കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസി രാത്രി, വീടുകളിലും മുറ്റങ്ങളിലും ദീപങ്ങളുടെ നിരകൾ അലങ്കരിക്കപ്പെടുകയും അന്തരീക്ഷം ഭക്തിയും ഉല്ലാസവും കൊണ്ട് നിറയുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ദീപാവലി എന്ന പവിത്രമായ ഉത്സവം ജീവിതത്തിലേക്ക് പുതിയ പ്രതീക്ഷയും മംഗളവും കൊണ്ടുവരുന്നു. ഇത് നമ്മുടെ അന്തരംഗത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കാനും സൽക്കർമ്മങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാനും ജീവിതത്തിൽ ധർമ്മം, കരുണ, സൗഹാർദ്ദം എന്നിവയ്ക്ക് സ്ഥാനം നൽകാനുമുള്ള ഉത്സവമാണ്.
സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ ദീപാവലിയെ സുഖ-സമൃദ്ധി, ശുഭത, ആത്മീയ ജാഗരണം എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണുന്നു. ഈ ദിവസം ഭക്തർ മാതാ ലക്ഷ്മിയെയും ഭഗവാൻ ഗണേശനെയും ആരാധിച്ച് കുടുംബത്തിന്റെ സുഖ-ശാന്തിക്കും സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം ആവശ്യക്കാരുടെ ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷം കൊണ്ടുവരാനും സേവനത്തിലൂടെ ഉത്സവത്തിന്റെ സാർത്ഥകത വർദ്ധിപ്പിക്കാനുമുള്ള സംകൽപ്പവും എടുക്കുന്നു.
ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച് കാർത്തിക മാസത്തിലെ അമാവാസിയിൽ ദീപാവലി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ തിഥിയിൽ പ്രദോഷ കാലത്ത് ദീപദാനവും മാതാ ലക്ഷ്മിയുടെ പൂജയും നടത്താനുള്ള വിധിയുണ്ട്. ദ്രിക് പഞ്ചാംഗത്തിലെ കണക്കുകൂട്ടൽ അനുസരിച്ച്, ദീപാവലി 2026 നവംബർ 8, ഞായറാഴ്ച ആഘോഷിക്കപ്പെടും. അമാവാസി തിഥി നവംബർ 8-ന് രാവിലെ 11:27-ന് ആരംഭിച്ച് നവംബർ 9-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12:31 വരെ നീണ്ടുനിൽക്കുമെന്ന് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
ദീപാവലിയുടെ സന്ധ്യ മാതാ മഹാലക്ഷ്മിയുടെയും ഭഗവാൻ ഗണേശന്റെയും ആരാധനയ്ക്ക് വിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മാതാ ലക്ഷ്മി ധനം, ഐശ്വര്യം, സൗഭാഗ്യം, സമൃദ്ധി എന്നിവയുടെ അധിഷ്ഠാത്രി ദേവിയാണ്; ഭഗവാൻ ഗണേശൻ വിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവനും ശുഭകാര്യങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടേണ്ടവനുമാണ്. അതിനാൽ ദീപാവലിയിൽ ഇരുവരെയും ഒരുമിച്ച് പൂജിക്കുന്ന പാരമ്പര്യമുണ്ട്.
പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച്, 2026 നവംബർ 8-ന് ലക്ഷ്മി പൂജയുടെ ശുഭ സമയം വൈകുന്നേരം 5:54 മുതൽ 7:50 വരെയാണ്. ഈ സമയത്ത് ശ്രദ്ധാലുക്കൾ വിധിപൂർവ്വം പൂജാ-അർച്ചന നടത്തി കുടുംബത്തിന്റെ സുഖം, ശാന്തി, മംഗളം എന്നിവയ്ക്കായി പ്രാർത്ഥിക്കാം.
