സനാതന ധർമ്മത്തിൽ, പൗർണമി തിഥി വളരെ പവിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, അശ്വിനി മാസത്തിലെ പൗർണമി—’ശരദ് പൗർണമി’, ‘കോജാഗരി പൗർണമി’, ‘രാസ് പൗർണമി’ എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവ—അതിന്റെ മതപരവും ആത്മീയവുമായ പ്രാധാന്യം കൊണ്ട് സവിശേഷമായ സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു. ഈ വിശുദ്ധ ഉത്സവം ശരത്കാലത്തിന്റെ ആഗമനത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. കൂടാതെ, ഇത് ശ്രീ കൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ ദിവ്യമായ രാസലീല, ലക്ഷ്മി ദേവീ പൂജ, ചന്ദ്ര ആരാധന, ദാനധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആത്മീയ വിശ്വാസങ്ങളനുസരിച്ച്, ശരദ് പൗർണമി രാവ് വളരെ പവിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം ചന്ദ്രൻ അതിന്റെ പൂർണ്ണ ശോഭയിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു. ശാന്തമായ നിലാവിൽ ധ്യാനിക്കുന്നതും പൂജകൾ ചെയ്യുന്നതും ഭഗവാനെ സ്മരിക്കുന്നതും പരമ്പരാഗതമായ ആചാരമാണ്. ഈ കാരണം കൊണ്ട്, ശരദ് പൗർണമി ഭക്തിക്കും ആത്മീയ ചിന്തകൾക്കും പുണ്യപ്രവൃത്തികൾക്കും അനുയോജ്യമായ ഒരു പ്രത്യേക അവസരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
2026-ൽ, ശരദ് പൗർണമി 2026 ഒക്ടോബർ 25-ന് ആഘോഷിക്കും. പൗർണമി തിഥി ഒക്ടോബർ 25-ന് രാവിലെ 11:55-ന് ആരംഭിച്ച് ഒക്ടോബർ 26-ന് രാവിലെ 9:41-ന് അവസാനിക്കും. ഉദയ തിഥിയും മതപരമായ ആചാരങ്ങളും അനുസരിച്ച്, ശരദ് പൗർണമി ഒക്ടോബർ 25-നാണ് ആചരിക്കുന്നത്.
സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ ശരദ് പൗർണമിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് നിരവധി മതവിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രൻ അതിന്റെ എല്ലാ 16 കലകളോടും കൂടി പൂർണ്ണമായി പ്രകാശിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. സനാതന തത്ത്വചിന്തയിൽ, ചന്ദ്രൻ മനസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ പൗർണമിയുടെ തണുത്ത നിലാവ് മനശ്ശാന്തിക്കും ആത്മീയ ഉണർവ്വിനും ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
പതിനാറ് കലകളെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസം ശ്രീ കൃഷ്ണ ഭഗവാനുമായും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ശ്രീ കൃഷ്ണൻ പതിനാറ് കലകളും നിറഞ്ഞ പൂർണ്ണാവതാരമായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ, ശരദ് പൗർണമി ഭഗവാൻ ശ്രീ കൃഷ്ണനോടുള്ള ഭക്തി പ്രകടിപ്പിക്കാനും അവിടുത്തെ ദിവ്യരൂപത്തെ സ്മരിക്കാനുമുള്ള ഒരു അവസരമായി മാറുന്നു.
വ്രജ (ബ്രജ്) പ്രദേശത്ത്, ശരദ് പൗർണമി ‘രാസ് പൗർണമി’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ശ്രീമദ് ഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിൽ ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ രാസലീലയെക്കുറിച്ചുള്ള ദിവ്യമായ വിവരണമുണ്ട്. മതപരമായ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ശരദ് പൗർണമിയുടെ ഈ പവിത്ര രാത്രിയിൽ, ശ്രീ കൃഷ്ണ ഭഗവാൻ വൃന്ദാവനത്തിൽ ഗോപികമാരുമായി ദിവ്യമായ മഹാ രാസലീല നടത്തി.
