പിതൃ പക്ഷത്തിൽ പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണം എങ്ങനെ ചെയ്യാം? തർപ്പണത്തിന്റെ വിധി, സാമഗ്രികൾ, മതപരമായ പ്രാധാന്യം എന്നിവ അറിയാം

മനുഷ്യന്റെ ജീവിതം അവന്റെ നിലവിലെ കർമ്മങ്ങളാൽ മാത്രം ബന്ധപ്പെട്ടതല്ല, മറിച്ച് പൂർവികരുടെ സംസ്കാരങ്ങളോടും അനുഗ്രഹങ്ങളോടും കൂടി ബന്ധപ്പെട്ടതായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. നമ്മുടെ പിതൃക്കൾ അവരുടെ ജീവിതം, തപസ്സ്, സംസ്കാരങ്ങൾ, സത്കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ സ്ഥാപിച്ച കുടുംബത്തിന്റെ അടിത്തറയോടുള്ള ആദരവും കൃതജ്ഞതയും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യാവസരമാണ് പിതൃ പക്ഷം.

പിതൃ പക്ഷത്തിന്റെ കാലം അന്തരിച്ച പിതൃക്കളെ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്മരിക്കാനും, അവരുടെ നിമിത്തം തർപ്പണവും ശ്രാദ്ധവും നടത്താനും, ദാനപുണ്യങ്ങളിലൂടെ നമ്മുടെ കൃതജ്ഞത അർപ്പിക്കാനും അവസരം നൽകുന്നു. സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ പിതൃക്കളുടെ നിമിത്തം ചെയ്യുന്ന കർമ്മങ്ങൾ വളരെ ഭക്തിയോടെയും വിധിപ്രകാരവും നടത്തിവരുന്ന പാരമ്പര്യമുണ്ട്.

സനാതന പാരമ്പര്യത്തിലെ ഉപനിഷത്തുകളിൽ ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും സംബന്ധിച്ച കർമ്മങ്ങളെ അവഗണിക്കരുതെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. ധർമ്മഗ്രന്ഥത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു-

देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्।
मातृदेवो भव। पितृदेवो भव।
आचार्यदेवो भव। अतिथिदेवो भव॥

-തൈത്തിരീയ ഉപനിഷത്ത്, ശിക്ഷാവല്ലി 1.11.2

അതായത് ദേവന്മാരുമായും പിതൃക്കളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട കർത്തവ്യങ്ങളിൽ അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്. മാതാവ്, പിതാവ്, ആചാര്യൻ, അതിഥി എന്നിവരോട് ദൈവതുല്യമായ ആദരവിന്റെ ഭാവം പുലർത്തണം. ഈ വചനം പിതൃക്കളോടുള്ള ആദരവും കർത്തവ്യബോധവും സംബന്ധിച്ച സനാതനമായ ആശയം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

പിതൃ പക്ഷത്തിൽ തർപ്പണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

‘തർപ്പണം‘ എന്നതിന്റെ അർത്ഥം തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക എന്നാണ്. പിതൃക്കളുടെ നിമിത്തം ഭക്തിപൂർവ്വം ജലം അർപ്പിക്കുന്ന പാരമ്പര്യത്തെയാണ് തർപ്പണം എന്ന് പറയുന്നത്. ജലത്തിൽ കറുത്ത എള്ളും കുശയും മറ്റും ചേർത്ത് പിതൃക്കളെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് അഞ്ജലി അർപ്പിക്കുന്നു.

തർപ്പണം ചെയ്യുമ്പോൾ ബാഹ്യമായ വിധി മാത്രമല്ല, അന്തഃകരണത്തിലെ ഭക്തിയും പ്രധാനമാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പിതൃക്കളുടെ പേരും ഗോത്രവും സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് സന്താനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ പൂർവികരോടുള്ള കൃതജ്ഞത പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഈ കർമ്മം ഭക്തിയുടെയും സ്മരണയുടെയും പുണ്യരൂപമായി മാറുന്നു.

