ਕਰਵਾਓ ਤਿਥੀ ਤਰਪਣ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮੂਲਪਾਠ ਅਤੇ ਦੀਨ-ਦੁਖੀਜਨਾਂ ਲਈ ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਨੰਤ ਯਾਤਰਾ ‘ਤੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਰਧਾ, ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਛੜੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ‘ਸ਼ਰਾਧ’ ਦੀ ਰਸਮ ਅਖਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
“ਸ਼ਰਾਧ” ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਗਤਾ (ਧੰਨਵਾਦ ਦੀ ਭਾਵਨਾ) ਦਾ ਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਮਲ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਸਿਰਫ਼ ਵਰਤਮਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਕਰਮਾਂ, ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਸ਼ਰਾਧ’ ਦੀ ਰਸਮ ਰਾਹੀਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ—ਜੋ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਹਨ—ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਦਮ੍ ਪਿਤ੍ਰਿਭ੍ਯੋ ਨਮੋ ਅਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਯੇ ਪੂਰ੍ਵਾਸੋ ਯ ਉਪਰਾਸੋ ਇਯੁਹ੍।
ਯੇ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਰਜਸ੍ਯਾ ਨਿਸ਼ੱਤ੍ਾ ਯੇ ਵਾ ਨੂਨੰ ਸੁਵ੍ਰਜਨਾਸੁ ਵਿਕ੍ਸ਼ੁ।
ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ: “ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਉਹ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ‘ਪਿਤ੍ਰ-ਲੋਕ’ (ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ) ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੂਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।”
ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੀ ਇਹ ਪਾਵਨ ਘੜੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਾਧ ਤਿਥੀ ‘ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਿਮਿੱਤ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਵਨ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਿਥੀ ‘ਤੇ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਿਤਰਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ, ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਭਾਵ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਰਪਣ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤਾਨ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਦਾ ਨਿਰਵਾਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸਦਗਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਧ ਤਿਥੀ ਦਾ ਇਹ ਪਾਵਨ ਕਰਮ ਕੇਵਲ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵਪੂਰਵਕ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਤਰਪਣ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਦੇਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਤਜਤਾ ਅਰਪਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ।
ਪਿਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੰਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮੂਲਪਾਠ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਫਲਦਾਇਕ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਦਿਵਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਜੀਵਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪਾਠ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਧਨਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੰਤਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦਿਵਯ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰ-ਰਿਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਾਰਥਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
‘ਸ਼ਰਾਧ’ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਲਾਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ‘ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ’ ਦਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਸੇਵਾ, ਹਮਦਰਦੀ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
‘ਸ਼ਰਾਧ’ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਲਾਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ‘ਸਾਤਵਿਕ’ (ਸ਼ੁੱਧ) ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਣਾ ਇੱਕ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਭੁੱਖਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਵਿਅਕਤੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੇਵਾ ਦਾ ਉਹ ਕਾਰਜ ਹੀ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਾਨੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਰਉਪਕਾਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
‘ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ’ ਦੌਰਾਨ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਰਤਾਉਣਾ ਧਰਮ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਖੁਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਇਸ ਪੁੰਨ-ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਓ।
ਪਿਤਰ ਪੱਖ 2026 ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ *ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ* ਪਾਠ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਵੀਡੀਓ।
ਸੱਤ-ਰੋਜ਼ਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮੂਲ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ।
ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ।
ਆਪਣੇ ਪਿੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਗਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ।
ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ।
ਪਿੱਤਰ ਪੱਖ ਸਨਾਤਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜੋ ਕਿਤੱਗਤਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨੇਕ ਕਾਰਜ ਕਰੋ।
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਨਾਲ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸੰਤਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਦੈਵੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ, ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ, ਤਾਕਤ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਪਸ਼ੂ-ਧਨ, ਖੁਸ਼ੀ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
