ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങൾക്കു ശേഷം ആചരിക്കുന്ന ഗോവർധൻ പൂജ ഹിന്ദുമതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്സവങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഈ ദിവസം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെയും ഗോവർധന പർവതത്തെയും പശുക്കളെയും ആരാധിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും പശുവംശത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം വിളിച്ചോതുന്ന ഈ ഉത്സവം അന്നകൂട്ട് എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം വിവിധതരം ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ഭഗവാന് നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കുന്നു.
ഗോവർധൻ പൂജ 2026-ലെ തീയതി, ശുഭമുഹൂർത്തം, പൂജാവിധി, ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ മതപരമായ പ്രാധാന്യം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അറിയാം.
2026-ൽ, ഗോവർദ്ധന പൂജ എന്ന പുണ്യ ഉത്സവം നവംബർ 10 ചൊവ്വാഴ്ച ആഘോഷിക്കും. ‘ദ്രിക് പഞ്ചാംഗം’ (Drik Panchang) അനുസരിച്ച്, കാർത്തിക ശുക്ല പക്ഷത്തിലെ പ്രതിപദ തിഥി 2026 നവംബർ 9-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 12:31-ന് ആരംഭിച്ച്, 2026 നവംബർ 10-ന് ഉച്ചയ്ക്ക് 2:00-ന് അവസാനിക്കും. സനാതന ധർമ്മത്തിൽ, ഉത്സവ തീയതികൾ നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ ‘ഉദയ തിഥി’ക്ക് (സൂര്യോദയ സമയത്ത് നിലനിൽക്കുന്ന തിഥി) പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഈ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച്, ഈ വർഷം നവംബർ 10-നാണ് ഗോവർദ്ധന പൂജ ആഘോഷിക്കുന്നത്.
ഗോവർദ്ധന പൂജയ്ക്കായുള്ള പ്രഭാതത്തിലെ ശുഭമുഹൂർത്തം രാവിലെ 6:40 മുതൽ 8:50 വരെയാണ്. ഈ പുണ്യവേളയിൽ ഭക്തർക്ക് ഉചിതമായ ആചാരങ്ങളോടെയും ഭക്തിയോടെയും ഗോവർദ്ധന മഹാരാജിനെ ആരാധിക്കാവുന്നതാണ്.
ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ദിവ്യലീലയും പ്രകൃതിയുടെ പ്രാധാന്യവും ഓർമിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യദിനമാണ് ഗോവർധൻ പൂജ. പുരാണകഥ അനുസരിച്ച്, മഴയ്ക്കും സമൃദ്ധിക്കുമായി ബ്രജവാസികൾ ഇന്ദ്രദേവനെ ആരാധിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നതിനുപകരം ഗോവർധന പർവതത്തെ ആരാധിക്കണമെന്ന് ശ്രീകൃഷ്ണൻ അവരോട് നിർദേശിച്ചു. കാരണം, ഗോവർധന പർവതം അവർക്ക് ഭക്ഷണം, കാലിത്തീറ്റ, ഉപജീവനത്തിനാവശ്യമായ പ്രകൃതിവിഭവങ്ങൾ എന്നിവ നൽകിയിരുന്നു.
ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഈ ഉപദേശത്തിൽ കോപാകുലനായ ഇന്ദ്രദേവൻ ബ്രജിൽ കനത്ത മഴ പെയ്യിച്ചു. അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ ചെറുവിരലിൽ ഗോവർധന പർവതം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച് ഏഴു ദിവസത്തേക്ക് ബ്രജവാസികൾക്ക് അഭയം നൽകി. ഒടുവിൽ ഇന്ദ്രൻ തന്റെ തെറ്റ് മനസ്സിലാക്കി ശ്രീകൃഷ്ണനോട് കീഴടങ്ങി.
പ്രകൃതിയുടെ പ്രാധാന്യം, ഭക്തി, വിനയം, അഹങ്കാരത്തിന്റെ ത്യാഗം എന്നിവയുടെ സന്ദേശമാണ് ഈ സംഭവം നൽകുന്നത്. അതിനാലാണ് ഗോവർധൻ പൂജാദിനത്തിൽ ഗോവർധന പർവതത്തെയും പശുക്കളെയും ഭക്തിപൂർവം ആരാധിക്കുന്നത്.
ഗോവർധൻ പൂജാദിനത്തിൽ അന്നകൂട്ട് എന്ന പ്രത്യേക ആചാരവും നടത്തുന്നു. ഈ ദിവസം ഭക്തർ വിവിധതരം ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ തയ്യാറാക്കി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന് സമർപ്പിക്കുന്നു. വിവിധതരം ഭക്ഷണവിഭവങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെയാണ് അന്നകൂട്ട് എന്നു പറയുന്നത്.
ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും അന്നകൂട്ട് ഒരുക്കി വിവിധ വിഭവങ്ങൾ ഭഗവാന് നിവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഈ പ്രസാദം ഭക്തർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുന്നു. ഭക്ഷണത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം, കൃതജ്ഞത, പങ്കുവെക്കൽ എന്നിവയുടെ സന്ദേശമാണ് ഈ ആചാരം നൽകുന്നത്.
