సనాతన ధర్మంలో ఏకాదశిని శ్రీమహావిష్ణువు పూజించడానికి అంకితం చేయబడిన అత్యంత పవిత్రమైన మరియు శుభప్రదమైన దినంగా భావిస్తారు. ప్రతి చంద్రమాసంలోని కృష్ణ పక్షం, శుక్ల పక్షం లలో వచ్చే ఏకాదశులు భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదలకు మరియు దైవానుగ్రహాన్ని పొందడానికి ఒక గొప్ప అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయి. ఈ పవిత్ర వ్రతాలన్నింటిలోనూ, ఆషాఢ మాసంలోని కృష్ణ పక్షంలో వచ్చే ‘యోగినీ ఏకాదశి’కి ఒక ప్రత్యేక విశిష్టత ఉంది.
హిందూ ధర్మ గ్రంథాల ప్రకారం, యోగినీ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించడం వల్ల తెలిసి చేసినవి, తెలియక చేసినవి అయిన సమస్త పాపాలు నశించిపోతాయని, భక్తులు రోగాల నుండి విముక్తి పొందుతారని మరియు చివరికి మోక్ష మార్గాన్ని చేరుకుంటారని నమ్ముతారు.
యోగినీ ఏకాదశి వ్రతాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో, శాస్త్రోక్తంగా ఆచరించే భక్తుడికి గొప్ప యజ్ఞాలు చేయడం, పుణ్యక్షేత్రాలను దర్శించడం మరియు విశేషంగా దానధర్మాలు చేయడం వల్ల వచ్చే పుణ్యఫలంతో సమానమైన ఫలితం లభిస్తుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి. ఇందువల్లే, భక్తులు ఈ శుభదినాన ఉపవాసాలు, జపాలు, ధ్యానం, పూజలు మరియు దానధర్మాల వంటి కార్యక్రమాలలో నిమగ్నమవుతారు.
2026లో యోగిని ఏకాదశి ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు?
దృక్ పంచాంగ్ ప్రకారం, యోగిని ఏకాదశి వ్రతాన్ని శుక్రవారం, జూలై 10, 2026 నాడు పాటిస్తారు.
హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం, సూర్యోదయ సమయంలో ఏ తిథి అయితే ఉంటుందో దానికే ప్రాముఖ్యత ఇస్తారు; అందువల్ల, యోగినీ ఏకాదశిని 2026, జులై 10వ తేదీన జరుపుకుంటారు.
పరానా (ఉపవాసం విరమించడం):
యోగిని ఏకాదశి యొక్క ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత
యోగినీ ఏకాదశి యొక్క విశిష్టత బ్రహ్మవైవర్త పురాణంలో వివరించబడింది. ఈ ఏకాదశి సమస్త పాపాలను నశింపజేసి, అపారమైన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యాన్ని ప్రసాదిస్తుందని నమ్ముతారు.
88,000 మంది బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేయడం వల్ల వచ్చే పుణ్యఫలాన్ని, కేవలం ఒక్క యోగినీ ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించడం ద్వారా పొందవచ్చని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
అష్టశీతిసహస్రాణి ద్విజాన్ భోజయతే తు యః ॥
తత్ఫలం సమవాప్నోతి యోగినీ-వ్రత-కృత్ నరః
అర్థం:ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది బ్రాహ్మణులకు అన్నదానం చేయడం వల్ల లభించే పుణ్యఫలం, యోగినీ ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించే వ్యక్తికి లభిస్తుంది. ఈ పవిత్రమైన వ్రతం అత్యంత ఘోరమైన పాపాలను సైతం నాశనం చేసి, అపారమైన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యఫలాలను ప్రసాదిస్తుంది.
ఈ వ్రతాన్ని పాటించడం వల్ల భక్తులు పాపాల నుండి విముక్తి పొందడమే కాకుండా.. జీవితంలో సుఖసంతోషాలు, ఐశ్వర్యం, మంచి ఆరోగ్యం మరియు మానసిక ప్రశాంతత చేకూరుతాయని ధార్మిక నమ్మకాలు చెబుతున్నాయి. ఆ శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహంతో జీవితంలోని అడ్డంకులు తొలగిపోయి, భక్తులు ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షాలనే చతుర్విధ పురుషార్థాలను సాధించే దిశగా ముందుకుసాగుతారు.
