ആവശ്യമുള്ള ഒരു വ്യക്തിയിൽ ഈശ്വരനെ (ഭഗവാൻ നാരായണനെ) ദർശിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന വിശ്വാസത്തിലാണ് ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തിൽ സേവനം എന്ന ആശയം വേരൂന്നിയിരിക്കുന്നത്. ഈ തത്ത്വചിന്തയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, 1985 ഒക്ടോബർ 23-ന് ഉദയ്പൂരിൽ നിന്നാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാൻ തങ്ങളുടെ സേവനയാത്ര ആരംഭിച്ചത്. 41 വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും, ചികിത്സ, പുനരധിവാസം, വിദ്യാഭ്യാസം, നൈപുണ്യ വികസനം, സാമൂഹിക ശാക്തീകരണം എന്നിവയിലൂടെ അനേകം നിർധനരുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രത്യാശയുടെ കിരണങ്ങൾ പകരാൻ ഈ യാത്ര തുടരുന്നു.
“നർ സേവ ഹി നാരായൺ സേവ” (മാനവ സേവ തന്നെ ഈശ്വര സേവ) എന്നതാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ മുഖ്യ ആപ്തവാക്യം. സംഘടന ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഓരോ സേവന പ്രവർത്തനത്തിന്റെയും കാതൽ ഈ തത്ത്വമാണ്. ശാരീരികമോ സാമ്പത്തികമോ ആയ ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ നേരിടുന്നവർക്ക് ചികിത്സ മാത്രമല്ല, അന്തസ്സോടെയും സ്വാശ്രയത്വത്തോടെയും ജീവിക്കാനുള്ള അവസരവും ലഭിക്കുന്നുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ സംസ്ഥാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നു.
ആദരണീയനായ ഗുരുദേവ് പത്മശ്രീ കൈലാഷ് ‘മാനവ്’ ജിയുടെ ജീവിതഗതിയെ മാറ്റിമറിച്ച ഒരു സംഭവമാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ യാത്രയ്ക്ക് തുടക്കമിട്ടത്.
ഉദയ്പൂരിലെ ഒരു സർക്കാർ ആശുപത്രിയിൽ വെച്ച്, ഒരു നിർധനൻ തന്റെ പ്ലേറ്റിലുണ്ടായിരുന്ന റൊട്ടികളിൽ ഒരെണ്ണം മാത്രം കഴിക്കുകയും ബാക്കിയുള്ളവ ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം മാറ്റിവെക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അദ്ദേഹം കണ്ടു. അദ്ദേഹവുമായി സംസാരിച്ചപ്പോൾ, രോഗികളായ കുടുംബാംഗങ്ങളെ സഹായിക്കാനായി ആശുപത്രിയിലെത്തിയ ആ വ്യക്തി, രോഗികൾക്കുള്ള പരിമിതമായ ഭക്ഷണം കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ പങ്കിട്ടാണ് വിശപ്പടക്കുന്നതെന്ന് ഗുരുദേവ് മനസ്സിലാക്കി. ഈ കാഴ്ച ഗുരുദേവിനെ ആഴത്തിൽ സ്പർശിക്കുകയും ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചികിത്സയ്ക്കായി രോഗികൾക്കൊപ്പം എത്തുന്ന കുടുംബാംഗങ്ങളും വലിയ ദുരിതങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അവർക്കും ഭക്ഷണം ലഭ്യമാക്കേണ്ടത് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണെന്നും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഈ ചിന്തയിൽ നിന്ന് പ്രചോദനം ഉൾക്കൊണ്ട്, ദിവസവും “ഒരു പിടി മാവ്” സംഭാവന ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹം ആളുകളോട് അഭ്യർത്ഥിച്ചു. വീടുകളിൽ നിന്ന് ശേഖരിച്ച ഈ ചെറിയ സംഭാവന നിർധനർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നതിനുള്ള അടിത്തറയായി മാറി. അവിടെയാണ് സേവനത്തിന്റെ വിത്ത് പാകപ്പെട്ടത്—കാലക്രമേണ വലിയൊരു ആൽമരമായി വളർന്ന് അനേകർക്ക് തണലേകുന്ന ഒരു സേവനപ്രസ്ഥാനമായി അത് മാറി. ചികിത്സയിൽ നിന്ന് പുനരധിവാസത്തിലേക്ക്
വൈകല്യമുള്ളവരെ വൈദ്യസഹായം നൽകി സമൂഹത്തിന്റെ മുഖ്യധാരയിലേക്ക് കൊണ്ടുവരിക എന്നതാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ ലക്ഷ്യം. ജന്മനാലുള്ള ശാരീരിക വൈകല്യങ്ങൾ, അപകടങ്ങൾ അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് കാരണങ്ങളാൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്ന വ്യക്തികൾക്ക് ചികിത്സയും ശസ്ത്രക്രിയയിലൂടെയുള്ള പരിഹാര മാർഗ്ഗങ്ങളും ഈ സ്ഥാപനം നൽകുന്നു.
ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം, ആവശ്യമുള്ളവർക്ക് കൃത്രിമ അവയവങ്ങളും സഹായക ഉപകരണങ്ങളും നൽകുന്നു; ഇത് അവർക്ക് കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രമായി ദൈനംദിന ജീവിതം നയിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച കൃത്രിമ അവയവങ്ങളും കാലിപ്പറുകളും (calipers) ഈ പുനരധിവാസ പ്രക്രിയയെ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമാക്കുന്നതിൽ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു. ഉദയ്പൂരിലുള്ള ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ആശുപത്രിയാണ് ഈ സേവന പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രം; ചികിത്സയ്ക്കായി രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ ഇവിടെ എത്തുന്നു.
വൈദ്യചികിത്സയ്ക്കൊപ്പം സ്വയംപര്യാപ്തമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് കൂടി നീങ്ങുമ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥ പുനരധിവാസം സാധ്യമാകുന്നതെന്ന് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഈ കാഴ്ചപ്പാടോടെ, നൈപുണ്യ വികസനം, തൊഴിലധിഷ്ഠിത പരിശീലനം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രവർത്തനങ്ങൾ സ്ഥാപനം നടത്തുന്നു. വൈകല്യമുള്ളവർക്കും അർഹരായവർക്കും അവരുടെ അഭിരുചിക്കും താൽപ്പര്യത്തിനും അനുസൃതമായി തയ്യൽ, കമ്പ്യൂട്ടർ പ്രവർത്തനം, മൊബൈൽ റിപ്പയറിംഗ് തുടങ്ങിയ വിവിധ മേഖലകളിൽ പരിശീലനം നൽകുന്നു; അതുവഴി തൊഴിലിനും സ്വതന്ത്ര ജീവിതത്തിനുമുള്ള അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
സാമൂഹിക പുനരധിവാസത്തിന്റെ ഭാഗമായി, കൂട്ടവിവാഹങ്ങളും സ്ഥാപനം സംഘടിപ്പിക്കാറുണ്ട്. അന്തസ്സുള്ള കുടുംബജീവിതം ആരംഭിക്കാൻ സഹായിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ, വൈകല്യമുള്ളവർക്കും സാമ്പത്തികമായി പിന്നോക്കം നിൽക്കുന്നവർക്കുമായി ഇതുവരെ 47 കൂട്ടവിവാഹങ്ങൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്.
വൈകല്യം ഒരു വ്യക്തിയുടെ കഴിവുകളെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നില്ല. ഈ ബോധ്യത്തോടെ, വൈകല്യമുള്ളവർക്ക് അവരുടെ കായിക മികവും കഴിവുകളും പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരങ്ങൾ നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാൻ ഒരുക്കുന്നു. വീൽചെയർ ക്രിക്കറ്റ്, കാഴ്ചപരിമിതിയുള്ളവർക്കുള്ള ക്രിക്കറ്റ്, പാരാ-സ്വിമ്മിംഗ് തുടങ്ങിയവ വൈകല്യമുള്ള കായികതാരങ്ങൾക്ക് അവരുടെ കഴിവുകൾ തെളിയിക്കാനുള്ള വേദിയൊരുക്കുന്നു. വൈകല്യമുള്ളവരുടെ കഴിവുകളെക്കുറിച്ച് സമൂഹത്തിൽ ക്രിയാത്മകമായ മനോഭാവം വളർത്തുന്നതിൽ ഇത്തരം പരിപാടികൾ നിർണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നു.