ഗോവർധൻ പൂജാദിനത്തിൽ അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് കുളിച്ച് വൃത്തിയുള്ള വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിക്കുക. തുടർന്ന് പൂജാസ്ഥലം വൃത്തിയാക്കി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ വിഗ്രഹമോ ചിത്രമോ സ്ഥാപിക്കുക. ഈ ദിവസം താഴെ പറയുന്ന രീതിയിൽ പൂജ നടത്താം:
ഗോവർധൻ പൂജയോടനുബന്ധിച്ച് ഗോവർധൻ പ്രദക്ഷിണത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഉത്തർപ്രദേശിലെ മഥുര ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗോവർധന പർവതത്തിന് ചുറ്റും ഭക്തർ പ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നു. ഏകദേശം 21 കിലോമീറ്ററാണ് ഈ പ്രദക്ഷിണത്തിന്റെ ദൂരം.
ഭക്തർ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നാമം ജപിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തിപൂർവം പ്രദക്ഷിണം പൂർത്തിയാക്കുന്നു. മതവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗോവർധൻ പ്രദക്ഷിണം നടത്തുന്നതിലൂടെ ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹം ലഭിക്കുകയും ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷവും സമാധാനവും സമൃദ്ധിയും ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുന്നു.
മനുഷ്യജീവിതവും പ്രകൃതിയും മൃഗങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഓർമിപ്പിക്കുന്ന ഉത്സവമാണ് ഗോവർധൻ പൂജ. ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ പൂജയും പ്രാർഥനയും നടത്തുന്നതിനൊപ്പം ആവശ്യക്കാർക്ക് സഹായം നൽകാനും നമുക്ക് പ്രതിജ്ഞയെടുക്കാം. വിശക്കുന്നവർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുക, നിരാലംബരെ സഹായിക്കുക, ഭിന്നശേഷിക്കാരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി സംഭാവന നൽകുക എന്നിവ മാനവികതയുടെ മഹത്തായ പ്രവർത്തനങ്ങളാണ്.
നാരായൺ സേവാ സൻസ്ഥാൻ ഭിന്നശേഷിക്കാർക്ക് സൗജന്യ തിരുത്തൽ ശസ്ത്രക്രിയകൾ, കൃത്രിമ അവയവങ്ങൾ, മറ്റ് ആവശ്യമായ സേവനങ്ങൾ എന്നിവ നൽകി അവരുടെ ജീവിതത്തിൽ പുതിയ പ്രതീക്ഷകൾ പകരുന്നു. ഈ ഗോവർധൻ പൂജാവേളയിൽ സേവനത്തിലൂടെയും ദാനത്തിലൂടെയും മറ്റുള്ളവരുടെ ജീവിതത്തിൽ സന്തോഷം പകരാം.
ചോ. ഗോവർധൻ പൂജ 2026 എപ്പോഴാണ് ആഘോഷിക്കുന്നത്?
ഉ. 2026 നവംബർ 10, ചൊവ്വാഴ്ചയാണ് ഗോവർധൻ പൂജ ആഘോഷിക്കുന്നത്.
ചോ. എന്തിനാണ് ഗോവർധൻ പൂജ ആഘോഷിക്കുന്നത്?
ഉ. ഇന്ദ്രന്റെ കോപത്തിൽ നിന്ന് ബ്രജവാസികളെ രക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോവർധന പർവതം തന്റെ ചെറുവിരലിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച സംഭവത്തിന്റെ ഓർമയ്ക്കായാണ് ഈ ഉത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്. പ്രകൃതിയുടെയും പരിസ്ഥിതിയുടെയും പ്രാധാന്യവും ഇത് വിളിച്ചോതുന്നു.
ചോ. എങ്ങനെയാണ് ഗോവർധൻ പൂജ നടത്തുന്നത്?
ഉ. ഈ ദിവസം ചാണകം ഉപയോഗിച്ച് ഗോവർധന പർവതത്തിന്റെ രൂപം തയ്യാറാക്കി പൂക്കൾകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കുന്നു. ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണനെ ആരാധിക്കുകയും അന്നകൂട്ട് സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പശുക്കളെ പൂജിച്ച് അവയ്ക്ക് പുല്ലും ഭക്ഷണവും നൽകുന്നു.
ചോ. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഗോവർധൻ പൂജയെ അന്നകൂട്ട് എന്നും വിളിക്കുന്നത്?
ഉ. ഈ ദിവസം ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണന് വിവിധതരം ഭക്ഷണവിഭവങ്ങൾ ധാരാളമായി സമർപ്പിക്കുന്നു. ഈ വിഭവങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെ അന്നകൂട്ട് എന്നു വിളിക്കുന്നതിനാലാണ് ഗോവർധൻ പൂജ അന്നകൂട്ട് ഉത്സവം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നത്.
ചോ. ഗോവർധൻ പൂജാദിനത്തിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രാധാന്യം എന്താണ്?
ഉ. സേവനം, കാരുണ്യം, പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവ് എന്നിവയുടെ സന്ദേശമാണ് ഗോവർധൻ പൂജ നൽകുന്നത്. ഈ ദിവസം ആവശ്യക്കാർക്ക് ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, മറ്റ് അവശ്യവസ്തുക്കൾ എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നതിലൂടെ മാനവിക മൂല്യങ്ങൾ വളർത്തിയെടുക്കാം.