പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി അശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തില്‍ ആചരിക്കുന്ന അത്യന്തം പ്രധാനപ്പെട്ട ഏകാദശിയാണ്. എല്ലാ ഏകാദശികളിലും പോലെ ഈ ദിവസവും സൃഷ്ടിയുടെ പരിപാലകന്‍ ആയ ഭഗവാന്‍ വിഷ്ണുവിന്റെ പൂജ നടത്തപ്പെടുന്നു. ഈ ഏകാദശി ആളുകളുടെ പാപങ്ങള്‍ക്ക് നിയന്ത്രണം ഏര്‍പ്പെടുത്തുന്നതിനാല്‍ ഈ ഏകാദശിയെ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി എന്ന് വിളിക്കുന്നു. പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് ഭഗവാന്‍ ശ്രീകൃഷ്ണന്‍ ധര്‍മ്മരാജന്‍ യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
2025–ല്‍ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി ഒക്ടോബര്‍ 3-ന് ആചരിക്കപ്പെടും. ഏകാദശിയുടെ ശുഭ മുഹൂര്‍ത്തം 2025 ഒക്ടോബര്‍ 2-ന് രാവിലെ 7 മണി 10 മിനിറ്റിന് ആരംഭിച്ച്, 2025 ഒക്ടോബര്‍ 3-ന് വൈകിട്ട് 6 മണി 32 മിനിറ്റിന് സമാപിക്കും. ഉദയതിഥിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തില്‍ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി ഒക്ടോബര്‍ 3-ന് ആചരിക്കപ്പെടും.
പുരാണഗ്രന്ഥങ്ങളില്‍ പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പരാമര്‍ശിക്കുന്നു. ഈ ഏകാദശി വ്രതത്തിന് സമാനമായ മറ്റൊരു വ്രതം ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു. പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയില്‍ ഭഗവാന്‍ വിഷ്ണുവിന്റെ പൂജ നടത്തുകയും ദീന–ദുഃഖിതര്‍, ദരിദ്രര്‍ എന്നിവരോട് ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെ അക്ഷയ പുണ്യം ലഭിക്കുകയും സുഖ–സമൃദ്ധിയില്‍ വര്‍ദ്ധനവുണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു. പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി ആയിരം അശ്വമേധ യാഗങ്ങളും നൂറ് സൂര്യയാഗങ്ങളും നടത്തുന്നതിന് സമാനമായ ഫലം നല്‍കുന്നവയാണ്. പതം പുരാണത്തിന്റെ പ്രകാരം, “ഈ ദിവസം ഭക്തിയോടെ സ്വര്‍ണ്ണം, തിലം, ഭൂമി, പശു, അന്നം, ജലം, ചെരിപ്പ്, കുട എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നവന്‍ ഭഗവാന്‍ വിഷ്ണുവിന്റെ കൃപ ലഭിക്കുകയും യമരാജന്റെ ഭയത്തില്‍ നിന്ന് മോചനം നേടുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ, ഈ ദിവസം രാത്രിയില്‍ ജാഗരണം നടത്തി പ്രഭുവിന്റെ ഭജനവും പൂജയും ചെയ്യുന്നവന്‍ സ്വര്‍ഗ്ഗത്തിലെ ഭാഗ്യവാന്‍ ആകുന്നു.”
സനാതന പരമ്പരയില്‍ ദാനം അത്യന്തം പ്രധാനപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. നമ്മുടെ ധര്‍മ്മഗ്രന്ഥങ്ങളില്‍ ദാനത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് പരാമര്‍ശിക്കുന്നു, ദാനം എല്ലാ കഷ്ടങ്ങളും രോഗങ്ങളും മാറ്റാന്‍ അച്യുതമായ മാര്‍ഗ്ഗമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സനാതന ധര്‍മ്മത്തില്‍ നൂറ്റാണ്ടുകളായി ദാനത്തിന്റെ പരമ്പര തുടരുന്നു. ആളുകള്‍ മനസ്സിന്റെ സമാധാനം, മനോക്കാമനകളുടെ പൂര്‍ത്തീകരണം, പുണ്യത്തിന്റെ ലഭ്യത, ഗ്രഹദോഷങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തില്‍ നിന്ന് മോചനം, ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം എന്നിവ നേടുന്നതിനായി ദാനം ചെയ്യണം. ദാനത്തിന്റെ മഹത്വം അതിനാല്‍ കൂടുതല്‍ വര്‍ദ്ധിക്കുന്നു, കാരണം നിങ്ങളുടെ ദാനം ചെയ്തതു കൊണ്ട് ലഭിക്കുന്ന ലാഭം ഈ ജീവിതത്തില്‍ മാത്രമല്ല, മരണത്തിന് ശേഷവും ലഭിക്കുന്നു. മരണത്തിന് ശേഷം ധര്‍മ്മരാജന്റെ മുമ്പില്‍ നിങ്ങളുടെ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ വിലയിരുത്തുമ്പോള്‍ ഈ പുണ്യകര്‍മ്മങ്ങള്‍ സഹായിക്കുന്നു. ദാനത്തിലൂടെ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം ഈ ഭൂമിയില്‍ ജീവിക്കുന്ന സമയത്തും, ഇവിടെ നിന്ന് പോകുന്ന ശേഷവും നിങ്ങളെ അനുഗമിക്കുന്നു.
