਼ੰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰਾਯ ਨਮਃ” ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰੋ।
ਸ਼ਨੀ ਚਾਲੀਸਾ, ਸ਼ਨੀ ਸਤੋਤਰ ਅਤੇ ਕਥਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਲਾਓ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਪਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੋ।
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਇਸਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—
“ਅੰਨਦਾਨ ਮਹਾਦਾਨ”
ਅਰਥਾਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਗਰੀਬ, ਅਸਹਾਇ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਕਾਲੀ ਉੜਦ, ਤਿਲ, ਜੁੱਤੇ-ਚੱਪਲ ਅਤੇ ਛਤਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਗਰਮੀ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣਾ, ਰਾਹਗੀਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਉ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਖਾਸ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਨੀ ਦੋਸ਼ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ, ਜੋ ਇਸ ਸਾਲ ਜੇਠ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਗਰੀਬ, ਅਸਹਾਇ, ਦਿਵਿਆਂਗ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਸਾਲ 2026 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 16 ਮਈ, ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਸ ਵਾਰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਜੇਠ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਨੀ ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਸੰਯੋਗ ਵੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਮੰਤਰ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: “ਓਮ ਸ਼ੰ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰਾਯ ਨਮਃ” ਮੰਤਰ ਦਾ 108 ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਕੀ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਕਈ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਹੋਰ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।