പൂജാസമയത്ത് വീട്ടിലെ അന്തരീക്ഷം ശാന്തവും പവിത്രവുമായി സൂക്ഷിക്കുക. പൂജ ചെയ്യുമ്പോൾ ശ്രദ്ധ, കൃതജ്ഞത, നിർമ്മലമായ മനസ്സ് എന്നിവ നിലനിർത്തുക. നിങ്ങളുടെ കുടുംബപാരമ്പര്യത്തിനും പ്രാദേശിക പഞ്ചാംഗത്തിനും അനുസരിച്ച് പൂജാസമയവും വിധിയും നിശ്ചയിക്കുക.
ദീപാവലിയുടെ യഥാർത്ഥ സന്ദേശം നമ്മുടെ അന്തരംഗത്തെ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. വീടുകളിൽ കത്തിക്കുന്ന ദീപത്തിന്റെ ചെറിയ ജ്യോതി, ഇരുട്ട് എത്രയധികം ആഴമുള്ളതായാലും പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു കിരണത്തിന് അതിനെ അകറ്റാൻ കഴിയുമെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അതുപോലെ ജീവിതത്തിൽ സത്യം, വിവേകം, സദാചാരം എന്നിവ പിന്തുടർന്ന് അജ്ഞാനം, അസൂയ, കോപം, അഹങ്കാരം തുടങ്ങിയ ദോഷങ്ങളെ ജയിക്കാം.
സനാതനത്തിന്റെ ദിവ്യപാരമ്പര്യത്തിൽ ദീപാവലിയെ ധർമ്മം, ശുഭത, പുതിയ തുടക്കം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി കാണുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തിൽ ആളുകൾ വീടുകൾ വൃത്തിയാക്കുകയും ക്ഷേത്രങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുകയും ദീപങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും ആരാധ്യ ദേവി-ദേവന്മാരെ സ്മരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് കുടുംബാംഗങ്ങളുമായി സ്നേഹം പങ്കുവെക്കാനും പഴയ അഭിപ്രായഭേദങ്ങൾ മാറ്റാനും ബന്ധങ്ങളിൽ മാധുര്യം കൊണ്ടുവരാനുമുള്ള പ്രേരണയും നൽകുന്നു.
ദീപാവലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ വിശ്വാസങ്ങളിൽ ഭഗവാൻ ശ്രീരാമന്റെ അയോധ്യയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവ് പ്രധാനമാണ്. പതിനാല് വർഷത്തെ വനവാസം പൂർത്തിയാക്കി രാവണനെ ജയിച്ച ശേഷം ഭഗവാൻ ശ്രീരാമൻ മാതാ സീതയോടും ലക്ഷ്മണനോടും ഒപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയെന്നാണ് വിശ്വാസം. അവരുടെ ആഗമനത്തിലെ സന്തോഷത്തിൽ അയോധ്യവാസികൾ ദീപങ്ങൾ കത്തിച്ച് അവരെ സ്വാഗതം ചെയ്തു.
ദീപാവലി പാരമ്പര്യം ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്നു. പുരാതന സാഹിത്യം, മതഗ്രന്ഥങ്ങൾ, ചരിത്രരചനകൾ എന്നിവയിൽ ദീപോത്സവം, ദീപമാലിക തുടങ്ങിയ ഉത്സവങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശങ്ങളുണ്ട്. പദ്മപുരാണത്തിലും സ്കന്ദപുരാണത്തിലും ദീപാവലിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പാരമ്പര്യങ്ങളും ദീപങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യവും വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദീപം ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ജ്ഞാനം, പവിത്രത, മംഗളം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. ദീപം കത്തിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ വിവേകവും സദ്ബുദ്ധിയുടെ പ്രകാശവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് പൂജാ-പാഠം, മതാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ, മാംഗലിക അവസരങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ദീപം കത്തിക്കുന്ന പാരമ്പര്യം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത്.
