ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪੁਣ੍ਯਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ, ਭਗਤੀ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਦੁਲੱਭ ਮੌਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਜੇਠ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਯੋਗ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ, ਜਪ, ਤਪ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਖਾਸ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਹਿੰਦੂ ਪੰਚਾਂਗ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗ੍ਰੇਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਤੀ ‘ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 354–355 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸੂਰਜੀ ਸਾਲ 365 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 10–11 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਾ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਭਗਤੀ, ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦ੍ਰਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ, 2026 ਵਿੱਚ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇਗਾ।
ਇਹ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਪ, ਤਪ, ਵਰਤ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ “ਮਲ ਮਾਸ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ “ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਮਾਸ” ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਭਗਤ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਜੇਠ ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭਗਤੀ ਸਿੱਧੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੂਜਾ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋੜਵੰਦ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
ਇਹ ਦਾਨ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸਾਧਾਰਣ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ:
ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਆਤਮਿਕ ਉਨਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮੰਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਕੰਮ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ:
ਜੇਠ ਅਧਿਕ ਮਾਸ 2026 ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਭਗਤੀ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਜੇਠ ਅਧਿਕ ਮਾਸ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਹ 17 ਮਈ ਤੋਂ 15 ਜੂਨ 2026 ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਨੂੰ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ ਮਾਸ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇਹ ਲਗਭਗ ਹਰ ਤੀਜੇ ਸਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਅਧਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਾਨ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅੰਨ ਦਾਨ, ਜਲ ਦਾਨ, ਕੱਪੜੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।