ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളുടെ മുന്നോടിയായി കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശി തിഥിയിലാണ് ധനത്രയോദശി (ധൻതേരസ്) ആഘോഷിക്കുന്നത്. ഈ ദിവസം ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ, ലക്ഷ്മി ദേവി, കുബേര ഭഗവാൻ എന്നിവരുടെ ആരാധനയ്ക്കായി സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. സനാതന പാരമ്പര്യത്തിൽ, ധനത്രയോദശി ദിനത്തിൽ സ്വർണം, വെള്ളി അല്ലെങ്കിൽ പുതിയ പാത്രങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനൊപ്പം ആരോഗ്യവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ ജീവിതത്തിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നതും വളരെ വിശുദ്ധമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
ഈ ശുഭവേളയിൽ ഭക്തർ വീടുകളിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുകയും ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ പൂജിക്കുകയും കുടുംബത്തിൽ സന്തോഷവും സമാധാനവും ഐശ്വര്യവും നിലനിൽക്കാൻ ലക്ഷ്മി ദേവിയോട് പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
2026-ൽ ധനത്രയോദശി ആഘോഷിക്കുന്നത് 2026 നവംബർ 6 വെള്ളിയാഴ്ച ആണ്.
ത്രയോദശി തിഥി ആരംഭം: നവംബർ 6 രാവിലെ 10:30 ന്
ത്രയോദശി തിഥി സമാപനം: നവംബർ 7 രാവിലെ 10:47 ന്
പൂജയ്ക്കുള്ള ശുഭ മുഹൂർത്തം: വൈകുന്നേരം 06:02 മുതൽ രാത്രി 07:57 വരെ
കുറിപ്പ്: ഈ സമയങ്ങൾ പഞ്ചാംഗ ഗണനകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതാണ്. സൂര്യാസ്തമയം, സൂര്യോദയം എന്നിവയിലെ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാരണം ഓരോ സ്ഥലത്തും മുഹൂർത്ത സമയത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം. അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ പ്രദേശത്തെ പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ചുള്ള പൂജ സമയം ഉറപ്പാക്കുക.
സമുദ്രമഥന വേളയിൽ ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ അമൃതകുംഭവുമായി അവതരിച്ച സംഭവവുമായാണ് ധനത്രയോദശി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ആയുർവേദത്തിന്റെ പ്രവർത്തകനും ദേവന്മാരുടെ വൈദ്യനുമായാണ് ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ കരുതുന്നത്. നല്ല ആരോഗ്യം, ദീർഘായുസ്സ്, രോഗമുക്തി എന്നിവയ്ക്കായി ഭക്തർ അവിടുത്തെ ആരാധിക്കുന്നു.
ധനത്രയോദശി നാളിൽ ലക്ഷ്മി ദേവിയെ പൂജിക്കുന്നതിനും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ധനം, ഐശ്വര്യം, ഭാഗ്യം എന്നിവയുടെ ദേവിയാണ് ലക്ഷ്മി ദേവി. ദേവന്മാരുടെ ഖജനാ സൂക്ഷിപ്പുകാരനും ധനരക്ഷകനുമാണ് കുബേര ഭഗവാൻ. ഈ മൂന്ന് ദേവതകളെയും ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ വീട്ടിൽ ധനത്തോടൊപ്പം ധർമ്മവും ആരോഗ്യവും നല്ല ചിന്തകളും ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യരൂപമായാണ് ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ കണക്കാക്കുന്നത്. അവിടുത്തെ കരങ്ങളിലുള്ള അമൃതകുംഭം ജീവന്റെ തുടർച്ചയുടെയും ആരോഗ്യത്തിന്റെയും ക്ഷേമത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ധനത്രയോദശി നാളിൽ ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഭക്തർ തങ്ങളുടെയും കുടുംബത്തിന്റെയും മികച്ച ആരോഗ്യത്തിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ആയുർവേദത്തോടും ഔഷധങ്ങളോടും നന്ദി പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന പാരമ്പര്യവും ഈ ദിവസത്തിനുണ്ട്.
ധന്വന്തരി പൂജാവേളയിൽ ഈ പ്രശസ്തമായ മന്ത്രം ജപിക്കാം:
ഓം നമോ ഭഗവതേ മഹാസുദർശനായ വാസുദേവായ ധന്വന്തരയേ |
അമൃതകലശ ഹസ്തായ സർവഭയവിനാശായ സർവരോഗനിവാരണായ |
ത്രൈലോക്യനാഥായ ശ്രീമഹാവിഷ്ണവേ നമഃ ||
ഈ മന്ത്രത്തിലൂടെ ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ വന്ദിക്കുകയും കുടുംബത്തിൽ ആരോഗ്യവും സമാധാനവും മംഗളവും ഉണ്ടാകാൻ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുക.
ധനത്രയോദശി സന്ധ്യാസമയത്ത് പൂജാമുറി വൃത്തിയാക്കി ലക്ഷ്മി ദേവി, കുബേര ഭഗവാൻ, ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ എന്നിവരുടെ വിഗ്രഹങ്ങളോ ചിത്രങ്ങളോ പ്രതിഷ്ഠിക്കുക. വിളക്ക്, ധൂപം, പൂക്കൾ, അക്ഷതം (ഉണക്കലരി), കുങ്കുമം, നിവേദ്യം എന്നിവ അർപ്പിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ നടത്തുക.
ലക്ഷ്മി ദേവിയെ പൂജിക്കുമ്പോൾ “ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः” (ഓം ശ്രീം മഹാലക്ഷ്മ്യൈ നമഃ) എന്ന് ജപിക്കുക.
കുബേര പൂജയ്ക്കുള്ള മന്ത്രം:
ഓം യക്ഷായ കുബേരായ വൈശ്രവണായ ധനധാന്യാധിപതയേ |
ധനധാന്യസമൃദ്ധിം മേ ദേഹി ദാപയ സ്വാഹാ ||
വീട്ടിലേക്ക് എത്തുന്ന ഐശ്വര്യം ധർമ്മനിഷ്ഠമായ കാര്യങ്ങൾക്കും കുടുംബക്ഷേമത്തിനും പാവപ്പെട്ടവരെ സഹായിക്കുന്നതിനുമായി വിനിയോഗിക്കപ്പെടണം എന്ന മനോഭാവത്തോടെ വേണം പൂജ ചെയ്യാൻ.
ധനത്രയോദശി ദിനത്തിൽ സ്വർണം, വെള്ളി, പുതിയ പാത്രങ്ങൾ, മറ്റ് ഉപയോഗപ്രദമായ സാധനങ്ങൾ എന്നിവ വാങ്ങുന്നത് ശുഭകരമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം വാങ്ങുന്ന സാധനങ്ങൾ വീട്ടിലെ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമായി മാറുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആഭരണങ്ങൾ, ലോഹ പാത്രങ്ങൾ, നാണയങ്ങൾ, പൂജ സാമഗ്രികൾ എന്നിവ വാങ്ങുന്ന രീതി പല കുടുംബങ്ങളിലുമുണ്ട്.
വാങ്ങലുകൾക്കായി ദിവസത്തിലെ ശുഭ സമയവും പ്രാദേശിക പഞ്ചാംഗത്തിലെ മുഹൂർത്തങ്ങളും ശ്രദ്ധിക്കാവുന്നതാണ്. പ്രത്യേകിച്ച് സ്വർണ്ണമോ വെള്ളിയോ വാങ്ങാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അതത് സ്ഥലത്തെ ശുഭ മുഹൂർത്തങ്ങൾ പരിശോധിക്കുന്നത് നന്നായിരിക്കും.
ഈ ദിവസം സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നത് പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണെങ്കിലും, നിർബന്ധമായും ചില സാധനങ്ങൾ വാങ്ങണമെന്ന് ഒരു നിയമവുമില്ല. സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനും ശേഷിക്കും അനുസരിച്ച് മാത്രം സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതാണ് ഉചിതം. സംതൃപ്തിയോടെയും കുടുംബത്തോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുന്നതിലുമാണ് ഉത്സവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ആനന്ദം.
സ്വർണവും ആഭരണങ്ങളും: സ്വർണം ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമാണ്. ധനത്രയോദശി നാളിൽ സ്വർണാഭരണങ്ങൾ വാങ്ങുന്ന പാരമ്പര്യം പ്രശസ്തമാണ്.
വെള്ളി നാണയങ്ങൾ: ആവശ്യാനുസരണം വെള്ളി നാണയങ്ങളും പൂജ സാധനങ്ങളും വാങ്ങാം. ദീപാവലി പൂജയ്ക്കായി ലക്ഷ്മി-ഗണപതി ചിത്രങ്ങൾ പതിച്ച നാണയങ്ങൾ വാങ്ങി പൂജിക്കുന്ന രീതിയുണ്ട്.
പുതിയ പാത്രങ്ങൾ: പിച്ചള, സ്റ്റീൽ പാത്രങ്ങൾ വാങ്ങുന്നത് ധനത്രയോദശിയിലെ ജനപ്രിയമായ ഒരു പാരമ്പര്യമാണ്. വീടുകളിലെ ഉപയോഗത്തിനും സമൃദ്ധിക്കുമായി ഇവ വാങ്ങുന്നു.
ലക്ഷ്മി-ഗണപതി വിഗ്രഹങ്ങൾ: ദീപാവലി പൂജയ്ക്കായി ലക്ഷ്മി ദേവിയുടെയും ഗണപതി ഭഗവാന്റെയും വിഗ്രഹങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
ചൂൽ: ധനത്രയോദശി നാളിൽ പുതിയ ചൂൽ വാങ്ങുന്നതും ഒരു പ്രാദേശിക വിശ്വാസമാണ്. ഇത് വീടിന്റെ ശുചിത്വത്തിനും ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനത്തിനും പ്രതീകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മല്ലി (ധനിയ): ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ധനത്രയോദശി ദിവസം മല്ലി വാങ്ങി പൂജയിൽ അർപ്പിക്കുന്ന രീതിയുണ്ട്. ഇത് വീട്ടിൽ ധനധാന്യങ്ങൾ വർദ്ധിക്കാൻ കാരണമാകുമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ധനത്രയോദശി ദിവസം ചില പ്രത്യേക സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നത് ഒഴിവാക്കണമെന്ന് ചില വിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്:
കണ്ണാടി പാത്രങ്ങൾ: കണ്ണാടി രാഹുവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവെന്നും അത് പ്രതികൂല ഊർജ്ജത്തെ ആകർഷിക്കുമെന്നും കരുതപ്പെടുന്നു.
എണ്ണയും നെയ്യും: ഈ ദിവസം ഇവ വാങ്ങുന്നത് അശുഭകരമായി കരുതപ്പെടുന്നു.
കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള സാധനങ്ങൾ: കറുപ്പ് നിറം പ്രതികൂല ഊർജ്ജത്തിന്റെ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ധനത്രയോദശി സന്ധ്യാസമയത്ത് വീടുകളിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുക. വീടിന്റെ പ്രധാന കവാടത്തിലും പൂജാമുറിയിലും വിളക്കുകൾ വയ്ക്കുക. ഈ ദിവസം ‘യമ ദീപദാന’ പാരമ്പര്യവുമുണ്ട്. വീടിന് പുറത്ത് തെക്ക് ദിശയിലേക്ക് അഭിമുഖമായി ദീപം തെളിയിച്ച് കുടുംബത്തിന്റെ സംരക്ഷണത്തിനും ദീർഘായുസ്സിനുമായി യമദേവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
ധനത്രയോദശി ദിനത്തിലെ ദീപദാനം പ്രകാശത്തിന്റെയും മംഗളത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. ദീപാവലിയെ വരവേൽക്കാൻ തെളിക്കുന്ന ദീപങ്ങൾ വീടും പരിസരവും പ്രകാശപൂരിതമാക്കുന്നു.
ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ, ലക്ഷ്മി ദേവി, കുബേര ഭഗവാൻ എന്നിവരെ ആരാധിക്കാനുള്ള വിശുദ്ധ അവസരമാണ് ധനത്രയോദശി. ഈ ദിവസം ഭക്തിയോടെ പൂജകൾ നടത്തുക, വീടുകളിൽ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുക, കഴിവതിനനുസരിച്ച് പാരമ്പര്യങ്ങൾ പിന്തുടരുക. അതോടൊപ്പം ജീവിതത്തിൽ ആരോഗ്യത്തിനും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിനും സേവനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകാൻ നിശ്ചയിക്കുക.
വരു, ഈ ധനത്രയോദശിയിൽ നമ്മുടെ വീടുകളോടൊപ്പം മനസ്സുകളിലും ഭക്തിയുടെയും കരുണയുടെയും ദീപങ്ങൾ തെളിക്കാം. ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ എല്ലാവർക്കും ആരോഗ്യവും, ലക്ഷ്മി ദേവി കുടുംബങ്ങളിൽ സുഖസമൃദ്ധിയും, കുബേര ഭഗവാൻ നല്ല ചിന്തകളോടൊപ്പം ഐശ്വര്യവും പ്രദാനം ചെയ്യട്ടെ.
ചോദ്യം: ധനത്രയോദശി 2026 എന്ന്?
ഉത്തരം: 2026 നവംബർ 6-നാണ് ധനത്രയോദശി ആഘോഷിക്കുന്നത്.
ചോദ്യം: ധനത്രയോദശി ദിനത്തിൽ ഏതൊക്കെ ദൈവങ്ങളെയാണ് പൂജിക്കുന്നത്?
ഉത്തരം: പ്രധാനമായും ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ, ലക്ഷ്മി ദേവി, കുബേര ഭഗവാൻ എന്നിവരെയാണ് ഈ ദിവസം പൂജിക്കുന്നത്.
ചോദ്യം: ധനത്രയോദശി നാളിൽ എന്തൊക്കെ വാങ്ങുന്നതാണ് ശുഭകരം?
ഉത്തരം: സ്വർണം, വെള്ളി, പുതിയ പാത്രങ്ങൾ, ലക്ഷ്മി-ഗണപതി വിഗ്രഹങ്ങൾ, ചൂൽ എന്നിവ വാങ്ങുന്നത് ശുഭകരമാണ്. സ്വന്തം ശേഷിക്കനുസരിച്ച് വേണം വാങ്ങലുകൾ നടത്താൻ.
ചോദ്യം: ധനത്രയോദശിയിൽ യമ ദീപദാനം ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉത്തരം: കുടുംബ സംരക്ഷണം, ദീർഘായുസ്സ്, അകാലമരണ ഭയത്തിൽ നിന്നുള്ള മുക്തി എന്നിവയ്ക്ക വേണ്ടിയാണ് യമ ദീപദാനം ചെയ്യുന്നത്.
ചോദ്യം: ധനത്രയോദശിയിൽ ധന്വന്തരി ഭഗവാനെ പൂജിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?
ഉത്തരം: ആയുർവേദത്തിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിന്റെയും ദേവനാണ് ധന്വന്തരി ഭഗവാൻ. നല്ല ആരോഗ്യത്തിനും കുടുംബത്തിന്റെ ക്ഷേമത്തിനു വേണ്ടിയാണ് അവിടുത്തെ പൂജിക്കുന്നത്.