దీపావళి సంబరాల తర్వాత అన్నాచెల్లెళ్లు, అక్కాతమ్ముళ్ల బంధాన్ని ప్రేమ, నమ్మకం అనే రంగులతో అలంకరించే పండుగ వచ్చినప్పుడు ప్రతి ఇంటా మళ్లీ ఆనందం వెల్లివిరుస్తుంది. ఆ పండుగే భాయ్ దూజ్. దీనిని యమ ద్వితీయ అని కూడా పిలుస్తారు. ఈ రోజున సోదరీమణులు తమ సోదరుల నుదుటిపై తిలకం పెట్టి వారి సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయుష్షు కోసం ప్రార్థిస్తారు. అదే సమయంలో సోదరులు తమ సోదరీమణులకు రక్షణ కల్పించి, గౌరవిస్తామని సంకల్పం తీసుకుంటారు.
భాయ్ దూజ్ అనేది సోదరి తన సోదరుడికి తిలకం పెట్టే పండుగ మాత్రమే కాదు. చిన్ననాటి అల్లరి, ఒకరిపై మరొకరికి ఉండే శ్రద్ధ, నిస్వార్థ ప్రేమ, జీవితాంతం తోడుగా ఉంటామనే నమ్మకంతో ముడిపడిన అనుబంధానికి ప్రతీక. హిందూ ధర్మంలో ఈ పండుగకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక, మతపరమైన ప్రాముఖ్యత ఉంది. పురాణ విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ పండుగకు సూర్యభగవానుడి కుమారుడైన యమరాజు, కుమార్తె యమునతో సంబంధం ఉంది.
దృక్ పంచాంగం ప్రకారం, 2026 సంవత్సరంలో భాయ్ దూజ్ పండుగను నవంబర్ 11, 2026న జరుపుకుంటారు. ద్వితీయ తిథి నవంబర్ 10వ తేదీ మధ్యాహ్నం 2:00 గంటలకు ప్రారంభమై, నవంబర్ 11వ తేదీ సాయంత్రం 3:53 గంటలకు ముగుస్తుంది. ఉదయ తిథి ఆధారంగా భాయ్ దూజ్ పండుగను నవంబర్ 11న జరుపుకుంటారు.
దృక్ పంచాంగం ప్రకారం, భాయ్ దూజ్ రోజున తిలకం పెట్టడానికి శుభ సమయం ఈ విధంగా ఉంది:
ఈ ముహూర్తం న్యూఢిల్లీకి సంబంధించినది. వివిధ నగరాల్లో స్థానిక సూర్యోదయం, పంచాంగం ఆధారంగా సమయాల్లో మార్పులు ఉండవచ్చు. కాబట్టి మీ ప్రాంతంలోని స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరించడం మంచిది.
హిందూ ధర్మంలో భాయ్ దూజ్ పండుగను అన్నాచెల్లెళ్లు, అక్కాతమ్ముళ్ల మధ్య ప్రేమ, ఆప్యాయత, కుటుంబ అనుబంధానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. బంధాల నిజమైన అందం ఒకరి సుఖదుఃఖాల్లో మరొకరు భాగస్వాములు కావడంలోనే ఉందని ఈ పండుగ మనకు తెలియజేస్తుంది. ఈ రోజున సోదరీమణులు తమ సోదరుల శ్రేయస్సు కోసం ఇంటి ప్రధాన ద్వారం వద్ద దూజ్ (గోధన్) పూజ నిర్వహించి, వారి నుదుటిపై తిలకం పెట్టి ఉజ్వల భవిష్యత్తు కోసం ప్రార్థిస్తారు. తిలకాన్ని శుభానికి, మంగళానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు. అదే సమయంలో సోదరులు తమ సోదరీమణుల పట్ల ప్రేమ, గౌరవాన్ని వ్యక్తం చేస్తారు.