యోగినీ ఏకాదశి వ్రత పూజ విధి (పూజ విధానం)
యోగిని ఏకాదశి రోజున భక్తులు బ్రహ్మ ముహూర్తంలో మేల్కొని, పవిత్ర స్నానం చేసి, ఉపవాసం పాటించాలని సంకల్పం చేసుకోవాలి.
ఆ తర్వాత, పూజా స్థలంలో శ్రీమహావిష్ణువు మరియు లక్ష్మీదేవిల విగ్రహాన్ని లేదా పటాన్ని (ఫోటోను) ఉంచి, భక్తిశ్రద్ధలతో పూజ చేయాలి.
ఆరాధన సమయంలో, వీటిని సమర్పించడం:
శ్రీమహావిష్ణువు ముందు ఆవు నెయ్యితో దీపం వెలిగించి, హారతి ఇవ్వాలి. ఈ పవిత్రమైన రోజున విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేయడం మరియు ఏకాదశి వ్రత కథను వినడం విశేష ఫలితాలను ఇస్తుందని నమ్ముతారు.
భక్తులు తమ శారీరక సామర్థ్యం మరియు కుటుంబ సంప్రదాయాలను బట్టి నిర్జల ఉపవాసం (మంచినీళ్లు కూడా తాగకుండా), కేవలం నీళ్లు మాత్రమే తీసుకునే ఉపవాసం, లేదా పండ్లను మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకునే ఫలాహార ఉపవాస వ్రతాన్ని ఆచరించవచ్చు.
ఏకాదశి రాత్రి సమయంలో నిద్రపోకుండా జాగరణ చేస్తూ, భక్తిపాటలు, భజనలు మరియు భగవంతుని నామస్మరణలో గడపడం అత్యంత శుభప్రదంగా భావిస్తారు.
ఉపవాస సమయంలో పాటించవలసిన ముఖ్యమైన మార్గదర్శకాలు
యోగినీ ఏకాదశి అనేది కేవలం పూజలు చేసే రోజు మాత్రమే కాదు; అది ఆలోచనలో, మాటలో మరియు చేతలో పవిత్రతను పెంపొందించుకునే ఒక గొప్ప పర్వదినం. అందువల్ల, భక్తులు ఈ క్రింది నియమాలను తప్పకుండా పాటించాలి:
యోగినీ ఏకాదశి నాడు దాన ధర్మం యొక్క ప్రాముఖ్యత
సనాతన ధర్మంలో దాన గుణాన్ని ధర్మానికి ఉన్న ముఖ్యమైన పునాదులలో ఒకటిగా భావిస్తారు. దానం అంటే కేవలం వస్తువులను లేదా సంపదను ఇతరులకు ఇవ్వడం మాత్రమే కాదని, అది ఎదుటివారిపై ఉన్న కరుణ, సేవ మరియు స్వార్థం లేని నిష్కల్మషమైన ప్రేమకు ప్రతీక అని శాస్త్రాలు వివరిస్తున్నాయి. ఏకాదశి వంటి పవిత్రమైన రోజులలో చేసే దానధర్మాలు అనంతమైన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యఫలాలను (రెట్టింపు ఫలితాలను) ఇస్తాయని నమ్ముతారు.
యోగిని ఏకాదశి నాడు ఈ క్రింది దానాలు అత్యంత శుభప్రదమైనవిగా పరిగణించబడతాయి:
శాస్త్రాల ప్రకారం దానధర్మాల మహిమ
భారతీయ సంస్కృతి ఎల్లప్పుడూ దాన గుణాన్ని అన్నింటికంటే ఉత్కృష్టమైన గుణంగా (గొప్ప పుణ్యంగా) భావిస్తుంది. లోకకళ్యాణం కోసం, ఇతరుల మేలు కోసం తమను తాము అర్పించుకున్న దధీచి మహర్షి, దానశీలియైన కర్ణుడు మరియు రంతిదేవ మహారాజు వంటి గొప్ప దాతల కథలు ఈ నిస్వార్థ దానగుణానికి నిదర్శనాలుగా నిలుస్తాయి.
