യോഗിനി ഏകാദശി 2026: തീയതി, പ്രാധാന്യം, ആരാധനാ ചടങ്ങുകൾ

സനാതന ധർമ്മത്തിൽ ‘ഏകാദശി’ വ്രതം ഭഗവാൻ ശ്രീഹരി വിഷ്ണുവിന്റെ ആരാധനയ്ക്കായി അത്യന്തം പവിത്രവും മംഗളകരവുമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഓരോ ചാന്ദ്രമാസത്തിലെയും കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും ശുക്ലപക്ഷത്തിലും വരുന്ന ഏകാദശി ഭക്തർക്ക് ആത്മീയ പുരോഗതിയും ദൈവാനുഗ്രഹവും നൽകുന്നു. ഈ എല്ലാ ഏകാദശികളിലും ആഷാഢ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന യോഗിനി ഏകാദശിയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഹിന്ദു ശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം, യോഗിനി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിലൂടെ അറിയാവുന്നതും അറിയാത്തതുമായ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിക്കുകയും, രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുകയും, ഒടുവിൽ മോക്ഷപ്രാപ്തിയിലേക്കുള്ള വഴി തുറക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നതനുസരിച്ച്, പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടും വിധിപൂർവ്വകമായും യോഗിനി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഭക്തർക്ക് മഹായജ്ഞങ്ങൾ, തീർത്ഥാടനങ്ങൾ, ദാനധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന അതേ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ദിവസം ഭക്തർ ഉപവാസം, നാമജപം, ധ്യാനം, പൂജ, ദാനധർമ്മങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.

യോഗിനി ഏകാദശി 2026 എപ്പോൾ?

ദൃക് പഞ്ചാംഗം പ്രകാരം, യോഗിനി ഏകാദശി വ്രതം 2026 ജൂലൈ 10-ാം തീയതി വെള്ളിയാഴ്ച ആചരിക്കും.

ഏകാദശി തിഥി ആരംഭം: 2026 ജൂലൈ 10, രാവിലെ 8:16
ഏകാദശി തിഥി അവസാനം: 2026 ജൂലൈ 11, പുലർച്ചെ 5:22

ഹിന്ദു ആചാരപ്രകാരം സൂര്യോദയസമയത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന തിഥിക്കാണ് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്. അതിനാൽ 2026 ജൂലൈ 10-നാണ് യോഗിനി ഏകാദശി ആചരിക്കുന്നത്.

പാരണം (ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന സമയം)

2026 ജൂലൈ 11
ഉച്ചയ്ക്ക് 1:59 മുതൽ വൈകുന്നേരം 4:37 വരെ

യോഗിനി ഏകാദശിയുടെ ആത്മീയ പ്രാധാന്യം

ബ്രഹ്മവൈവർത്ത പുരാണത്തിൽ യോഗിനി ഏകാദശിയുടെ മഹത്വം വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഏകാദശി എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുകയും അതുല്യമായ ആത്മീയ പുണ്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

ശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം, 88,000 ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അന്നദാനം നൽകിയാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, യോഗിനി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മവൈവർത്ത പുരാണത്തിൽ പറയുന്ന ശ്ലോകം:

അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി ദ്വിജാൻ ഭോജയതേ തു യഃ।

തത്ഫലം സമവാപ്നോതി യോഗിനീ-വ്രത-കൃത് നരഃ॥

അർത്ഥം: യോഗിനി ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് 88,000 ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അന്നദാനം നൽകിയതിന്റെ തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു. ഈ പവിത്ര വ്രതം എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിച്ച് അതുല്യമായ ആത്മീയ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു.

