സനാതന ധർമ്മത്തിൽ ഏകാദശി തിഥി ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നതിന് ഏറ്റവും പവിത്രമായ ദിവസമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഓരോ മാസവും രണ്ടുതവണ വരുന്ന ഏകാദശി, സംയമനം, ഭക്തി, ഉപവാസം, ഈശ്വരസ്മരണം എന്നിവയിലൂടെ മനസ്സിനെ ശുദ്ധീകരിക്കാനുള്ള അവസരം ഭക്തർക്ക് നൽകുന്നു. വർഷം മുഴുവൻ വരുന്ന ഓരോ ഏകാദശിക്കും അതിന്റേതായ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. അവയിൽ കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ വരുന്ന ഏകാദശി ഏറെ വിശേഷപ്പെട്ടതാണ്. ഇതാണ് രമാ ഏകാദശി എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.
മതവിശ്വാസങ്ങൾ അനുസരിച്ച്, പാപങ്ങൾ നീക്കി പുണ്യം നൽകുന്ന ഏകാദശിയായാണ് രമാ ഏകാദശിയെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുക, ഹരിനാമം ജപിക്കുക, വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, സേവനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുക എന്നിവയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയുടെ പേരുകളിൽ ഒന്നാണ് ‘രമാ’ എന്നതും ഈ ഏകാദശിക്ക് ദേവിയുമായുള്ള ബന്ധം നൽകുന്നു.
2026-ൽ രമാ ഏകാദശി നവംബർ 5, വ്യാഴാഴ്ച ആചരിക്കുന്നു. പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ച്, ഏകാദശി തിഥി നവംബർ 4-ന് രാവിലെ 11:03-ന് ആരംഭിച്ച് നവംബർ 5-ന് രാവിലെ 10:35-ന് അവസാനിക്കുന്നു. ഉദയതിഥി അനുസരിച്ച് നവംബർ 5-നാണ് വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.
വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന പാരണയുടെ സമയം ഓരോ സ്ഥലത്തും വ്യത്യാസപ്പെടാം. അതിനാൽ, നിങ്ങളുടെ പ്രാദേശിക പഞ്ചാംഗം പരിശോധിച്ച് ദ്വാദശി തിഥിയിലെ പാരണാസമയം ഉറപ്പാക്കുക.
ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയും പൂർണമായ ശരണാഗതിയും പ്രകടിപ്പിക്കാനുള്ള പുണ്യദിനമാണ് രമാ ഏകാദശി. ഈ ദിവസം ഭക്തർ അതിരാവിലെ കുളിച്ച് വ്രതസങ്കൽപം എടുക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനെയും മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയെയും ഭക്തിപൂർവം ആരാധിക്കുന്നു. ശ്രീഹരിയുടെ നാമജപം, വിഷ്ണു സഹസ്രനാമ പാരായണം, ഭഗവദ് സ്മരണം, സത്കർമങ്ങൾ എന്നിവ ഈ ദിവസത്തെ ആത്മീയസാധനയെ കൂടുതൽ പവിത്രമാക്കുന്നു.
രമാ ഏകാദശിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വ്രതകഥ പത്മപുരാണത്തിൽ പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരനോട് ഈ ഏകാദശിയുടെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നതാണ് കഥയുടെ പശ്ചാത്തലം.
പുരാതനകാലത്ത് മുചുകുന്ദൻ എന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാജാവ് ജീവിച്ചിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമഭക്തനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകളായ ചന്ദ്രഭാഗയെ ശോഭനൻ എന്ന യുവാവിന് വിവാഹം കഴിച്ചുകൊടുത്തു. ഒരിക്കൽ ശോഭനൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം അവളുടെ പിതാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലെത്തി. ആ സമയത്താണ് കാർത്തിക കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പുണ്യദിനമായ രമാ ഏകാദശി വന്നത്.
രാജ്യത്ത് ഏകാദശി ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന പതിവുണ്ടായിരുന്നു. ജനങ്ങൾ മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തുള്ള മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും അന്നേ ദിവസം ഭക്ഷണം നൽകാത്ത രീതിയുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് കഥയിൽ പറയുന്നു. ശാരീരികമായി ദുർബലനായിരുന്ന ശോഭനന് ദീർഘനേരം വിശന്നിരിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, അദ്ദേഹം ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
വ്രതത്തിന്റെ ഫലമായി അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടു. ഭർത്താവിനൊപ്പം സഹഗമനം ചെയ്യാൻ ചന്ദ്രഭാഗ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ പിതാവിന്റെ നിർദേശവും ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനോടുള്ള അചഞ്ചലമായ ഭക്തിയും കാരണം അവൾ തന്റെ ജീവിതം ഭക്തിക്കും ഏകാദശി വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിനുമായി സമർപ്പിച്ചു.