ശ്രീ കൃഷ്ണന്റെ വേണുഗാനത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായ ഗോപികമാർ അവിടുത്തെ അടുക്കൽ വരികയും ഈ ദിവ്യ രാസലീലയിൽ പങ്കുചേരുകയും ചെയ്തു. സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ, ഈ രാസലീല ഒരു സാധാരണ ലൗകിക നൃത്തമായിട്ടല്ല, മറിച്ച് ജീവാത്മാവും പരമാത്മാവും തമ്മിലുള്ള ദിവ്യപ്രേമത്തിന്റെയും സമർപ്പണത്തിന്റെയും പ്രതീകമായാണ് വീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഇക്കാരണത്താൽ, ബ്രജ് പ്രദേശത്ത് ശരദ് പൗർണമി രാവ് പ്രത്യേക ഭക്തിയോടും ഭജനകളോടും രാസലീല അവതരണങ്ങളോടും ശ്രീ കൃഷ്ണ പൂജയോടും കൂടി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു.
ശരദ് പൗർണമി ‘കോജാഗരി പൗർണമി’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ആത്മീയ വിശ്വാസമനുസരിച്ച്, ഈ പവിത്ര രാത്രിയിൽ ലക്ഷ്മി ദേവിയെ സ്മരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് വീടുകളിൽ സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും കൊണ്ടുവരുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
ഈ ദിവസം, ഭക്തർ വീടുകൾ ശുചീകരിക്കുകയും വൈകുന്നേരം ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുകയും പരമ്പരാഗത ആചാരങ്ങളോടെ ലക്ഷ്മി ദേവിയെ പൂജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പല സ്ഥലങ്ങളിലും രാത്രിയിൽ ജാഗരണം തടരുന്ന ആചാരവുമുണ്ട്. ഭക്തർ രാത്രി മുഴുവൻ ഭക്തിഗാനങ്ങൾ പാടിയും കീർത്തനങ്ങൾ ചൊല്ലിയും ഭഗവാന്റെ നാമം സ്മരിച്ചും സമയം ചെലവഴിക്കുന്നു.
ശരദ് പൗർണമിയുടെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ ആചാരങ്ങളിലൊന്നാണ് രാത്രിയിൽ തുറസ്സായ സ്ഥലത്ത് നിലാവിൽ പായസം (ക്ഷീർ) വെക്കുന്നത്. മതവിശ്വാസമനുസരിച്ച്, ഈ രാത്രിയിലെ ചന്ദ്രരശ്മികൾക്ക് അമൃതിന് തുല്യമായ പ്രത്യേക ഗുണങ്ങളുണ്ടെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
ഈ ആചാരത്തിന്റെ ഭാഗമായി, പാലും അരിയും ചേർത്തുണ്ടാക്കുന്ന പായസം തുറസ്സായ ആകാശത്തിന് കീഴിൽ വെക്കുകയും അടുത്ത ദിവസം അത് പ്രസാദമായി കഴിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ബ്രജ് പ്രദേശത്ത്, പായസത്തോടൊപ്പം പ്രത്യേക മധുരപലഹാരങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുന്ന ആചാരവുമുണ്ട്. ഭക്തർ ഇവ ചന്ദ്രന്റെ തണുത്ത രശ്മികൾക്ക് കീഴിൽ വെച്ച് അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ പ്രസാദമായി കഴിക്കുന്നു.
സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നത് പുണ്യപ്രവർത്തിയായാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. ദാനം എന്നാൽ പണം നൽകുന്നത് മാത്രമല്ല; അത് ത്യജിക്കാനും കരുണ കാണിക്കാനും മറ്റുള്ളവരെ സേവിക്കാനുമുള്ള മനോഭാവം വളർത്തുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം കൂടിയാണ്.
അർഹരായ ആളുകൾക്ക് ഭക്തിയോടെ ദാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യത്തെക്കുറിച്ച് വിശുദ്ധ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. കൂർമ്മപുരാണത്തിൽ ഇപ്രകാരം പ്രസ്താവിക്കുന്നു:
“സ്വർഗ്ഗായുർ-ഭൂതി-കാമേന തഥാ പാപോപശാന്തയേ।
മുമുക്ഷുണാ ച ദാതവ്യം ബ്രാഹ്മണേഭ്യസ് തഥാവഹം॥”
അതായത്, സ്വർഗ്ഗം, ദീർഘായുസ്സ്, ഐശ്വര്യം, പാപമുക്തി അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു വ്യക്തി അർഹരായവർക്ക് ഭക്തിയോടെ ദാനം നൽകണം.