ദീപാവലി ഉത്സവം ഭാരതത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത ജനപദപാരമ്പര്യങ്ങളോടും മതവിശ്വാസങ്ങളോടും കൂടി ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ചിലയിടങ്ങളിൽ ഇതിനെ ഭഗവാൻ ശ്രീരാമന്റെ അയോധ്യയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുവരവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മാതാ ലക്ഷ്മിയുടെ ആരാധന, വ്യാപാര നവവർഷം, മറ്റ് പ്രാദേശിക മതപാരമ്പര്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ഈ വൈവിധ്യങ്ങൾക്കിടയിലും ദീപാവലിയുടെ അടിസ്ഥാന ഭാവം പ്രകാശം, മംഗളം, സൗഹാർദ്ദം എന്നിവയാണ്.
ദീപാവലിയുമായി നിരവധി മറ്റ് ഉത്സവങ്ങളും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവ ദീപാവലിയോടൊപ്പം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നതിനാൽ ദീപാവലിയിൽ തന്നെ ഉൾപ്പെടുത്തിയതായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ ഉത്സവങ്ങൾ അഞ്ച് മുതൽ ആറ് ദിവസം വരെ നീണ്ടുനിൽക്കും.
ദീപാവലി ദിവസം രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് കുളിച്ച് വീടും പൂജാസ്ഥലവും വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുക. സന്ധ്യാസമയത്ത് ഒരു ചൗക്കിയിൽ ചുവപ്പോ മഞ്ഞയോ വസ്ത്രം വിരിച്ച് മാതാ ലക്ഷ്മിയുടെയും ഭഗവാൻ ഗണേശന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുക. വിഗ്രഹങ്ങളുടെ ദിശയും സ്ഥാപനവും നിങ്ങളുടെ കുടുംബപാരമ്പര്യത്തിനോ പുരോഹിതന്റെ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിനോ അനുസരിച്ച് വയ്ക്കുക.
അതിനുശേഷം ദീപം കത്തിച്ച് ഭഗവാനെ ധ്യാനിച്ച് പൂജാസംകൽപ്പം എടുക്കുക. പൂജയിൽ പുഷ്പം, അക്ഷതം, ചന്ദനം, ധൂപം, ദീപം, ഫലം, പായസം, ബതാശെ, പൊരി, മധുരപലഹാരങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിക്കുക. മാതാ ലക്ഷ്മിക്ക് ശ്രദ്ധയോടെ പുഷ്പവും നൈവേദ്യവും സമർപ്പിക്കുക; ഭഗവാൻ ഗണേശന് ദുർവയും പ്രിയ ഭോഗവും അർപ്പിക്കുക.
അതിനുശേഷം ലക്ഷ്മി-ഗണേശ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുക. ലക്ഷ്മി ചാലീസ, ശ്രീസൂക്തം അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബത്തിൽ പ്രചാരത്തിലുള്ള സ്തുതി പാരായണം ചെയ്ത് ആരതി നടത്തുക. പൂജ പൂർത്തിയായ ശേഷം പ്രസാദം വിതരണം ചെയ്യുകയും വീട്ടിലെ വാതിൽ, മുറ്റം, പൂജാസ്ഥലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ദീപങ്ങൾ കത്തിക്കുകയും ചെയ്യുക.
പൂജാവിധി കുടുംബങ്ങളുടെയും പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ വ്യത്യാസപ്പെടാമെന്ന് ഓർക്കുക. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യത്തിനനുസരിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ പൂജ ചെയ്യുന്നതാണ് ഉചിതം.
ദീപാവലി അവസരത്തിൽ പ്രാർത്ഥനയും മന്ത്രങ്ങളുടെ സ്മരണയും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാനും ജീവിതത്തിൽ പോസിറ്റീവ് കാഴ്ചപ്പാട് വളർത്താനുമുള്ള മാർഗ്ഗമാണ്. ബൃഹദാരണ്യകോപനിഷത്തിലെ ഈ പ്രശസ്ത മന്ത്രം പ്രകാശവും ആത്മജ്ഞാനവും സുന്ദരമായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
അസതോ മാ സദ്ഗമയ।
തമസോ മാ ജ്യോതിർഗമയ।
മൃത്യോർമാ അമൃതം ഗമയ।
ഓം ശാന്തി: ശാന്തി: ശാന്തി:॥
ഭാവാർത്ഥം: ഹേ പ്രഭോ! ഞങ്ങളെ അസത്യത്തിൽ നിന്ന് സത്യത്തിലേക്കും ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് പ്രകാശത്തിലേക്കും മരണത്തിൽ നിന്ന് അമൃതത്വത്തിലേക്കും നയിക്കണമേ.