നമ്മുടെ ജീവിതം അനേകം പൂർവികരുടെ ത്യാഗം, സംസ്കാരങ്ങൾ, സത്കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പാരമ്പര്യത്തിലൂടെയാണ് മുന്നോട്ട് പോകുന്നതെന്ന് പിതൃ പക്ഷം നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ ദിവസങ്ങളിൽ പിതൃക്കളെ സ്മരിക്കുകയും അവരോടുള്ള ആദരം അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് സനാതന ജീവിതരീതിയുടെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്.

പിതൃ തർപ്പണത്തിന് ആവശ്യമായ സാമഗ്രികൾ

തർപ്പണത്തിനുള്ള സാമഗ്രികളിൽ പ്രധാനമായും ശുദ്ധജലം അല്ലെങ്കിൽ ഗംഗാജലം, കറുത്ത എള്ള്, കുശ, യവം, അക്ഷതം, പുഷ്പങ്ങൾ, ചന്ദനം, പവിത്രമായ പാത്രം എന്നിവ ഉപയോഗിക്കുന്നു. തർപ്പണത്തിനായി ചെമ്പ്, വെങ്കലം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളി പാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന പാരമ്പര്യമുണ്ട്. പിതൃ കർമ്മത്തിൽ കുശയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം ഉണ്ടെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ സ്വന്തം കുടുംബപാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് കുശ ധരിച്ച് തർപ്പണം ചെയ്യണം.

വിവിധ കുടുംബങ്ങളിലും പ്രദേശങ്ങളിലും പിതൃകർമ്മങ്ങളുടെ രീതികളിൽ ചില വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകാമെന്നും ഓർക്കണം. അതിനാൽ സ്വന്തം കുടുംബാചാരത്തിനും യോഗ്യനായ ആചാര്യന്റെ നിർദ്ദേശത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നതാണ് ഉത്തമം.

പിതൃ തർപ്പണം എപ്പോൾ നടത്തണം?

പിതൃ പക്ഷത്തിനിടെ പിതൃക്കളുടെ നിശ്ചിത ശ്രാദ്ധ തിഥിയിൽ തർപ്പണവും ശ്രാദ്ധകർമ്മവും നടത്തുന്നു. ഏതെങ്കിലും പിതാവിന്റെ ശ്രാദ്ധ തിഥി അറിയില്ലെങ്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ അന്നേദിവസം ശ്രാദ്ധകർമ്മം നടത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, സർവപിതൃ അമാവാസി ദിവസം അവരുടെ നിമിത്തം ഭക്തിപൂർവ്വം തർപ്പണവും ദാനവും നടത്താം.

മധ്യാഹ്ന സമയമായ കുതുപ വേളയിലാണ് തർപ്പണം നടത്തേണ്ടത്. അതോടൊപ്പം ഈ കർമ്മത്തിൽ സ്വന്തം കുടുംബപാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന സമയം പാലിക്കുന്നതും ഉചിതമാണ്. പിതൃകർമ്മത്തിന്റെ കൃത്യമായ തിഥിയും മുഹൂർത്തവും സംബന്ധിച്ച് സംശയമുണ്ടെങ്കിൽ പണ്ഡിതനായ ആചാര്യനിൽ നിന്ന് മാർഗനിർദേശം തേടുന്നത് ഉചിതമാണ്.

പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണം എങ്ങനെ ചെയ്യാം?