ദാനത്തിൽ, നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിനും ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നയാളുടെ അർഹതയ്ക്കും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അതിനാൽ, ശരദ് പൗർണമി പോലുള്ള ഒരു പവിത്രമായ അവസരത്തിൽ, നിർധനരെ സേവിക്കുന്നതും അന്നദാനം നടത്തുന്നതും അർത്ഥവത്തായ സേവന രൂപങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ശരദ് പൗർണമിയുടെ ഈ പവിത്രമായ അവസരത്തിൽ, പ്രാർത്ഥനകളോടൊപ്പം അന്നദാനത്തിലും സേവനത്തിലും പങ്കാളികളാകാൻ സങ്കല്പമെടുക്കൂ. വിശക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നത് കരുണയുടെയും മാനവികതയുടെയും ദിവ്യമായ ആവിഷ്കാരമാണ്.
ഈ ശരദ് പൗർണമിയിൽ, നാരായണ സേവാ സൻസ്ഥാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിർധനരും അനാഥരും ഭിന്നശേഷിക്കാരുമായ കുട്ടികളുടെ അന്നസേവനത്തെ പിന്തുണയ്ക്കൂ. നിങ്ങളുടെ കഴിവനുസരിച്ച് അന്നദാനത്തിന് സഹായം നൽകാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുകയും ഈ കുട്ടികളുമായി സ്നേഹവും കരുതലും പങ്കുവെക്കുകയും ചെയ്യൂ.
ശരദ് പൗർണമിയുടെ പവിത്രമായ നിലാവിൽ ശ്രീഹരിയെയും ലക്ഷ്മി ദേവിയെയും സ്മരിക്കുമ്പോൾ, ഈ ചെറിയ സേവനപ്രവർത്തി നിങ്ങളുടെ ആഘോഷങ്ങളെ കൂടുതൽ അർത്ഥവത്താക്കും.
ചോ. 2026-ലെ ശരദ് പൗർണമി എപ്പോഴാണ്?
ഉ. ശരദ് പൗർണമി 2026 ഒക്ടോബർ 25-നാണ് ആചരിക്കുന്നത്.
ചോ. ശരദ് പൗർണമി രാത്രിയിൽ പായസം പുറത്തുവെക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
ഉ. ശരദ് പൗർണമി രാത്രിയിൽ ചന്ദ്രന്റെ തണുത്ത രശ്മികൾക്ക് കീഴിൽ പായസം വെക്കുന്ന ഒരു പാരമ്പര്യമുണ്ട്. മതവിശ്വാസമനുസരിച്ച്, ഈ ദിവസം ചന്ദ്രരശ്മികൾക്ക് പ്രത്യേക ഔഷധ-അമൃത ഗുണങ്ങളുണ്ടെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു, ആ പായസം അടുത്ത ദിവസം പ്രസാദമായി കഴിക്കുന്നു.
ചോ. ശരദ് പൗർണമിയിൽ ആരെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്?
ഉ. ശരദ് പൗർണമിയിൽ പരമ്പരാഗതമായി ശ്രീ കൃഷ്ണ ഭഗവാനെയും ലക്ഷ്മി ദേവിയെയുമാണ് ആരാധിക്കുന്നത്.
“നർ സേവ ഹി നാരായൺ സേവ” (മാനവ സേവ തന്നെ ഈശ്വര സേവ) എന്നതാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ മുഖ്യ ആപ്തവാക്യം. സംഘടന ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഓരോ സേവന പ്രവർത്തനത്തിന്റെയും കാതൽ ഈ തത്ത്വമാണ്.
ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച്, ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമി തിഥിയിലാണ് ദസറ അല്ലെങ്കിൽ വിജയദശമി ആഘോഷിക്കുന്നത്.
പാപാങ്കുശ ഏകാദശിയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുക, വ്രതമെടുക്കുക, നാമസ്മരണം നടത്തുക, പുരാണകഥകൾ ശ്രവിക്കുക, രാത്രിയിൽ ജാഗരിക്കുക, ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
