ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਇਕਾਦਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਅਲੱਗ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ, ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਤ, ਜਪ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਪੂਜਾ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਇਆ, ਕਰੁਣਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 13 ਫਰਵਰੀ 2026 (ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ) ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਦਯਾ ਤਿਥੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਗਤ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟਾਂ, ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਡਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਵਣ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਿੱਤ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਾਰਿਕ ਸਫਲਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਤਮਿਕ ਉੱਨਤੀ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਤਦੋਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਗਰੀਬ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸੱਚੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਰਾਹੀਂ ਲੋੜਵੰਦ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਅਨੇਕ ਜੀਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ, ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਰਿਆਦਾ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਅਨੇਕ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦਾਨੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਕ ਵਾਰ ਦਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੰਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣੋ।
ਸਵਾਲ 1: ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਜਿੱਤ, ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 2: ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਕੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਸ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁੰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ।
ਸਵਾਲ 3: ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦਾ ਫਲ ਵਧਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਹਾਂ, ਵਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਵਾਲ 4: ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਵਿਜਯਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।