ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 2026: ਮਿਤੀ, ਸ਼ੁਭ ਮੁਹੂਰਤ, ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ

ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਾਧਨਾ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਭਰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਵਰਤ ਰੱਖਣ, ਹਰਿ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਸੱਚੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਵਰਤ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 2026 ਕਦੋਂ ਹੈ?

ਦ੍ਰਿਕ ਪੰਚਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 7:29 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:03 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਦਯ ਤਿਥੀ, ਅਰਥਾਤ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਮੌਜੂਦ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ 7 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਵਰਤ ਦਾ ਪਾਰਣ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6:21 ਵਜੇ ਤੋਂ 8:50 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਅਤੇ ਪਾਰਣ ਦੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਕ ਪੰਚਾਂਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਵ

ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਮ, ਨਿਆਂ, ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਤਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਗਦੀਆਂ ਹਨ।

ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਹਰਿ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਿਨ ਖਾਸ ਤੋਰ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:

पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।

तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मन: ॥

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੱਤਾ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਜਾਂ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਉਸ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ?

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦਸ਼ਮੀ ਤਿਥੀ ਦੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾਓ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ।

ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਜਲ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਫਲਾਹਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਚੌਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਦਿਨ ਭਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ:

“ਓਮ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ।”

ਵਰਤ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਤਵਿਕ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ। ਧਾਰਮਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੋ, ਭਜਨ-ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਆਤਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਾਰਣ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹੋ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਚੌਕੀ ਤੇ ਪੀਲਾ ਕੱਪੜਾ ਵਿਛਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਓ ਅਤੇ ਚੰਦਨ, ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ, ਅਕਸ਼ਤ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਫਲ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਓ।

ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ

ਸਨਾਤਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਣਾ ਦਾਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾਨ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:

दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे।

देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम्॥

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਦਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਦੇ, ਕਰਤੱਵ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਸਾਤਵਿਕ ਦਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ

ਸਨਾਤਨ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਭੁੱਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।

ਸੇਵਾ ਦੀ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ ਸੇਵਾ ਸੰਸਥਾਨ ਪਿਛੜੇ, ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਲੋੜਵੰਦ ਬੱਚੇ ਤੱਕ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੇ ਇਸ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿਓ।

ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਹਰਿ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਵਰਤ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਓ।

ਓਮ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ (FAQs)

ਸਵਾਲ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ 2026 ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ?

ਜਵਾਬ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ 7 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਸਵਾਲ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਤਿਥੀ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗੀ?

ਜਵਾਬ: ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 7:29 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ 7 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 5:03 ਵਜੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

ਸਵਾਲ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਪਾਰਣ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ?

ਜਵਾਬ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਪਾਰਣ 8 ਸਤੰਬਰ 2026 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 6:21 ਵਜੇ ਤੋਂ 8:50 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਵਾਲ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਵਾਲ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਕੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਜਵਾਬ: ਅਜਾ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਤੇ ਅੰਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।