ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਿਥੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ‘ਕੁਸ਼ਗ੍ਰਹਣੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ‘ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਸਾਲ ਭਰ ਪੂਜਾ, ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਨਦੀ, ਤਲਾਬ, ਮੈਦਾਨ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੁਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਘਾਹ ਉਖਾੜ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਗ੍ਰਹਣੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵਾਰ ਭਾਦਰਪਦ ਅਮਾਵਸਯ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵਸਯ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀਦੇਵ ਦਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ਨੀ ਅਮਾਵਸਯ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੂਹੂਰਤ 22 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ 55 ਮਿੰਟ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 23 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ 35 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਦਯਾਤਿਥੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਉਦਯਾਤਿਥੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 23 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪਿਤ੍ਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਪੁਣਯਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ–ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ–ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਵੀ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਪੌਰਾਣਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ ਵੱਖ–ਵੱਖ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ, ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਗ੍ਰਹ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਦਾਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਦ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਦਾਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਗਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਕੂਰਮ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ–
ਸਵਰਗਾਯੁਰਭੂਤਿਕਾਮੇਨ ਤਥਾ ਪਾਪੋਪਸ਼ਾਂਤਏ।
ਮੁਮੁਕਸ਼ੁਣਾ ਚ ਦਾਤਵਯੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣੇਭ੍ਯਸਤਥਾਵਹਮ।।
ਅਰਥਾਤ: ਸਵਰਗ, ਦੀਰਘ ਆਯੂ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਯ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ‘ਤੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਪੁਣਯਕਾਰੀ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਦੇ ਦਿਨ–ਹੀਨ, ਗਰੀਬ, ਵਿਅੰਗ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣੋ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 2025 ਕਦੋਂ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਮਾਸ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 23 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਮਾਵੱਸਿਆ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਦਿਨ–ਹੀਨ, ਅਸਹਾਇ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅੰਨ, ਭੋਜਨ, ਫਲ ਆਦਿ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।