വിദ്യാഭ്യാസം ഈ സേവനത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന വശമാണ്. പ്രത്യേക പരിഗണന ആവശ്യമുള്ള കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസം നൽകുന്നതിനായി സ്ഥാപനം പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കേൾവിശക്തിയും കാഴ്ചശക്തിയും പരിമിതമായ കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ സൗകര്യങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നതിനൊപ്പം, അവരുടെ സമഗ്രമായ വികസനത്തിലും സ്ഥാപനം ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥാപനം നടത്തുന്ന ഇംഗ്ലീഷ് മീഡിയം ഡിജിറ്റൽ സ്കൂളായ ‘നാരായൺ ചിൽഡ്രൻസ് അക്കാദമി’യിൽ 796-ലധികം വിദ്യാർത്ഥികൾ സൗജന്യ വിദ്യാഭ്യാസം നേടുന്നു. ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ സൗകര്യങ്ങളോടെയുള്ള ഈ വിദ്യാഭ്യാസ രീതി, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ലോകത്തിനൊപ്പം സഞ്ചരിക്കാൻ കുട്ടികളെ പ്രാപ്തരാക്കാൻ ലക്ഷ്യമിടുന്നു.
നാരായൺ സേവ സൻസ്ഥാന്റെ 41 വർഷത്തെ യാത്ര കേവലം വർഷങ്ങളുടെ കണക്കെടുപ്പല്ല; അത് എണ്ണമറ്റ പരിശ്രമങ്ങളുടെ കഥയാണ്. ഇതിലൂടെ പലർക്കും ചികിത്സയും കൃത്രിമ അവയവങ്ങളും ലഭിച്ചു, കുട്ടികൾക്ക് വിദ്യാഭ്യാസ അവസരങ്ങൾ കൈവന്നു, ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് നൈപുണ്യ പരിശീലനം ലഭിച്ചു, ഒപ്പം നിരവധി കുടുംബങ്ങൾക്ക് അവരുടെ ഭാവിക്കായി പുതിയൊരു ദിശാബോധം ലഭിക്കുകയും ചെയ്തു.
ആവശ്യമുള്ള ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് ചികിത്സയും സമ്പൂർണ്ണ പുനരധിവാസവും നൽകുക എന്നതാണ് ഈ സ്ഥാപനത്തിന്റെ വ്യക്തമായ ലക്ഷ്യം. ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യയിലൂടെ കൃത്രിമ അവയവങ്ങൾ നൽകുക, നൈപുണ്യ വികസനത്തിലൂടെ സ്വയംപര്യാപ്തത വളർത്തുക, കായികരംഗത്ത് കഴിവുള്ളവർക്ക് അവസരങ്ങൾ ഒരുക്കുക, സമൂഹത്തിൽ സമത്വത്തിന്റെയും അന്തസ്സിന്റെയും മനോഭാവം ശക്തിപ്പെടുത്തുക എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഉദയ്പൂരിൽ ആരംഭിച്ച “ഏക് മുട്ടി ആട്ട” (ഒരു പിടി മാവ്) എന്ന ആശയം ഇന്ന് സേവനത്തിനായുള്ള വിപുലമായൊരു ദൃഢനിശ്ചയമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വലിയ വിഭവങ്ങളിൽ നിന്നല്ല, മറിച്ച് സഹാനുഭൂതിയുടെ ലളിതമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നും സേവനത്തോടുള്ള ആത്മാർത്ഥമായ പ്രതിബദ്ധതയിൽ നിന്നും മാറ്റങ്ങൾ ആരംഭിക്കാമെന്ന് ഈ യാത്ര നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. സേവനത്തിൽ കരുണയും സഹാനുഭൂതിയും ചേരുമ്പോൾ, ചെറിയൊരു… എന്ന വിശ്വാസത്തിന്റെ സാക്ഷ്യപത്രമായി നാരായൺ സേവ സൻസ്ഥാന്റെ ഈ 41 വർഷത്തെ യാത്ര നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ സംരംഭവും പലരുടെയും ജീവിതത്തിൽ പുതിയൊരു പ്രതീക്ഷയുടെ ഉറവിടമായി മാറിയേക്കാം.
നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ 42-ാം സ്ഥാപക ദിനത്തിൽ ഏവർക്കും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ അഭിനന്ദനങ്ങളും ആശംസകളും നേരുന്നു.