ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸਯੰਮ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਉਤਕਰਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀ ਭੋਗਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵੱਲ ਮੋੜਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2026 ਵਿੱਚ, ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ 28 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏਗੀ ਅਤੇ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ। ਉਦਯਤਿਥੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ 29 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸਾਤਵਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ, ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਉਬਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹਰ ਕਰਮ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਸਿਰਫ਼ ਭੁੱਖੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਨਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਪਾਹਜ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਸਥਾ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ, ਚਿਕਿਤਸਾ ਇਲਾਜ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਆਤਮਨਿਰਭਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ ਅਤੇ ਸਹਾਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਇਸ ਸੇਵਾ ਯੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਉਠ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ, ਸਾਫ਼ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਸਾਤਵਿਕ ਆਹਾਰ ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਸਰਨਾਮ ਜਾਂ ਗੀਤਾ ਪਾਠ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲੈਣਾ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
29 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸੰਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ‘ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਬਣਾਓ।
ਸਵਾਲ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: 2026 ਵਿੱਚ, ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 29 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਦਯਤਿਥੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਇਸੇ ਦਿਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਸਵਾਲ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?
ਉੱਤਰ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ, ਅਨਾਜ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਉਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਯੰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿਥੀ ਭਗਤੀ, ਵਰਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਆਤਮਿਕ ਉਤਕਰਸ਼ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਵਾਲ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਯਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਭਗਤੀ, ਜਪ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।