മതവിശ്വാസപ്രകാരം, ഈ വ്രതം പാപമോചനമാത്രമല്ല, ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷം, സമൃദ്ധി, നല്ല ആരോഗ്യം, മനഃശാന്തി എന്നിവയും നൽകുന്നു. ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജീവിതത്തിലെ തടസ്സങ്ങൾ നീങ്ങുകയും ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നീ പുരുഷാർത്ഥങ്ങൾ നേടാൻ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

യോഗിനി ഏകാദശി വ്രത പൂജാവിധി

യോഗിനി ഏകാദശി ദിനത്തിൽ ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് വിശുദ്ധ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉപവാസത്തിനുള്ള സങ്കൽപം എടുക്കണം.

തുടർന്ന്, പൂജാമുറിയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെയും മഹാലക്ഷ്മിയുടെയും വിഗ്രഹമോ ചിത്രമോ സ്ഥാപിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്യണം.

പൂജയിൽ സമർപ്പിക്കേണ്ട വസ്തുക്കൾ:

ധൂപം
നെയ്യ് വിളക്ക്
നൈവേദ്യം
മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള പൂക്കൾ
മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള വസ്തുക്കൾ
കാലാനുസൃതമായ പഴങ്ങൾ

ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മുമ്പിൽ നെയ്യ് വിളക്ക് തെളിയിച്ച് ആരതി നടത്തണം. ഈ ദിവസം ‘വിഷ്ണു സഹസ്രനാമം’ പാരായണം ചെയ്യുന്നതും ‘ഏകാദശി വ്രതകഥ’ കേൾക്കുന്നതും അത്യന്തം ഫലപ്രദമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.

ഭക്തർ അവരുടെ ശേഷിക്കും കുടുംബപരമ്പരയ്ക്കും അനുസരിച്ച് നിർജല ഉപവാസം, വെള്ളം മാത്രം കഴിച്ചുള്ള ഉപവാസം, അല്ലെങ്കിൽ ഫലാഹാരം മാത്രം കഴിച്ചുള്ള ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കാം. രാത്രി ജാഗരിച്ച് ഭജന, കീർത്തനം, നാമസ്മരണം എന്നിവ ചെയ്യുന്നതും വളരെ മംഗളകരമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

ഉപവാസകാലത്ത് പാലിക്കേണ്ട പ്രധാന നിയമങ്ങൾ

യോഗിനി ഏകാദശി ഒരു പൂജാദിനം മാത്രമല്ല, ചിന്തയിലും വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും ശുദ്ധി കൈവരിക്കുന്നതിനുള്ള അവസരവുമാണ്. അതിനാൽ ഭക്തർ താഴെ പറയുന്ന നിയമങ്ങൾ പാലിക്കണം:

താമസിക ഭക്ഷണങ്ങൾ (മാംസാഹാരം, അമിത മസാലകൾ ഉള്ള ഭക്ഷണം) ഒഴിവാക്കുക.
അസത്യം പറയരുത്.
കോപം, തർക്കം, കഠിനവാക്കുകൾ എന്നിവ ഒഴിവാക്കുക.
അനാവശ്യ സംഭാഷണങ്ങൾ ഒഴിവാക്കി ആത്മീയ ചിന്തകളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക.
ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ നാമജപം നടത്തുക.
സാധ്യമെങ്കിൽ രാത്രി ജാഗരിച്ച് ഭക്തിയിലും ധ്യാനത്തിലും സമയം ചെലവഴിക്കുക.

യോഗിനി ഏകാദശിയിലെ ദാനധർമ്മത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

സനാതന ധർമ്മത്തിൽ ദാനം ധർമ്മത്തിന്റെ പ്രധാന തൂണുകളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശാസ്ത്രങ്ങൾ പ്രകാരം, ദാനം എന്നത് വസ്തുക്കൾ നൽകുക മാത്രമല്ല; അത് കരുണയുടെയും സേവനത്തിന്റെയും നിസ്വാർത്ഥതയുടെയും പ്രകടനമാണ്. ഏകാദശി പോലുള്ള പവിത്ര ദിനത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ദാനം അനേകം മടങ്ങ് പുണ്യം നൽകുന്നു.