സനാതന ധര്‍മ്മത്തിലെ നിരവധി ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും ദാനത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് പരാമര്‍ശിക്കുന്നു. ദാനത്തിന്റെ മഹത്വത്തെക്കുറിച്ച് ശ്രീമദ് ഭഗവദ്ഗീതയില്‍ പറയുന്നത്:
യജ്ഞദാനതപഃകര്‍മ്മ ന ത്യാജ്യം കാര്യമേവ തത്।
യജ്ഞോ ദാനം തപശ്ചൈവ പാവനാനി മനീഷിണാം॥
അര്‍ത്ഥം: യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്സ് – ഈ മൂന്ന് കര്‍മ്മങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടതല്ല, മറിച്ച് അവ നിര്‍ബന്ധമായും ചെയ്യണം, കാരണം അവ മനീഷികള്‍ക്ക് വിശുദ്ധിയേകുന്നു.
പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയില്‍ ദാനത്തിന് വലിയ മഹത്വം കല്‍പ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ പുണ്യകരമായ അവസരത്തില്‍ അന്നവും ഭക്ഷണവും ദാനം ചെയ്യുന്നത് ഏറ്റവും ഉത്തമമാണ്. പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയുടെ പുണ്യകരമായ അവസരത്തില്‍ നാരായണ്‍ സേവാ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ദീന–ഹീന, ദരിദ്ര, ദിവ്യാംഗ കുട്ടികള്‍ക്ക് ഭക്ഷണം ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ പുണ്യത്തിന്റെ പങ്കാളികളാകുക.
ചോദ്യം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി 2025-ല്‍ എപ്പോഴാണ്?
ഉത്തരം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി 2025 ഒക്ടോബര്‍ 3-ന് ആചരിക്കപ്പെടും.
ചോദ്യം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയില്‍ ആര്‍ക്ക് ദാനം ചെയ്യണം?
ഉത്തരം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയില്‍ ബ്രാഹ്മണര്‍ക്കും ദീന–ഹീന, അസഹായ, ദരിദ്ര വ്യക്തികള്‍ക്കും ദാനം ചെയ്യണം.
ചോദ്യം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശി ദിനത്തില്‍ ഏത് വസ്തുക്കള്‍ ദാനം ചെയ്യണം?
ഉത്തരം: പാപാങ്കുശാ ഏകാദശിയുടെ ശുഭ അവസരത്തില്‍ അന്നം, ഭക്ഷണം, പഴങ്ങള്‍ എന്നിവ ദാനമായി നല്‍കണം.
പാപാങ്കുശ ഏകാദശിയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുക, വ്രതമെടുക്കുക, നാമസ്മരണം നടത്തുക, പുരാണകഥകൾ ശ്രവിക്കുക, രാത്രിയിൽ ജാഗരിക്കുക, ദാനധർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക തുടങ്ങിയവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
2026-ൽ, ശാരദിയ നവരാത്രി ഒക്ടോബർ 11 ഞായറാഴ്ച ആരംഭിക്കുന്നു. ഈ വർഷം, വിശ്വാസം മാ ആനപ്പുറത്ത് ദുർഗ്ഗ എത്തുന്ന കാഴ്ച പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നേടുന്നു. ഭക്തർ ദേവിയെ ഗജ്വാഹിനി രൂപത്തിൽ ആരാധിക്കുകയും അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷം, സമാധാനം, സമൃദ്ധി എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശാരദീയ നവരാത്രി 2026 ഒക്ടോബർ 11-ന് ഘടസ്ഥാപനത്തോടെ ആരംഭിച്ച് ഒക്ടോബർ 20-ന് വിജയദശമിയോടെ സമാപിക്കും. ഈ ദിവസങ്ങളിൽ ഭക്തർ വ്രതം, പൂജ, ജപം, ഹവനം, സേവനം എന്നിവയിലൂടെ ജീവിതം പവിത്രമാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