• ആദ്യം രാവിലെ കുളിച്ച് ശരീരവും മനസ്സും ശുദ്ധീകരിക്കുക. വൃത്തിയുള്ളതും വെളുത്തതുമായ വസ്ത്രം ധരിക്കുക. പൂജയും തർപ്പണവും നടത്തുന്ന സ്ഥലം പവിത്രമാക്കുകയും ഭഗവാൻ ശ്രീഹരി, സ്വന്തം ഇഷ്ടദേവൻ, പിതൃക്കൾ എന്നിവരെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുക.
• തുടർന്ന് സ്വന്തം പേര്, ഗോത്രം, പിതൃക്കൾ എന്നിവരെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് സങ്കൽപം ചെയ്യുക. ആരുടെ നിമിത്തമാണ് തർപ്പണം നടത്തുന്നതെന്ന് സ്മരിച്ച് അവരോടുള്ള ഭക്തി പ്രകടിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് കൈകൾ കൂപ്പി പറയുക, “ഞാൻ ഇന്ന് (മാതാവിന്റെ പേര്) എന്ന മാതാവിന്റെയും (പിതാവിന്റെ പേര്) എന്ന പിതാവിന്റെയും (സ്വന്തം പേര്) എന്ന പുത്രൻ, എന്റെ സമസ്ത കുടുംബ ഗോത്രത്തിലെ പിതൃക്കളുടെ പ്രസന്നതയും അനുഗ്രഹവും ലഭിക്കുന്നതിനും ധർമ്മ, അർത്ഥ, കാമ, മോക്ഷരൂപമായ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നേടുന്നതിനുമായി എന്റെ വീട്ടിൽ പിതൃ തർപ്പണം നടത്തുമെന്ന് സങ്കൽപിക്കുന്നു.”
• പിതൃ തർപ്പണത്തിനായി തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് മുഖം തിരിച്ച് ഇരിക്കുന്നതാണ് പാരമ്പര്യം. യജ്ഞോപവീതം ധരിക്കുന്ന വ്യക്തി പിതൃകർമ്മത്തിന്റെ വിധിപ്രകാരം അത് അപസവ്യമായി ധരിക്കണം.
• ഇനി ഒരു പവിത്രമായ പാത്രത്തിൽ ശുദ്ധജലം എടുക്കുക. അതിൽ കറുത്ത എള്ളും കുശയും വയ്ക്കുക. പിതൃക്കളുടെ പേരും ഗോത്രവും സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തിപൂർവ്വം ജലം അർപ്പിക്കുക.
• തർപ്പണ സമയത്ത് പിതൃമന്ത്രം സ്മരിക്കാം- ॐ पितृभ्यो नमः।
• ജലം അർപ്പിക്കുമ്പോൾ പിതൃക്കൾ കുടുംബത്തിന്മേൽ കൃപ നിലനിർത്തണമെന്നും സദ്ബുദ്ധി നൽകണമെന്നും ധർമ്മത്തിന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കാനുള്ള ശക്തി നൽകണമെന്നും പ്രാർത്ഥിക്കുക.
• തർപ്പണത്തിന്റെ എണ്ണം, അഞ്ജലി നൽകുന്ന രീതി, മറ്റ് കർമ്മങ്ങൾ എന്നിവ സ്വന്തം കുടുംബപാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ചെയ്യുക. തർപ്പണത്തിന്റെ വിധിയെക്കുറിച്ച് പൂർണ്ണമായ അറിവില്ലെങ്കിൽ യോഗ്യനായ ആചാര്യന്റെ മാർഗനിർദേശത്തിൽ ഈ പവിത്രമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം.

തർപ്പണത്തിന് ശേഷം ദാനവും സേവനവും

പിതൃ പക്ഷത്തിൽ തർപ്പണത്തോടൊപ്പം ദാനത്തിനും സേവനത്തിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. സ്വന്തം കഴിവനുസരിച്ച് ധാന്യം, വസ്ത്രം, പഴങ്ങൾ, ദക്ഷിണ, ആവശ്യമായ സാധനങ്ങൾ എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുക. ബ്രാഹ്മണർക്കും ആവശ്യക്കാരായവർക്കും നിരാലംബർക്കും ഭക്ഷണം നൽകുക.

ഗോസേവ ചെയ്യുക, വിദ്യാഭ്യാസത്തിനായി സഹായം നൽകുക, ആവശ്യമായ ഒരു കുടുംബത്തെ സഹായിക്കുക. പിതൃക്കളുടെ സ്മരണയിൽ ചെയ്യുന്ന സേവാകർമ്മം നമ്മുടെ ഭക്തിയെ ലോകക്ഷേമവുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

ഉപനിഷത്തുകളിൽ ദാനത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും ഭക്തിക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ട്-

श्रद्धया देयम्। अश्रद्धया अदेयम्।

श्रिया देयम्। ह्रिया देयम्।

भिया देयम्। संविदा देयम्॥

-തൈത്തിരീയ ഉപനിഷത്ത്, ശിക്ഷാവല്ലി 1.11.3

അതായത് ദാനം ഭക്തിയോടെ നൽകണം, ഭക്തിയില്ലാതെ നൽകരുത്. സ്വന്തം കഴിവനുസരിച്ച് ഉദാരതയോടും വിനയത്തോടും ശരിയായ മനോഭാവത്തോടും കൂടി ദാനം ചെയ്യണം.