భాయ్ దూజ్‌కు సంబంధించిన అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన పౌరాణిక కథ యమరాజు మరియు ఆయన సోదరి యమునకు సంబంధించినది. మతపరమైన విశ్వాసాల ప్రకారం, యమరాజు మరియు యమున సూర్యభగవానుడు, మాత సంజ్ఞల సంతానం. వారిద్దరి మధ్య ఎంతో ప్రేమానుబంధం ఉండేది. యమున తన సోదరుడైన యమరాజును తరచూ తన ఇంటికి రావాలని ఆహ్వానించేవారని చెబుతారు. అయితే తన విధుల్లో నిమగ్నమై ఉండటం వల్ల యమరాజు ఆమెను కలవడానికి వెళ్లలేకపోయేవారు. ఒకరోజు కార్తీక మాసంలోని శుక్ల పక్ష ద్వితీయ తిథి రోజున యమరాజు తన సోదరి యమున ఇంటికి వెళ్లారు.
తన సోదరుడి రాకతో ఎంతో సంతోషించిన యమున ఆయనకు సాదరంగా స్వాగతం పలికి, నుదుటిపై తిలకం పెట్టి, రుచికరమైన భోజనం వడ్డించారు. సోదరి చూపించిన ప్రేమ, ఆప్యాయతలకు సంతోషించిన యమరాజు ఆమెను ఏదైనా వరం కోరుకోమని అడిగారు.
అప్పుడు యమున ఒక వరం కోరుతూ, ఈ రోజున ఏ సోదరుడైనా తన సోదరి ఇంటికి వెళ్లి ఆమె చేత తిలకం పెట్టించుకుని, ప్రేమతో భోజనం స్వీకరిస్తే అతనికి సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయుష్షు కలగాలని కోరారు. యమరాజు తన సోదరి కోరికను అంగీకరించారు. అప్పటి నుంచి కార్తీక శుక్ల ద్వితీయ రోజున భాయ్ దూజ్ జరుపుకునే సంప్రదాయం ప్రారంభమైంది. అందుకే ఈ పండుగను యమ ద్వితీయ అని కూడా పిలుస్తారు.
భాయ్ దూజ్ రోజున సోదరీమణులు సంప్రదాయం ప్రకారం పూజా పళ్లెంను సిద్ధం చేసి తమ సోదరుల శుభ భవిష్యత్తు కోసం ప్రార్థిస్తారు. ఈ రోజున పూజ, తిలకం పెట్టే విధానం ఈ విధంగా ఉంటుంది:
భారతీయ సంస్కృతిలో ప్రతి పండుగ వ్యక్తిగత ఆనందానికే పరిమితం కాకుండా, ఇతరుల జీవితాల్లోనూ సంతోషాన్ని పంచుకోవాలని ప్రేరేపిస్తుంది. భాయ్ దూజ్ కూడా మనకు ఇదే సందేశాన్ని అందిస్తుంది. మన కుటుంబ సభ్యుల ఆనందంతో పాటు ప్రేమ, సహకారం, అండదండలు అవసరమైన సమాజంలోని నిరుపేదలను కూడా ఆదరించాలని ఈ పండుగ గుర్తుచేస్తుంది.
చాలామంది ఈ రోజున అవసరమైన వారికి అన్నదానం చేసి, నిరుపేదలకు సహాయం చేస్తారు. ఆకలితో ఉన్నవారికి ఆహారం అందించడం లేదా దివ్యాంగులు స్వయం సమృద్ధి సాధించేందుకు తోడ్పడటం కూడా సేవలోని గొప్ప రూపాలే. నారాయణ సేవా సంస్థాన్ మానవ సేవే మాధవ సేవ అని విశ్వసిస్తుంది. సంస్థ తన వివిధ సేవా కార్యక్రమాల ద్వారా దివ్యాంగులు, అణగారిన వర్గాలు, నిరుపేదల జీవితాల్లో ఆనందాన్ని నింపేందుకు కృషి చేస్తోంది.
ఈ భాయ్ దూజ్ సందర్భంగా మీ కుటుంబంతో కలిసి ఆనందంగా పండుగ జరుపుకోవడంతో పాటు, అవసరంలో ఉన్నవారి ముఖాల్లో చిరునవ్వు తీసుకురావాలని సంకల్పించండి. ఎందుకంటే మన ఆనందంలో ఇతరుల సంతోషం కూడా భాగమైనప్పుడే పండుగ మరింత అర్థవంతంగా మారుతుంది.
జీవితంలోని ప్రతి ఒడిదుడుకుల్లో మనకు తోడుగా నిలిచే బంధాలను మరింత బలోపేతం చేసుకునేందుకు భాయ్ దూజ్ ఒక అందమైన సందర్భం. ఈ రోజున సోదరసోదరీమణులు ఒకరిపై మరొకరికి ఉన్న ప్రేమ, నమ్మకాన్ని మరింత దృఢపరుచుకుంటారు. ఈ భాయ్ దూజ్ సందర్భంగా బంధాల్లో మాధుర్యాన్ని పెంపొందించడంతో పాటు సేవ, కరుణ అనే భావాలను కూడా అలవర్చుకోండి. మీ కుటుంబంలో ఆనందాన్ని పంచడంతో పాటు అవసరమైన వారి జీవితాల్లోనూ సంతోషపు దీపాన్ని వెలిగించండి.
మీ అందరికీ భాయ్ దూజ్ శుభాకాంక్షలు!
ప్రశ్న: భాయ్ దూజ్ 2026 ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
సమాధానం: 2026 సంవత్సరంలో భాయ్ దూజ్ పండుగను నవంబర్ 11, బుధవారం రోజున జరుపుకుంటారు.
ప్రశ్న: భాయ్ దూజ్ 2026 రోజున తిలకం పెట్టడానికి శుభ ముహూర్తం ఏమిటి?
సమాధానం: దృక్ పంచాంగం ప్రకారం, న్యూఢిల్లీకి సంబంధించి తిలకం పెట్టడానికి శుభ సమయం మధ్యాహ్నం 1:10 గంటల నుంచి 3:20 గంటల వరకు ఉంటుంది.
ప్రశ్న: భాయ్ దూజ్‌ను యమ ద్వితీయ అని ఎందుకు పిలుస్తారు?
సమాధానం: పౌరాణిక విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ రోజున యమరాజు తన సోదరి యమున ఇంటికి వెళ్లారు. అందుకే ఈ పండుగను యమ ద్వితీయ అని పిలుస్తారు.
ప్రశ్న: భాయ్ దూజ్ రోజున సోదరీమణులు తమ సోదరులకు తిలకం ఎందుకు పెడతారు?
సమాధానం: మతపరమైన విశ్వాసాల ప్రకారం, ఈ రోజున సోదరి తన సోదరుడికి తిలకం పెట్టి అతని శుభ భవిష్యత్తు కోసం ప్రార్థించడం వల్ల అతనికి సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం, దీర్ఘాయుష్షు కలుగుతాయి.
ప్రశ్న: భాయ్ దూజ్ రోజున ఏ పనులు చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు?
సమాధానం: ఈ రోజున సోదరి తన సోదరుడికి తిలకం పెట్టడం, భగవంతుడిని స్మరించుకోవడం, కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి భోజనం చేయడం, అవసరమైన వారికి సహాయం చేయడం శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
దీపావళి దీపాల వెలుగులు ఇంకా ఇంటి ప్రాంగణాన్ని ప్రకాశింపజేస్తుండగానే, మరుసటి రోజు భక్తి మరియు ప్రకృతి పట్ల కృతజ్ఞతా భావాన్ని చాటిచెప్పే మరో పవిత్రమైన పండుగ వస్తుంది.
సనాతన ధర్మంలో, దీపావళిని సంతోషం, ఐశ్వర్యం మరియు కొత్త ఆరంభాల కలయికగా ఎంతో వేడుకగా జరుపుకుంటారు. ఈ పవిత్రమైన రోజున, భక్తులు లక్ష్మీదేవిని మరియు వినాయకుడిని పూజించి, తమ కుటుంబాల్లో శాంతి, సౌఖ్యాలు ప్రసాదించాలని వేడుకుంటారు.
దీపావళి పండుగకు సిద్ధమవుతున్న సమయంలో ధనత్రయోదశి పండుగ వస్తుంది. హిందూ పంచాంగం ప్రకారం, కార్తీక మాసంలోని కృష్ణ పక్ష త్రయోదశి రోజున ఈ పండుగను జరుపుకుంటారు.