మహాకవి మరియు రాజు భర్తృహరి తన నీతిశతకంలో దానధర్మాల శక్తిని వివరిస్తూ ఇలా పేర్కొన్నారు:
దానేన భూతాని వశీ భవన్తి దానేన వైరణ్యపి యాన్తి నాశమ్ ॥
పరో’పి బంధుత్వం ఉపైతి దానైర్ దానం హి సర్వ-వ్యసనాని హన్తి ॥
అర్థం: దానగుణం వల్ల సమస్త జీవులు సంతోషిస్తాయి; శత్రుత్వం కూడా తొలగిపోతుంది. దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా పరాయివారు సైతం మన స్వంత కుటుంబ సభ్యులలా మారిపోతారు. జీవితంలోని ఎన్నో కష్టాలను, ఆపదలను మరియు దురదృష్టాలను తొలగించే అద్భుతమైన శక్తి ఒక్క దానానికి మాత్రమే ఉంది.
ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, దాహంతో ఉన్నవారికి నీరు ఇవ్వడం, లేదా నిస్సహాయులకు అండగా నిలవడం ఇలా మనం చేసే ఏ సేవ అయినా సరే, అది నేరుగా ఆ భగవంతుడికే చేరుతుంది.
యోగినీ ఏకాదశి నాడు అన్నదానం చేసిన పుణ్యం
శాస్త్రాలు అన్నదానాన్ని (ఆహార దానం) అన్ని దానాలలో అత్యంత గొప్పదిగా వర్ణిస్తాయి, ఎందుకంటే ఆహారం జీవనానికి ఆధారమైనది.
యోగినీ ఏకాదశి వంటి పవిత్రమైన రోజున ఆకలితో ఉన్నవారికి, పేదలకు, దివ్యాంగులకు మరియు వెనుకబడిన వర్గాల వారికి భోజనం పెట్టడం వల్ల అనంతమైన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యఫలం లభిస్తుందని నమ్ముతారు.
ఈ పవిత్రమైన రోజున, ‘నారాయణ సేవా సంస్థ’ ద్వారా పేదలు, నిస్సహాయులు, వెనుకబడిన వర్గాలు మరియు అవసరాల్లో ఉన్న పిల్లలకు భోజనం అందించే సేవా కార్యక్రమాలలో భక్తులు భాగస్వాములు కావాలని, ఈ నిస్వార్థ సేవ ద్వారా శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహాన్ని పొందాలని కోరుతున్నాము.
ముగింపు
యోగినీ ఏకాదశి అనేది ఆత్మశుద్ధి, భక్తి, క్రమశిక్షణ మరియు సేవలను నేర్పే ఒక పవిత్రమైన పండుగ. ఇది భక్తులకు శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహాన్ని పొందేందుకు, తమ పాపాలు మరియు లోపాల నుండి విముక్తి సాధించేందుకు, అలాగే దానధర్మాలు మరియు కరుణతో కూడిన సేవా కార్యక్రమాల ద్వారా సమాజం పట్ల తమకున్న బాధ్యతను నెరవేర్చుకునేందుకు ఒక గొప్ప అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది. సంపూర్ణ విశ్వాసం, భక్తి మరియు నిజాయితీతో ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినప్పుడు, అది ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదలకు, సంతోషానికి, ఐశ్వర్యానికి మరియు మనశ్శాంతికి మార్గాన్ని సుగమం చేస్తుంది. కాబట్టి, ఈ యోగినీ ఏకాదశి పర్వదినాన ఆ శ్రీహరి మహావిష్ణువును స్మరిస్తూ, ఉపవాస వ్రతాన్ని, పూజా విధానాలను భక్తితో ఆచరించండి. అలాగే అవసరాల్లో ఉన్నవారికి సేవ చేయడం, అన్నదానం వంటి పుణ్యకార్యాలలో భాగస్వాములు అవ్వండి. ఆ శ్రీమహావిష్ణువు అనుగ్రహం అందరి జీవితాలను శుభప్రదంగా, ఐశ్వర్యవంతంగా మరియు ధన్యమయంగా మార్చాలని కోరుకుంటున్నాము.