ਪੰਜਾਬ ਸਦਾ ਤੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਹਤ, ਅਪੰਗਤਾ ਪੁਨਰਵਾਸ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਰੰਤ ਮਦਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਬਣਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਮਰਪਿਤ ਟੀਮ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ/Narayan Seva Sansthan ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਹੈ ਜੋ ਅਪੰਗਤਾ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਮੀਦ ਦੀ ਕਿਰਨ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਅਪੰਗਤਾ, ਹਾਦਸਿਆਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਇਲਾਜ ਰਹੀ ਚੋਟਾਂ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਅੰਗ/free artificial limbs ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ, ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਫਿਟਿੰਗ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਸਹਾਇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਸਕਣ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਸਥਾ ਫਿਜ਼ਿਓਥੈਰੇਪੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਖਾਸ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨਵੇਂ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਖੁਦ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰ ਸਕਣ। ਯੋਗ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰਕ ਸਰਜਰੀ/corrective surgery ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਘਟ ਸਕਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵਧੇ।
ਆਪਣੀ ਮਰੀਜ਼-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੋਚ, ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕਾਰਜਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਸੇਵਾ ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਿੱਖਿਆ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਸਥਾਨਕ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਹੱਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁਢਲੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿਕਾਸ, ਖੇਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਕ ਭਲਾਈ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹੰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਐਸ.ਪੀ.ਵਾਈ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ (ਯੁਵਾ ਅਤੇ ਜਨ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਸੰਸਥਾ) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹੰਮ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮੱਸਿਆ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਲਤ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਸ਼ਾ ਰੋਕਥਾਮ, ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ, ਕੌਂਸਲਿੰਗ, ਮੈਡੀਕਲ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਐਸ.ਪੀ.ਵਾਈ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਐਨ. ਜੀ. ਓ./NGO ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਊਂਡਗਲਾਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਸ.ਪੀ.ਵਾਈ.ਐਮ. ਪੰਜਾਬ ਸਮੁਦਾਇਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਅਪੰਗਤਾ ਪੁਨਰਵਾਸ, ਮੁਫ਼ਤ ਕ੍ਰਿਤ੍ਰਿਮ ਅੰਗ/free artificial limbs, ਅਤੇ ਸੁਧਾਰਕ ਸਰਜਰੀ/corrective surgery ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਦਿਵਿਆਂਗ ਜੋੜਿਆਂ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਵਿਆਹ/Mass Wedding ਸਮਾਗਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਆਤਮ-ਸਮਮਾਨ ਅਤੇ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੇਸਹਾਰਾ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।