ഈ പ്രാർത്ഥന ദീപാവലിയുടെ ആത്മീയ സന്ദേശവുമായി ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ബാഹ്യ പ്രകാശത്തോടൊപ്പം നമ്മുടെ ചിന്തകളിലും കർമ്മങ്ങളിലും ജ്ഞാനം, സത്യം, സദാചാരം എന്നിവയുടെ പ്രകാശം കൊണ്ടുവരാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.
ദീപാവലിയുടെ ആനന്ദം നമ്മുടെ സന്തോഷത്തിൽ ആവശ്യക്കാർക്കും സ്ഥാനമുണ്ടാകുമ്പോൾ കൂടുതൽ സാർത്ഥകമാകുന്നു. സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ ദാനം, കരുണ, പരോപകാരം എന്നിവ പ്രധാന സദ്ഗുണങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഉത്സവസമയത്ത് ആവശ്യമുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം നൽകുക, ഉത്സവസാമഗ്രികൾ സമ്മാനിക്കുക, അസഹായന് സഹായം ചെയ്യുക അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വഞ്ചിത ശിശുവിന്റെ മുഖത്ത് പുഞ്ചിരി കൊണ്ടുവരുക എന്നിവയും സേവനത്തിന്റെ പുണ്യമാർഗ്ഗങ്ങളാണ്.
ഇതേ ഭാവത്തോടെ ഈ ദീപാവലിയിൽ നാരായണ സേവാ സൻസ്ഥാൻ ‘ഓരോ വീട്ടിലും സന്തോഷത്തിന്റെ ദീപാവലി’ എന്ന സേവാപ്രകൽപ്പ് നടത്തുന്നു; ഇതിന് കീഴിൽ ആവശ്യക്കാർക്ക് ‘ഗിഫ്റ്റ് ബോക്സ്’ വിതരണം ചെയ്യുന്നു. ഓരോ ബോക്സിലും പൂജാസാമഗ്രികൾ, പടക്കങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, മധുരപലഹാരങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകും. ദയവായി നിങ്ങളുടെ സഹകരണത്തോടെ ദീനഹീനർ, അസഹായർ, ആവശ്യക്കാർ എന്നിവരുടെ ദീപാവലി പ്രകാശിപ്പിക്കുക. നിങ്ങളുടെ സേവാഭാവം ഒരു കുടുംബത്തിന് ഉത്സവത്തിന്റെ കാരണമാകാം; ഒരു ആവശ്യക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിൽ പ്രതീക്ഷയുടെ പുതിയ പ്രകാശം ജ്വലിപ്പിക്കാം.
ദീപാവലി ഹൃദയത്തിൽ ഭക്തി, ചിന്തകളിൽ പവിത്രത, കർമ്മങ്ങളിൽ പരോപകാരത്തിന്റെ പ്രകാശം ജ്വലിപ്പിക്കാനുള്ള അവസരമാണ്. മാതാ ലക്ഷ്മിയെയും ഭഗവാൻ ഗണേശനെയും ആരാധിക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ ജീവിതത്തിൽ സത്യം, സദാചാരം, വിനയം, കരുണ എന്നിവയ്ക്ക് സ്ഥാനം നൽകുമെന്ന് സംകൽപ്പിക്കാം. ഈ ദീപാവലിയിൽ നിങ്ങളുടെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം സ്നേഹം പങ്കുവെക്കുക, പ്രകൃതിയോട് ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റുക, ആവശ്യക്കാർക്ക് സഹായം ചെയ്യുക, ഉത്സവം ഉല്ലാസപൂർവ്വം ആഘോഷിക്കുക. ദീപങ്ങളുടെ ജ്യോതി ഓരോ ദിവസവും ഓർമ്മിപ്പിക്കട്ടെ – യഥാർത്ഥ പ്രകാശം നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ അജ്ഞാനം അകറ്റി മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിലും പ്രതീക്ഷ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
മാതാ മഹാലക്ഷ്മിയുടെയും ഭഗവാൻ ഗണേശന്റെയും കൃപയാൽ എല്ലാവരുടെയും ജീവിതത്തിൽ സുഖം, ശാന്തി, സദ്ബുദ്ധി, മംഗളം എന്നിവ നിലനിൽക്കട്ടെ. ഓരോ വീട്ടിലും സ്നേഹത്തിന്റെ ദീപം കത്തട്ടെ; ഓരോ ഹൃദയവും സേവനവും സൗഹാർദ്ദവും കൊണ്ട് ആലോകിതമാകട്ടെ.