യോഗിനി ഏകാദശി ദിനത്തിൽ താഴെ പറയുന്നവ ദാനം ചെയ്യുന്നത് പ്രത്യേകമായി ശുഭകരമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു:

അന്നധാന്യം
പഴങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും
വെള്ളം നിറച്ച മൺകുടങ്ങൾ
ആവശ്യക്കാരായ ആളുകൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുക

ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ദാനധർമ്മത്തിന്റെ മഹത്വം

ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ദാനധർമ്മത്തിന് എപ്പോഴും ഉയർന്ന സ്ഥാനമാണ് നൽകിയിട്ടുള്ളത്. മഹർഷി ദധീചി, ദാനശൂരൻ കർണ്ണൻ, രാജാവ് രന്തിദേവൻ എന്നിവരുടെ കഥകൾ നിസ്വാർത്ഥ ദാനത്തിന്റെ മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.

മഹാകവി ഭർത്തൃഹരി തന്റെ നീതിശതകത്തിൽ ദാനത്തിന്റെ മഹത്വം ഇങ്ങനെ വിവരിക്കുന്നു:

ദാനേന ഭൂതാനി വശീ ഭവന്തി ദാനേന വൈരാണ്യപി യാന്തി നാശം।

പരോऽപി ബന്ധുത്വമുപൈതി ദാനൈർദാനം ഹി സർവവ്യസനാനി ഹന്തി॥

അർത്ഥം: ദാനത്തിലൂടെ എല്ലാ ജീവികളും നമ്മോടടുത്തവരാകുന്നു; ശത്രുതയും ഇല്ലാതാകുന്നു. അപരിചിതർ പോലും ബന്ധുക്കളാകുന്നു. ദാനം ജീവിതത്തിലെ എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും ഇല്ലാതാക്കാനുള്ള ശക്തി വഹിക്കുന്നു.

വിശന്നവർക്കു ഭക്ഷണം നൽകുമ്പോഴും ദാഹിച്ചവർക്കു വെള്ളം നൽകുമ്പോഴും അശരണരെ സഹായിക്കുമ്പോഴും ആ സേവനം നേരിട്ട് ദൈവത്തിലെത്തുന്നു.

യോഗിനി ഏകാദശിയിലെ അന്നദാനത്തിന്റെ പുണ്യം

ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അന്നദാനം എല്ലാ ദാനങ്ങളിലെയും ശ്രേഷ്ഠമായ ദാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം അന്നമാണ് ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം.

യോഗിനി ഏകാദശി പോലുള്ള പുണ്യദിനത്തിൽ വിശപ്പനുഭവിക്കുന്ന ദരിദ്രർക്കും ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കും ആവശ്യക്കാരായ ആളുകൾക്കും ഭക്ഷണം നൽകുന്നത് മഹാപുണ്യകരമായ പ്രവർത്തിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.

ഈ പവിത്ര ദിനത്തിൽ, നാരായൺ സേവാ സ്ഥാപനത്തിന്റെ മുഖേന ദരിദ്രരും അശരണരുമായ കുട്ടികൾക്ക് ഭക്ഷണം എത്തിക്കുന്ന സേവനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കുചേരാനും നിസ്വാർത്ഥ സേവനത്തിലൂടെ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാനും ഭക്തരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നു.

യോഗിനി ഏകാദശി ആത്മശുദ്ധിയുടെയും ഭക്തിയുടെയും അച്ചടക്കത്തിന്റെയും സേവനത്തിന്റെയും പവിത്ര ഉത്സവമാണ്. ഈ വ്രതം ഭക്തർക്ക് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാനും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കാനും ദാനധർമ്മത്തിലൂടെ സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തം നിറവേറ്റാനും അവസരം നൽകുന്നു.

വിശ്വാസത്തോടും ഭക്തിയോടും നിഷ്ഠയോടും കൂടി ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, അത് ആത്മീയ പുരോഗതിയിലേക്കും സന്തോഷത്തിലേക്കും സമൃദ്ധിയിലേക്കും ആന്തരിക സമാധാനത്തിലേക്കും നയിക്കും.