അതുകൊണ്ട് പിതൃ പക്ഷത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ദാനം ഒരു വസ്തുവിന്റെ ത്യാഗം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഭക്തി, സേവനം, കൃതജ്ഞത എന്നിവയുടെ പവിത്രമായ സങ്കൽപമാണ്.

പിതൃ പക്ഷത്തിൽ സാത്വികമായ ആചരണം പാലിക്കുക

പിതൃ പക്ഷകാലത്ത് മനസ്സ്, വാക്ക്, പ്രവൃത്തി എന്നിവയുടെ ശുദ്ധിയിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നൽകുക. സാത്വികമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയും സ്വന്തം കുടുംബപാരമ്പര്യത്തിൽ നിഷിദ്ധമായി കണക്കാക്കുന്ന ആഹാരത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുക. കോപം, അഹങ്കാരം, കഠിനമായ വാക്കുകൾ, അനാവശ്യമായ തർക്കങ്ങൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കുക.

ആരെയും അപമാനിക്കരുത്, നിങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ ദയ, സംയമനം, വിനയം എന്നിവ പുലർത്തുക. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭഗവാന്റെ സ്മരണയും പിതൃക്കളുടെ ധ്യാനവും സേവനപ്രവർത്തനങ്ങളും ജീവിതത്തിലെ ഭക്തിഭാവത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിലാക്കുന്നു.

പിതൃക്കളുടെ സ്മരണ തന്നെയാണ് കൃതജ്ഞതയുടെ സംസ്കാരം

പിതൃ പക്ഷം നമ്മുടെ വേരുകളുമായി ബന്ധപ്പെടാനുള്ള അവസരം നൽകുന്നു. നമ്മുടെ പൂർവികർ ഇന്ന് ഭൗതികമായി നമ്മോടൊപ്പം ഇല്ലെങ്കിലും, അവരുടെ സംസ്കാരങ്ങളും പഠിപ്പിക്കലുകളും ജീവിതമൂല്യങ്ങളും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അതിനാൽ പിതൃ പക്ഷത്തിൽ തർപ്പണത്തിന്റെ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കുന്നത് മാത്രം മതിയല്ല, പിതൃക്കളുടെ സദ്ഗുണങ്ങൾ സ്വന്തം ജീവിതത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും അവർക്കുള്ള യഥാർത്ഥ ആദരാഞ്ജലിയാണ്.

അവരുടെ പേരിൽ ആവശ്യക്കാരന് ഭക്ഷണം നൽകുക. നിരാലംബനായ ഒരാളെ സഹായിക്കുക. ധർമ്മത്തിന്റെയും സേവനത്തിന്റെയും പാതയിൽ സഞ്ചരിക്കുക. സ്വന്തം കുടുംബത്തിൽ സംസ്കാരങ്ങൾ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുക. ഇതാണ് പിതൃസ്മരണയെ സാർത്ഥകമാക്കുന്നത്. സനാതന ധർമ്മം ദേവന്മാരുമായും പിതൃക്കളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട കർത്തവ്യങ്ങളെ അവഗണിക്കരുതെന്ന് നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

തൈത്തിരീയ ഉപനിഷത്തിലെ ഈ വചനം ഇതേ ഭാവത്തെ ദൃഢമാക്കുന്നു—

देवपितृकार्याभ्यां न प्रमदितव्यम्।

അതായത് ദേവന്മാരുമായും പിതൃക്കളുമായും ബന്ധപ്പെട്ട കർത്തവ്യങ്ങളിൽ അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്.

അതിനാൽ ഈ പുണ്യമായ പിതൃ പക്ഷത്തിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം പിതൃക്കളെ സ്മരിക്കുക. വിധിപ്രകാരം തർപ്പണം നടത്തുക, അവരുടെ നിമിത്തം ദാനം ചെയ്യുക, ആവശ്യക്കാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുക, നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിലെ പിതൃക്കളുടെ ശാന്തിക്കും കുടുംബത്തിന്റെ മംഗളത്തിനുമായി ഭഗവാൻ ശ്രീഹരിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുക.