ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁੰਨਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਕੁਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਪੱਖ ਦੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ‘ਯੋਗਨੀ‘ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਪਰਮ ਯੋਗ ਦੀ ਵੱਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਮੋक्ष ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ

ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ श्रद्धਾਪੂਰਵਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਰੋਗ, ਦੁੱਖ, ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਓਂਦਾ ਹੈ।

ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਲਕਾਪੁਰਿ ਦੇ ਇੱਕ ਗੰਧਰਵ ਚਿੱਤਰਸੇਨ ਦੇ ਸੇਵਕ ਹੇਮਮਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੱਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਕੋੜ੍ਹ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਦੇਯ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਵੈਭਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।

ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਸਿਰਫ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੁੰਨਿਆਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਵਧ ਕੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ—

“ਯਜਨਦਾਨਤਪ:ਕਰਮ ਨ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯੰ ਕਾਂਰੀਮੇਵ ਤੱਤ।
ਯਜ੍ਯੋ ਦਾਨੰ ਤਪਸ਼ਚੈਵ ਪਾਵਨਾਨੀ ਮਨੀ਷ੀਣਾਮ्॥”

ਅਰਥਾਤ, ਯਜਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ – ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਹਨ।

ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪੁੰਨ੍ਹ

ਯੋਗਨੀ ਇੱਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਜਰੂਰਤਮੰਦ, ਅਸਹਾਇ, ਵਿਸ਼ੀਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਸਮਰਥ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ, ਵਸਤ੍ਰ, ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ੍ਹ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੀਸ਼ ਰੂਪ ਨਾਲ ਅਸਮਰਥ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭੋਜਨ (ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ) ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੰਨ੍ਹ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।