രമാ ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ ഫലമായി ശോഭനന് ദിവ്യലോകത്ത് മനോഹരമായ ഒരു നഗരവും രാജ്യവും ലഭിച്ചു. ഒരിക്കൽ മുചുകുന്ദന്റെ രാജ്യത്തുനിന്നുള്ള സോമശർമ്മൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്കിടെ ആ ദിവ്യരാജ്യത്തിലെത്തി. അവിടെ അദ്ദേഹം ശോഭനനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
രമാ ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ ഫലമായാണ് തനിക്ക് ഈ ദിവ്യരാജ്യം ലഭിച്ചതെന്ന് ശോഭനൻ അദ്ദേഹത്തോട് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ പൂർണമായ വിശ്വാസമില്ലാതെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചതിനാൽ ഈ രാജ്യം സ്ഥിരമായിരിക്കില്ലെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു.
തിരിച്ചെത്തിയ സോമശർമ്മൻ ഈ വിവരം ചന്ദ്രഭാഗയോട് പറഞ്ഞു. വർഷങ്ങളായി പൂർണമായ വിശ്വാസത്തോടെയും ഭക്തിയോടെയും അനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ പുണ്യഫലം ചന്ദ്രഭാഗ തന്റെ ഭർത്താവിന് സമർപ്പിച്ചു. കഥയനുസരിച്ച്, ഇതിന്റെ ഫലമായി ശോഭനന്റെ രാജ്യം സ്ഥിരമായി മാറുകയും ഇരുവരും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും ചെയ്തു.
സനാതന സംസ്കാരത്തിൽ ദാനം കരുണയുടെയും പരോപകാരത്തിന്റെയും പ്രകടനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഏകാദശിയുടെ പുണ്യദിനം ഭക്തിയോടൊപ്പം സേവനത്തിലും സത്കർമങ്ങളിലും ഏർപ്പെടാൻ നമ്മെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്നു. വിശക്കുന്നവർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുക, ആവശ്യക്കാർക്ക് സഹായം ചെയ്യുക, നിസ്സഹായർക്ക് താങ്ങാകുക എന്നിവയാണ് യഥാർഥ മനുഷ്യസേവനം. ഭക്തിയോടൊപ്പം സേവനം ചേരുമ്പോൾ ആരാധനയുടെ മഹത്ത്വം കൂടുതൽ വിപുലമാകുന്നു.
ഈ പുണ്യദിനമായ രമാ ഏകാദശിയിൽ നാരായൺ സേവാ സൻസ്ഥാന്റെ നിരാലംബരും ദരിദ്രരും സഹായം ആവശ്യമുള്ളവരും ഭിന്നശേഷിക്കാരുമായ കുട്ടികൾക്കായുള്ള ഭക്ഷണസേവന പദ്ധതിയിൽ പങ്കുചേർന്ന് പുണ്യപ്രവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാകുക. ആവശ്യക്കാരായ കുട്ടികളുടെ ഭക്ഷണത്തളികയിൽ പോഷകസമൃദ്ധവും രുചികരവുമായ ഭക്ഷണം എത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുക. ഭക്ഷണസേവനത്തിലൂടെ അവരുടെ മുഖത്ത് പുഞ്ചിരി വിരിയിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുക്കുക.
രമാ ഏകാദശി ദിവസം ശ്രീഹരിയെ സ്മരിക്കുക, മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയെ ധ്യാനിക്കുക, ഹരിനാമം ജപിക്കുക, സേവനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകുക. സ്വന്തം കഴിവിനനുസരിച്ച് ആവശ്യക്കാർക്ക് സഹായം നൽകുക. ഭക്തിയെ പരോപകാരവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച് ഈ പുണ്യദിനം അർഥവത്താക്കുക.
ചോദ്യം: രമാ ഏകാദശി 2026 എപ്പോഴാണ് ആചരിക്കുന്നത്?
ഉത്തരം: 2026-ൽ രമാ ഏകാദശി നവംബർ 5, വ്യാഴാഴ്ചയാണ് ആചരിക്കുന്നത്.
ചോദ്യം: രമാ ഏകാദശിയുടെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?
ഉത്തരം: ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനും മഹാലക്ഷ്മി ദേവിക്കും സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന പുണ്യദിനമാണ് രമാ ഏകാദശി. ഈ ദിവസം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുക, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുക, ഹരിനാമം ജപിക്കുക, ദാനം ചെയ്യുക, സേവനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുക എന്നിവയ്ക്ക് മതപരമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ചോദ്യം: രമാ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് എന്തിനാണ്?
ഉത്തരം: മതവിശ്വാസമനുസരിച്ച്, പൂർണമായ ഭക്തിയോടെയും വിശ്വാസത്തോടെയും രമാ ഏകാദശി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത് ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന്റെയും മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയുടെയും അനുഗ്രഹം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നു.
ചോദ്യം: രമാ ഏകാദശി ദിവസം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം ആരെയാണ് ആരാധിക്കുന്നത്?
ഉത്തരം: രമാ ഏകാദശി ദിവസം ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം മഹാലക്ഷ്മി ദേവിയെയും ആരാധിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.
ചോദ്യം: രമാ ഏകാദശി പൂജയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് എന്തെല്ലാം സമർപ്പിക്കാം?
ഉത്തരം: പൂജയിൽ ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് തുളസിയിലകൾ, മഞ്ഞപ്പൂക്കൾ, ചന്ദനം, അക്ഷതം, നൈവേദ്യം എന്നിവ ഭക്തിയോടെ സമർപ്പിക്കാം.