ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਤਰਪਣ, ਸ਼ਰਾਧ, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੀ ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਸਾਰੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ ਤਿਥੀ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਰਪਣ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤਰਪਣ, ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੈ।
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲੇ ਸੰਸਕਾਰ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਾਡੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਵੀ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਸਗੋਂ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ।
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਦਾ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸ਼ਰਧਾ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ, ਆਸ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਕਲਪ (ਧਰਮ ਕਾਂਡ) ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
ਆਯੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਨ ਯਸ਼ਃ ਸਵਰਗੰ ਕੀਰਤਿੰ ਪੁਸ਼ਟਿੰ ਬਲੰ ਸ਼੍ਰਿਯਮ।
ਪਸ਼ੂਨ ਸੌਖਯੰ ਧਨੰ ਧਾਨਯੰ ਪ੍ਰਾਪਨੁਯਾਤ ਪਿਤ੍ਰ-ਪੂਜਨਾਤ॥
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸੰਤਾਨ, ਯਸ਼, ਕੀਰਤੀ, ਸਿਹਤ, ਤਾਕਤ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸੁਖ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਵਰਗੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੋੜਵੰਦ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਓ।
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਵੱਲੋਂ ਲੋੜਵੰਦ, ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਪਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲੋ।
ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦੇਖਭਾਲ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਓ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ ਅਤੇ ਸਰਵ ਪਿਤ੍ਰ ਮੱਸਿਆ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ।
ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
