ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ: ਜਾਣੋ ਤਾਰੀਖ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਵਰਤ, ਸਨਾਨ–ਦਾਨ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹੈ ‘ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ‘, ਜੋ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੌਰਾਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੋਛ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 2025 ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ

ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਤ 12 ਵਜੇ 21 ਮਿੰਟ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਤ 11 ਵਜੇ 39 ਮਿੰਟ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਦਯਾਤਿਥੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 17 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਏਗੀ।

ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਗਤ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਨਾਲ ਧਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੀਨ–ਹੀਨ, ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਵੱਲੋਂ ਜਨਮ–ਜਨਮਾਂਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਕੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਛ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕੇਵਲ ਪਿਤ੍ਰ ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਵਰਤ ਧਰਮ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਦੀਓਂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੁਣਯ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼ ਮੁਤਾਬਕ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦਾ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਨੂੰ ਆਯੁ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਅਚੂਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ, ਪੁਣਯ ਕਮਾਣ ਦਾ ਜਾਂ ਅਹਿਸਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਜਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਦਭਾਵ ਜਗਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਾਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਕੀਤਾ। ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਜਨਤਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਕਈ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਉੱਲੇਖ ਕਰਦਿਆਂ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ–

ਤਪਃ ਪਰੰ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜ੍ਯਾਨਮੁਚ੍ਯਤੇ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਯਜ੍ਯਮੇਵਾਹੁਰ੍ਦਾਨਮੇਕੰ ਕਲੌ ਯੁਗੇ॥

ਅਰਥਾਤ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਜ੍ਯਾਨ, ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਯ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਲ੍ਯਾਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।

ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਕਰੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ

ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਦੀਨ–ਹੀਨ, ਗਰੀਬ, ਵਿਅੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਪੁਣਯ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣੋ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ (FAQs):-

ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 2025 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ 17 ਸਤੰਬਰ 2025 ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਏਗੀ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਉੱਤਰ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦੀਨ–ਹੀਨ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?
ਉੱਤਰ: ਇੰਦਰਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅੰਨ, ਭੋਜਨ, ਫਲ ਆਦਿ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।