ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂਕੁਸ਼ਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖਣ, ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਤਕਰਮ, ਸੰਜਮ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
‘ਪਾਪਾਂਕੁਸ਼ਾ’ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਅਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾਚਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ, ਮਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਦਾ ਪਾਠ, ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
ਯਤਕਰੋਸ਼ਿ ਯਦਸ਼ਨਾਸਿ ਯੱਜੁਹੋਸ਼ਿ ਦਦਾਸਿ ਯਤ।
ਯੱਤਪਸ੍ਯਸਿ ਕੌਂਤੇਯ ਤਤਕੁਰੁਸ਼ਵ ਮਦਰਪਣਮ॥
ਅਰਥ: ਹੇ ਅਰਜੁਨ! ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰ।
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਦਇਆ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਦਦ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੇਵਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਾਪਾਂਕੁਸ਼ਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਾਰਥਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪਛੜੇ, ਲੋੜਵੰਦ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਸੇਵਾ ਕਾਰਜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚੇ ਤੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ। ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ, ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਾਂਕੁਸ਼ਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ। ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਦੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਓ।