നിങ്ങൾക്കെല്ലാവർക്കും ദീപാവലി 2026-ന്റെ ഹാർദ്ദിക ശുഭാശംസകൾ.
ചോദ്യം: ദീപാവലി 2026 എപ്പോൾ ആഘോഷിക്കപ്പെടും?
ഉത്തരം: ദീപാവലി ഉത്സവം 2026 നവംബർ 8-ന് ആഘോഷിക്കപ്പെടും.
ചോദ്യം: ദീപാവലി 2026-ൽ ലക്ഷ്മി-ഗണേശ പൂജയുടെ ശുഭ മുഹൂർത്തം എന്താണ്?
ഉത്തരം: പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച്, 2026 നവംബർ 8-ന് ലക്ഷ്മി പൂജയുടെ ശുഭ മുഹൂർത്തം വൈകുന്നേരം 5:54 മുതൽ 7:50 വരെയാണ്.
ചോദ്യം: ദീപാവലിയിൽ ദീപങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് കത്തിക്കുന്നു?
ഉത്തരം: ദീപം കത്തിക്കുന്നത് പ്രകാശം, ജ്ഞാനം, ശുഭത, പ്രതീക്ഷ എന്നിവയുടെ പ്രതീകമാണ്. കൂടാതെ ഭഗവാൻ രാമൻ അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങിയതിന്റെ സ്മരണയിലും ഇത് ആചരിക്കപ്പെടുന്നു.
ചോദ്യം: നാരായണ സേവാ സൻസ്ഥാന്റെ ‘ഓരോ വീട്ടിലും സന്തോഷത്തിന്റെ ദീപാവലി’ സേവാപ്രകൽപ്പുമായി എങ്ങനെ ബന്ധപ്പെടാം?
ഉത്തരം: ‘ഓരോ വീട്ടിലും സന്തോഷത്തിന്റെ ദീപാവലി’ സേവാപ്രകൽപ്പിൽ സഹകരിക്കാൻ നാരായണ സേവാ സൻസ്ഥാന്റെ വെബ്സൈറ്റിൽ സഹകരിക്കാവുന്നതാണ്.
“നർ സേവ ഹി നാരായൺ സേവ” (മാനവ സേവ തന്നെ ഈശ്വര സേവ) എന്നതാണ് നാരായൺ സേവ സംസ്ഥാന്റെ മുഖ്യ ആപ്തവാക്യം. സംഘടന ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഓരോ സേവന പ്രവർത്തനത്തിന്റെയും കാതൽ ഈ തത്ത്വമാണ്.
2026-ൽ, ശരദ് പൗർണമി 2026 ഒക്ടോബർ 25-ന് ആഘോഷിക്കും. പൗർണമി തിഥി ഒക്ടോബർ 25-ന് രാവിലെ 11:55-ന് ആരംഭിച്ച് ഒക്ടോബർ 26-ന് രാവിലെ 9:41-ന് അവസാനിക്കും.
ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗമനുസരിച്ച്, ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമി തിഥിയിലാണ് ദസറ അല്ലെങ്കിൽ വിജയദശമി ആഘോഷിക്കുന്നത്.
